Krakowskie Wydawnictwo „M” nadesłało nam wydaną ostatnio interesującą książkę krytyczno-literacką - Przewodnik po Narnii pióra Colin Duriez, przetłumaczoną przez Jana F. Franczaka. Warto ją przeczytać przed lub po obejrzeniu filmu Opowieści z Narnii. To kompendium wiedzy o cyklu S. C. Lewisa Opowieści z Narnii (1950-54) przypomniało mi lekturę jego powieści, które czytałem w dzieciństwie. Utwory narnijskie nie wydawały mi się wtedy tak żywo, barwnie i lekko napisane, jak choćby utwory Edith Nesbit z cyklu powieściowego Pięcioro dzieci i coś, kuszące motywami rodem z krainy tysiąca i jednej nocy, odradzającym się z popiołów ptakiem Feniksem i latającym dywanem.
Lewis proponował coś poważniejszego - metaforyczną fantasy z tak trudnym tematem, jak wyobrażenie stwórcy świata Narnii pod postacią Aslana - lwa, uważanego za ikonę Jezusa Chrystusa. Literatura narnijska Lewisa była jednak świetnym materiałem na scenariusz filmowy i jeśli Opowieści z Narnii nie zostały natychmiast sfilmowane, to tylko dlatego, że sam pisarz na to się nie zgadzał, obawiając się spłycenia przez producentów z Hollywood ewangelicznych, bardzo chrześcijańskich treści niesionych przez te książki.
Może dobrze się stało, że niemal pół wieku cykl o Narnii czekał na reżysera Andrew Adamsona. W studiu w Londynie, w plenerach Nowej Zelandii i w Polsce (trochę sekwencji zimowych nakręcono nad jeziorem Siemianówka, na północ od Puszczy Białowieskiej) zrealizowano adaptację pierwszego tomu. Powstał film, który był najbardziej oczekiwaną prestiżową produkcją wytwórni Walta Disneya (koszt 150 mln dolarów). Wszedł na ekrany kinowe także w Polsce i jak świadczą reakcje pierwszych widzów - jego walory artystyczne i ideowe spełniają wysokie wymagania.
Na ogół dzieła gatunku określanego jako fantasy (a tu mieści się cykl z Narnii), wywodzące się z nurtu chrześcijańskiego, nie są łatwe w odbiorze, np. filmy oparte na cyklu arturiańskich legend o Rycerzach Okrągłego Stołu. A jaki jest film Adamsona?
Filmowa adaptacja pierwszego utworu z cyklu o świecie Narnii uwypukla motywy ewangeliczne powieści. Zastanawiam się jednak, czy już dla siedmiolatka będzie czytelne to, jaką rolę pełni w utrzymaniu istnienia dobrego świata Narnii ów lew Aslan? To wszak nie jest tylko jakiś zwykły krewny rysunkowego Króla Lwa - postaci z innej disnejowskiej kreskówki. Narnia jest niezwykłym światem mówiących zwierząt, na czele których stoi Aslan - Lew Stwórca. S. C. Lewis - twórca świata Narnii szanował Pismo Święte jako źródło prawdy objawionej, choć przyznał to w pełni dopiero jako dojrzały pisarz. Przekonywała go argumentacja Tolkiena, że w swojej doskonałości ewangelicznego wywodu Biblia sama w sobie jest dowodem na istnienie Stwórcy. Lewis był człowiekiem głęboko religijnym i w religii szukał odpowiedzi na najważniejsze pytania.
Film opowiada historię czwórki rodzeństwa - Łucji (dziewięcioletnia Georgie Henley), Zuzanny (Ann Popplewell), Edmunda (Skandar Keynes) i Piotra (William Moseley), porównywanego do św. Piotra - które odnajduje drogę do tajemniczej krainy Narnii, zamieszkałej przez mityczne stworzenia i mówiące zwierzęta. Bramą do tego niezwykłego świata okazuje się stara szafa w wiejskim domu, należącym do nieco dziwacznego Profesora. Narnia od stu lat znajduje się we władzy złego czaru, a jej mieszkańcy żyją w ciągłym strachu. Dzieci pomagają prawowitemu władcy - Aslanowi (Liam Neeson) - pokonać wcielenie zła - Białą Czarownicę (gra ją Tilda Swinton, wybitna aktorka teatralna i filmowa), która zamieniła bajkową Narnię w kraj zła i wiecznej zimy.
Trudno nie zgodzić się ze stwierdzeniem jednej z odtwórczyń dziecięcych ról w filmie - Ann Popplewell po premierze filmu: „Ważne jest przesłanie filmu, który w sposób fascynujący wyraża głębokie przekonanie, iż trzeba przezwyciężyć lęk i starać się zwyciężać zło dobrem, bo jeśli się opuści ręce, to świat, podobnie jak Narnia, może zniknąć”.

THE CHRONICLES OF NARNIA, NARNIA, and all book titles, characters and locales original thereto are trademarks of C.S. Lewis Pte Ltd. and are used with permission. C DISNEY ENTERPRISES, INC. and WALDEN MEDIA, LLC. All rights reserved.