Reklama

Petycja do prezes Trybunału Konstytucyjnego

Miechowskie Nieszpory z ks. Leonem Postawką

2018-03-07 11:21

Agnieszka Dziarmaga
Edycja kielecka 10/2018, str. I

TD
Nieszpory z ks. Leonem Postawką

Miechów był miejscem jednej z najkrwawszych bitew powstania styczniowego. Militarna klęska paradoksalnie umocniła determinację patriotów, co kolejne pokolenia doprowadziło do wymarzonej wolności w 1918 roku. W tym duchu w Miechowie została przypomniana i zaprezentowana postać ks. Leona Postawki, uczestnika bitwy miechowskiej, działacza narodowego, pamiętnikarza, dyrektora Polskiej Misji Katolickiej w Paryżu, kapłana o ogromnym doświadczeniu i bogatym życiorysie

Na wydarzenie pn. „Nieszpory z ks. Leonem Postawką” 16 lutego 2018 r. zaprosili wspólnie: Towarzystwo Przyjaciół Archiwum Diecezjalnego im. Wincentego Kadłubka w Kielcach oraz Towarzystwo Przyjaciół Sztuki w Miechowie. Spotkanie miało miejsce w BWA „U Jaksy”, a poprowadziła je dyrektor instytucji Krystyna Olchawa. Wyjątkową, iście patriotyczną atmosferę nadał „Nieszporom” koncert chopinowski w wykonaniu młodego wirtuoza (był to Paweł Sopel, pianista, student Akademii Muzycznej w Krakowie) i obrazy królujące w każdym zakątku tej „świątyni sztuki”.

Dobrane i odczytane przez mieszkańców Miechowa i Kielc fragmenty „Pamiętników” ks. Postawki przeniosły słuchaczy na ulice palonego i mordowanego przez Rosjan Miechowa; uzupełnione prezentacją rycin i fotografii miechowskich miejsc pamięci dały poczucie ciągłości z powstańcami, jakby to wszystko działo się wczoraj.

– „Pamiętniki” ks. Postawki są osadzone w realiach drogi ku niepodległości. Ks. Postawka pochodził z rodziny powstańców listopadowych, Piłsudski był synem powstańca styczniowego. Ci, z powstania listopadowego i styczniowego, ci, którym się z pozoru nie udało, ponieśli pamięć tym, którym się udało – mówił ks. dr Andrzej Kwaśniewski, prezes Towarzystwa Przyjaciół AD w Kielcach.

Reklama

Postać ks. Leona Postawki przypomniał historyk z Sobkowa, Stanisław Osowski, członek Towarzystwa Przyjaciół AD w Kielcach.

Ks. Ludwik Leon Postawka (1839 – 1923) znaczną część swojego życia związał z diecezją kielecką. Urodził się w Jędrzejowie w rodzinie powstańca listopadowego, ziemianina, miniaturzysty, pochodzącego z czeskiej rodziny Postawków, która przybyła do Polski w XVIII wieku. (Ze skoligaconej rodziny Postawków Lówen Stern pochodził płk Ludwik Postawka, ożeniony z córką napoleońskiego generała Kellermanna – dziadek ks. Leona Postawki, który wraz ze swoimi 3 synami brał udział w powstaniu listopadowym. Najmłodszy z nich, Stanisław Postawka, był ojcem ks. Leona Postawki. Bracia ks. Leona, Tadeusz i Stanisław brali udział w powstaniu styczniowym).

Matką ks. Leona była Emilia z Dunin Wąsowiczów, wdowa po Kajetanie Sołtyku. Nauki przyszły kapłan pobierał w domu rodzinnym, następnie w Pińczowie, a potem w kieleckim Seminarium (1856-61). Święcenia kapłańskie otrzymał w 1861 r. w Warszawie, a już od sierpnia 1862 r. pracował jako wikariusz w Miechowie.

W lutym 1883 r. podczas pogromu w Miechowie został aresztowany, przed rozstrzelaniem uratował go polski oficer w armii rosyjskiej.

Tak wspomina ten czas w „Pamiętnikach”: „Jędrek garbaty, który obsługiwał obu wikariuszów (…) odznaczał się niezwykłą siłą. Zauważyłem to z okna mojego mieszkania: spostrzegłszy, jak dobijano rannych powstańców naszych, ubranych w śliczne mundury, dopiero co pełnych życia i nadziei młodzieńców, a obecnie tonących w krwi własnej, odważnie rzucił się on na pierwszego spotkanego żołnierza, wyrwał mu karabin z ręki i trupem położył na miejscu. Widząc to, towarzysze zabitego rzucili się na biednego garbuska i zatopili w jego ciele kilkanaście bagnetów. Padł krwią zbroczony, a ja dałem mu z okna ostatnią absolucję (…)”.

„Dziwne zrządzenie Opatrzności, że z rzezi miechowskiej garstka mieszkańców, a w ich liczbie i ja wyszliśmy cało. Zawdzięczamy to w znacznej mierze rosyjskim oficerom, którzy nocą z 17 na 18 lutego trzymali straż z rewolwerami w ręku przy zabarykadowanych drzwiach plebanii, gdzie ukryli przed żołnierzami własne swe rodziny (…)”.

Ks. Postawka przez Kielce i Kraków wyjechał do Rzymu, gdzie podczas audiencji u Piusa IX raportował wydarzenia miechowskie. Z tamtego okresu datuje się przyjaźń ks. Postawki z C.K. Norwidem, czy trwająca do końca życia współpraca ze Zmartwychwstańcami. W Wiecznym Mieście uzyskał stopień doktora teologii i licencjat prawa kanonicznego. Gdy nie otrzymał pozwolenia na powrót do kraju, wyjechał do Paryża, a tam współpracował z Polską Misją Katolicką we Francji, wieloma tamtejszymi parafiami, był członkiem Towarzystwa Literackiego i wszędzie starał się upowszechniać wiedzę o trudnej sytuacji Polski. Został kapelanem wojskowym podczas wojny polsko-francuskiej, ratując na polu bitew wielu ludzi, a po klęsce Francji obsługiwał parafie opuszczone przez księży. W czasie Komuny Paryskiej, z narażeniem życia bronił kościołów przed rabunkiem. Od 1881 r. przez 22 lata pracował w parafii św. Wawrzyńca. Choć trzykrotnie powracał do ojczyzny, nie uzyskał zgody na pobyt stały.

W 1908 r. zachęcony przez przyjaciół wydał „Pamiętniki” obejmujące okres 1863 – 1908, poprzedzone wspomnieniami z lat dziecinnych, dotyczące także pobytu w Paryżu, różnych wydarzeń związanych z dziejami Francji oraz spraw dotyczących życia Polonii.

Ks. Postawka utrzymywał kontakty z H. Sienkiewiczem, I.J. Paderewskim, Zmartwychwstańcami w Rzymie i Krakowie. Prowadził dużą korespondencję z Polakami na wszystkich kontynentach.

W 1912 r. Polonia francuska i belgijska urządziła mu jubileusz 50-lecia kapłaństwa.

W czasie I wojny światowej był honorowym kapelanem armii polskiej we Francji. Pod koniec życia utracił wzrok i siły. Zmarł 29 stycznia 1923 r. i został pochowany na cmentarzu polskim w Montmorency k. Paryża, gdzie rodacy wystawili mu grobowiec.

155. rocznica powstania styczniowego to dobra okazja, aby przypominać tak zacne, mało dzisiaj znane i rozpoznawalne postaci, którą to misję wzięło na siebie m.in. Towarzystwo Przyjaciół Archiwum Diecezjalnego w Kielcach i skutecznie z tego zadania się wywiązuje.

(biogram – na podst. informacji własnych i Polskiego Słownika Biograficznego)

Tagi:
wydarzenie

XVI Dzień Jesiennego Liścia w Biłgoraju

2017-11-29 10:28

Joanna Ferens
Edycja zamojsko-lubaczowska 49/2017, str. IV

„Kiedy dziecko płacze – płacze cały świat”. Jedynie dzięki życzliwości dobrych ludzi możemy pomóc naszej córeczce godnie i samodzielnie żyć – tymi słowami apelowali o pomoc Barbara i Piotr Pawelec, rodzice trzyletniej Igi, która od urodzenia walczy z padaczką. Na ten apel odpowiedziała m.in. biłgorajska „Piątka”

Joanna Ferens
Biłgorajski kiermasz

Iga Pawelec to trzyletnia biłgorajanka, która od urodzenia cierpi na padaczkę lekooporną. Pierwsze objawy choroby pojawiły się, kiedy dziewczynka miała zaledwie kilka miesięcy. Od tej pory Iga codziennie przechodziła kilka ataków, była otumaniona mocnymi lekami, ale leczenie nie przynosiło żadnych efektów i nadal miała problemy z koordynacją ruchową i wiotkością całego ciała.

27 czerwca 2016 r. Iga z rodzicami dotarła do kliniki Schön w Vogtareuth w Niemczech. Po sześciu tygodniach intensywnej neurorehabilitacji, ergoterapii, logoterapii pojawiła się poprawa. – W minionym roku byliśmy w niemieckiej klinice już trzy razy. Rehabilitacja bardzo pomaga Idze w funkcjonowaniu i choć wiemy, że przed nami jeszcze mnóstwo pracy, to wiemy, co robić, jak postępować z naszym dzieckiem. Otrzymujemy od lekarzy wiele wskazówek do dalszej rehabilitacji i ćwiczeń, mamy odpowiednio dobrane leki i to przekłada się na efekty. Iga dużo się uśmiecha, coraz lepiej kontaktuje się z otoczeniem, gaworzy, prawie już sama siedzi, także jest to dla nas bardzo dużo – opowiadają rodzice.

By czynić dobro

Szkoła Podstawowa nr 5 im. ks. Jana Twardowskiego w Biłgoraju zorganizowała 16. już edycję Dnia Jesiennego Liścia. Wydarzenie już od wielu lat łączy całą społeczność „Piątki”, mieszkańców Biłgoraja i okolic, a także wielu ludzi dobrego serca z całego kraju. W piętnastu minionych edycjach zebrano ponad 410 tys. zł, przeznaczając zebrane środki m. in. na pomoc dziecięcemu hospicjum, czy chorym dzieciom z terenu powiatu biłgorajskiego.

Dyrektor Szkoły Podstawowej nr 5 Teresa Bogdanowicz-Bordzań wyjaśnia, że akcja ta na stałe wpisała się w kalendarz biłgorajskich imprez i ma swoje szczególne miejsce w sercach wielu ludzi. – Dzień Jesiennego Liścia to specyficzna akcja charytatywna, w którą angażuje się bardzo wiele osób, w tym społeczność naszej szkoły i jej przyjaciele, firmy, instytucje, osoby fizyczne. Wszyscy chcemy pomagać chorym dzieciom. Zarówno zaangażowanie, jak i cel wpływa na to, że jest to wydarzenie bardzo duże. Pomaganie innym, osobom potrzebującym, sprawia nam wielką radość – podkreśliła.

O swojej radości i wdzięczności mówi także burmistrz Biłgoraja, Janusz Rosłan. – Jestem dumny z tego, że mamy szkołę, która organizuje wspaniałą akcję w czasach, gdy wszechobecne jest zobojętnienie na los drugiego człowieka. Często o tym donoszą media, że ludzie przechodzą obojętnie obok osób potrzebujących pomocy. Dlatego bardzo ważne jest, by uczyć od dziecka wrażliwości na los bliźnich. A działania szkoły są bardzo dobrym przykładem na to, że rzetelna edukacja i wychowanie przynoszą efekty. Ta szkoła przez wiele lat zbierała na hospicjum dla chorych dzieci, a od kilku lat robione są zbiórki dla potrzebujących dzieci z Biłgoraja. Cieszę się, że w tą akcją włączają się rodzice i wiele osób spoza społeczności szkolnej – wskazał Burmistrz.

Opiekę nad Igą sprawuje również Caritas Diecezji Zamojsko-Lubaczowskiej. Stąd na Dzień Jesiennego Liścia przybyła Aneta Tryniecka, diecezjalny koordynator wolontariatu Caritas. – Chcemy podziękować całej społeczności szkolnej za zorganizowanie tej wspaniałej imprezy. Dzięki tym wszystkim ludziom dzieje się tutaj rzecz praktycznie niemożliwa. Dlatego jesteśmy ogromnie wdzięczni, że w Biłgoraju jest tak wielu ludzi, którym nie jest obojętny los drugiego człowieka, a tym razem konkretnie zdrowie małej Igi – wskazała.

Wdzięczność rodziców

Swoją wdzięczność za okazaną pomoc i wsparcie wyrazili rodzice Igi, Barbara i Piotr Pawelec. – Bardzo serdecznie dziękujemy w imieniu Igi, że mogliście Państwo się tutaj zebrać i pomóc naszej córce w walce o zdrowie. Patrząc na to, jakie efekty przynosi rehabilitacja, którą współfinansujemy ze środków zebranych przez mieszkańców Biłgoraja jesteśmy przeszczęśliwi. Dziękujemy za włączenie się w akcję Dzień Jesiennego Liścia. To, co się tu dzieje jest fenomenalne! Jest mnóstwo osób: rodziców, dzieci, ludzi życzliwych! To jest niezwykle budujące i podnosi nas na duchu, gdyż wiemy, że nie jesteśmy sami z chorobą naszego dziecka, że naszemu biłgorajskiemu społeczeństwu nie jest obojętny jej los. Wiemy też, że dzięki wsparciu finansowemu terapia, którą Iga obecnie przechodzi, i która przynosi doskonałe efekty, może być kontynuowana – podkreślili rodzice.

Udział władzy

W tegoroczną akcję włączyli się m. in. prezydent RP Andrzej Duda wraz z małżonką, prezes Rady Ministrów Beata Szydło, marszałkowie Sejmu i Senatu, ministrowie, posłowie, europosłowie, przedsiębiorcy i sportowcy, m.in. na aukcję trafiła koszulka reprezentacyjna Roberta Lewandowskiego wraz z jego autografem.W akcję zaangażował się również poseł Piotr Olszówka. – Uważam, że to, co robi cała szkoła to jest coś wspaniałego i wręcz bohaterskiego. Ja również nie wyobrażałem sobie nie wziąć udziału w tej akcji, zaangażowałem się całym sobą i cieszę się, że wiele rzeczy udało nam się razem zrobić. Myślę, że wszyscy powinniśmy czuć tego wyjątkowego ducha pomocy w Biłgoraju – wskazał poseł.

Jednak najwięcej pracy wykonali rodzice wraz z dziećmi przygotowując stoiska i kiermasz rozmaitości oraz przedstawiciele szkoły, którzy przygotowali sklepiki „Pod złotą rybką”. Wydarzeniem okazały się również występy artystyczne dzieci i młodzieży, ponad trzydzieści stoisk kiermaszowych, konkursy i licytacje przedmiotów ofiarowanych przez znane i szanowane osoby, loteria fantowa, kawiarenka, sklepik różności. W pomoc osobom potrzebującym włączyć się mógł każdy.

Impreza jest nie tylko doskonałą lekcją wychowawczą dla dzieci i młodzieży, ale także pokazuje, że „z dobrem może przyjść serce choćby najmniejsze”, a każdy dar dla osób potrzebujących, każde wsparcie, każda pomoc jest bezcenna. Zaangażowanie się osób znanych, szanowanych i będących autorytetami nie tylko w społeczności lokalnej Biłgoraja, ale i województwa lubelskiego, czy całego kraju, pokazuje, że zapoczątkowana przed laty w szkole akcja, przekroczyła progi nie tylko szkoły, ale także i regionu. Umacnia to organizatorów w kolejnych przedsięwzięciach i pozwala do grona darczyńców zaangażować kolejne osoby, instytucje i organizacje, co owocuje większą możliwością pomocy potrzebującym.

Na rehabilitację i dalszą terapię Igi Pawelec zebrano podczas 16. Dnia Jesiennego Liścia kwotę: 79.158,22 zł.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Moje pismo Tęcza - 7/8 2018

Tradycje bożonarodzeniowe w Polsce i na świecie

2014-12-22 13:23

oprac. kw (KAI) / Warszawa / KAI

Od wieków chrześcijanie na całym świecie w różnorodny sposób obchodzą święta Bożego Narodzenia. Choinka jest znana niemal wszędzie, choć w Burundi przystraja się bananowca, a w Indiach drzewko mango. Najsłynniejszą kolędę „Cicha noc" przetłumaczono na 175 języków, najpiękniejsze szopki są podobno we Włoszech, a we Francji jada się podczas Wigilii ostrygi.

BOŻENA SZTAJNER

Korzenie tradycji związanych z Bożym Narodzeniem sięgają odległych czasów. Nierzadko zwyczaje te wywodzą się jeszcze z rytuałów pogańskich, na których miejsce wprowadzano później święta chrześcijańskie, nadając im zupełnie nowe znaczenie. Znacząca jest tu data. W wielu kulturach w przeróżny sposób starano się podczas przesilenia zimowego „przywołać” słońce z powrotem na ziemię i sprawić, aby odrodziła się przyroda.

Istotny jest także rys eschatologiczny świąt Bożego Narodzenia. Miejsce zostawiane przy wigilijnym stole przeznaczano dla „przybysza”, czyli dla duchów przodków. W Polsce zwyczaj ten upowszechnił się w XIX wieku. Miał on wówczas wymowę patriotyczną – dodatkowe nakrycie symbolicznie zarezerwowane było dla członka rodziny przebywającego na zesłaniu na Syberii.

Boże Narodzenie było także czasem wróżb. Wyjątkowość tego dnia polegała na tym, że jego przebieg miał znaczący wpływ na cały nadchodzący rok. Jedną z polskich tradycji jest kładzenie siana pod wigilijny obrus. Ciągnięto z niego słomki – im dłuższa, tym więcej pomyślności czekało danego człowieka w następnym roku. Jeszcze dzisiaj dość powszechna jest wiara w to, że w Wigilię zwierzęta mówią ludzkim głosem. Podsłuchujący je ludzie dowiadywali się ponoć najczęściej o zbliżającej się śmierci własnej albo kogoś z rodziny.

Chrześcijaństwo od początku swego istnienia nadało tym zwyczajom nowy sens, wytworzyło też swoje obrzędy. Niestety we współczesnej, zeświecczonej kulturze często zapomina się o chrześcijańskich źródłach tego święta.

ŻŁÓBEK

Żłóbek w dzisiejszej postaci zawdzięczamy św. Franciszkowi. Historia tej tradycji jest jednak znaczenie dłuższa i sięga piątego wieku. Wtedy, jak głosi podanie, żłóbek Jezusa przeniesiono z Betlejem do Rzymu i umieszczono w bazylice Matki Bożej Większej. Także Pasterkę w Rzymie odprawiano początkowo tylko w tym kościele.

To we Włoszech zaczęto w uroczystość Bożego Narodzenia wystawiać żłóbki, w których umieszczano figury Świętej Rodziny, aniołów i pasterzy. Do rozpowszechnienia tego zwyczaju przyczynił się św. Franciszek. Z przekazów pozostawionych przez jego biografa – Tomasza z Celano – wiemy, że w wigilijną noc Biedaczyna z Asyżu zgromadził w grocie w miejscowości Greccio okolicznych mieszkańców i braci, by w prosty sposób pokazać im, co to oznacza, że „Bóg stał się człowiekiem i został położony na sianie ". W centrum jaskini leżał wielki głaz, pełniący rolę ołtarza. Przed nim bracia umieścili zwykły kamienny żłób do karmienia bydła, przyniesiony z najbliższego gospodarstwa. W pobliżu, w prowizorycznej zagródce, stało kilka owieczek, a po drugiej stronie wół i osioł. Jak pisał kronikarz, zwierzęta „zaciekawione, wyciągające szyje w stronę żłobu, pochylając się i jakby składając pokłon złożonej w nim figurce przedstawiającej dziecię Jezus". Postaci do szopki wybrano spośród obecnych braci i wiernych. Zapalonymi pochodniami św. Franciszek rozjaśnił niebo, a w lesie ukryli się pasterze, którzy na dane hasło wznosili gromkie okrzyki. Do dziś szopka w Greccio przyciąga corocznie rzesze turystów.

Obecnie najsłynniejsze są szopki toskańskie, sycylijskie i neapolitańskie. W Szwajcarii, w Niemczech i w Austrii modne są żłóbki „grające". W Polsce do najbardziej znanych należą szopki krakowskie, prawdziwe arcydzieła sztuki ludowej. Powstanie tej tradycji przypisuje się murarzom i cieślom. Nie mając zatrudnienia w zimie, chodzili oni z takimi szopkami-teatrzykami od domu do domu i tak zarabiali na swe utrzymanie. Wzorem architektonicznym był dla nich przede wszystkim kościół Mariacki, ale wykonywano także miniatury Wawelu, Sukiennic i Barbakanu. Od 1937 r. z inicjatywy Jerzego Dobrzyckiego odbywa się konkurs na najpiękniejszą „Szopkę Krakowską”.

Już w średniowieczu wystawiono przy żłóbkach przedstawienia teatralne zwane jasełkami. W Polsce najbardziej znanym utworem tego gatunku jest „Polskie Betlejem" autorstwa Lucjana Rydla.

WIECZERZA WIGILIJNA

Uroczystość Bożego Narodzenia wprowadzono do kalendarza świąt kościelnych w IV wieku. Dwieście lat później ustaliła się tradycja wieczornej kolacji, zwanej wigilią. Wieczerza wigilijna jest niewątpliwie echem starochrześcijańskiej tradycji wspólnego spożywania posiłku, zwanego z grecka agape, będącego symbolem braterstwa i miłości między ludźmi. Gdy w drugiej połowie IV w. Synod w Laodycei zabronił biesiadowania w świątyniach, zwyczaj ten przeniósł się do domów wiernych. W Polsce Wigilię zaczęto obchodzić wkrótce po przyjęciu chrześcijaństwa, choć na dobre przyjęła się dopiero w XVIII w.

Wigilia (łac. czuwanie) – pierwotnie oznaczała straż nocną i oczekiwanie. W słowniku kościelnym nazywa się tak dzień poprzedzający większe święto. Dawniej w każdą wigilię obowiązywał post. Do stołu wigilijnego siadano, gdy zabłysła pierwsza gwiazda. Miała ona przypominać Gwiazdę Betlejemską prowadzącą pasterzy i magów do Betlejem.

Na wschodzie Polski i na Ukrainie pierwszą potrawą jest kutia – pszenica lub jęczmień zaprawiana miodem, migdałami i śliwkami. Po modlitwie i czytaniu Pisma Świętego następuje podzielenie się opłatkiem, który jest symbolem Eucharystii.

W północnej Anglii jeszcze do połowy XX wieku podawano w Wigilię „mugga”, czyli owsiankę z miodem. Zwyczaj ten pochodził jeszcze z czasów Wikingów. W Szkocji tradycyjnie spożywa się „Athol Brose” – owsiankę z whisky.

W Walii tradycją jest Calennig – jabłko, ustawione na trójnogu z patyczków, naszpikowane migdałami, goździkami i innymi przyprawami oraz przybrane zielenią. Chodzące po kolędzie dzieci ofiarowują je w zamian za małe datki.

W Norwegii podczas Wigilii podaje się żeberka świni i gotowane mięso owcze lub specjalne danie przygotowane z solonej i gotowanej ryby, która wcześniej leżała w ługu sodowym przez 2-3 dni. Potrawę tę, podawaną z boczkiem, nazywa się Lutefisk.

W Szwecji tradycyjna uczta wigilijna składa się z rozmoczonej suszonej ryby, galarety, wieprzowej głowizny i chleba. We Włoszech podaje się ravioli z mięsnym farszem i ciasto drożdżowe z korzeniami. W Danii je się słodki ryż z cynamonem i pieczoną gęś z jabłkami.

Peruwiańskim przysmakiem podczas świąt Bożego Narodzenia są świnki morskie. Mięso tych zwierząt ma niewiele tłuszczu i jest tanie, dlatego może być świetną alternatywą dla wieprzowiny. Tradycja jedzenia świnki morskiej jest bardzo silna w andyjskich krajach. Na dowód tego, w katedrze w dawnej stolicy imperium Inków – Cusco, na obrazie przedstawiającym ostatnią wieczerzę, Chrystus i jego uczniowie jedzą właśnie świnkę morską.

Tradycyjnie w całej Ameryce Łacińskiej na Wigilię nie może zabraknąć kakao z mlekiem i babki z rodzynkami, zwanej „panetón" (od słowa „pan”, które oznacza chleb). Jest to zwyczaj pochodzący z Włoch, ale rozpowszechniony w wielu krajach. Ostatnio coraz popularniejszy staje się też szampan, którym jest musująca „sidra", czyli wino z jabłek.

PASTERKA

Pasterka jest pamiątką z pierwszych wieków chrześcijaństwa, kiedy nabożeństwa nocne należały do stałej praktyki Kościoła. Pierwsze Msze św. o północy 24 grudnia sprawowano w Betlejem. W Rzymie zwyczaj ten znany był już za czasów papieża Grzegorza I Wielkiego, pasterkę odprawiano przy żłóbku Chrystusa w bazylice Matki Bożej Większej. Charakter tej liturgii tłumaczą pierwsze słowa invitatorium, wprowadzenia do Mszy: „Chrystus narodził się nam. Oddajmy mu pokłon".

CHOINKA

Zwyczaj ten pochodzi jeszcze z czasów pogańskich, rozpowszechniony był wśród ludów germańskich. Wierzono, że szpilki jodłowe chronią przed złymi duchami, piorunem i chorobami. W czasie przesilenia zimowego zawieszano u sufitu mieszkań jemiołę, jodłę, świerk lub sosenkę jako symbol zwycięstwa życia nad śmiercią. Kościół chętnie ten zwyczaj przejął. Choinka stawiana była na znak narodzin Jezusa Chrystusa – rajskiego drzewka dla ludzkości.

Starożytni Rzymianie ozdabiali swoje domy wiecznie zielonymi roślinami, np. jemiołą, bluszczem, laurem, kiedy przygotowywali się do obchodów przypadających w dniach 17-24 grudnia święta boga urodzaju, Saturna. Odbywały się wtedy procesje ze światłem i obdarowywano się prezentami.

Najstarsze pisemne świadectwo o ozdobionym na Boże Narodzenie drzewku pochodzi z 1419 r. Wtedy to niemieccy piekarze z Fryburga ustawili choinkę w szpitalu Świętego Ducha, przybierając ją owocami, opłatkami, piernikami, orzechami i papierowymi ozdobami. Od XVI w. zwyczaj ten rozpowszechnił się wśród cechów i stowarzyszeń w miastach, a także w domach starców i szpitalach.

Do Polski zwyczaj stawiania choinek w domach przeniósł się z Niemiec w XVIII w. Jednak już znacznie wcześnie w naszym kraju przybierano dom na wigilię Bożego Narodzenia. W izbie zawieszano podłaźniczkę i sad oraz ustawiano snopy zboża.

Podłaźniczka jest to choinka z uciętym wierzchołkiem, przybrana jabłkami i orzechami i zawieszana nad drzwiami sieni. W domu stawiano ją w kącie centralnego pomieszczania, tzw. czarnej izby. Była symbolem życiodajnej siły słońca, stanowiła ochronę gospodarstwa od złych mocy i uroków.

Zwyczaj choinkowy rozpowszechniony jest niemal na całym świecie. W święta Bożego Narodzenia umieszcza się choinki w kościołach i domach, na placach i w wystawowych oknach. Najdroższą choinkę wystawiła pewna firma jubilerska w Tokio, w 1975 r. Oceniono ją na blisko trzy miliony dolarów. Najwyższa choinka stanęła przed wiedeńskim ratuszem w tym samym roku, a liczyła 30 metrów.

W Burundi tradycyjną bożonarodzeniową choinkę zastępują bananowce. Znaleźć je można w każdej szopce w tym kraju. Zgodnie z lokalną tradycją symbolizują one szacunek, z jakim witany jest rodzący się Jezus. Banan jest w Burundi symbolem przywitania gościa, dlatego nawet gdy prezydent kraju udaje się z wizytą do jakiegoś miasta, to trasę jego przejazdu dekoruje się młodymi bananami.

W Indiach w roli choinek występują drzewka mango. Tak samo przybiera się je ozdobami i słodkościami.

KOLĘDY

W dorobku kulturalnym i folklorystycznym Polska jest jednym z krajów, które mają najwięcej kolęd. Nasza tradycja zna ich blisko 500.

Najbardziej znaną, choć nieznanego autorstwa, jest „Cicha noc" śpiewana w 175 językach, w najodleglejszych zakątkach świata. Po raz pierwszy kolędę tę wykonano z akompaniamentem gitary podczas pasterki w 1818 r. w kościele św. Mikołaja w Oberndorfie koło Salzburga. W następnych latach śpiewano ją na dworze cesarza Franciszka Józefa. Zarejestrowano już ponad tysiąc wersji tej kolędy.

W Polsce z kolędowaniem łączy się zwyczaj przebierańców. Pierwotnie, już od XVI w. Polsce żacy, dziś chłopcy przebierają się za Heroda, trzech króli, śmierć, pasterzy, turonia. Śpiewają kolędy, niosą szopkę lub gwiazdę. W czasie od Bożego Narodzenia do uroczystości Objawienia Pańskiego obchodzą domy i zbierają dary.

ŻYCZENIA I PODARKI

Łącznie w całym świecie liczba wysyłanych kartek bożonarodzeniowych sięga kilku miliardów. W krajach anglosaskich jest to zwyczaj tak popularny, że na jedną osobę przypada średnio kilkanaście świątecznych kart. Istnieją całe firmy wydawnicze specjalizujące się w tej dziedzinie.

W USA dzieci telefonują do św. Mikołaja, a ten zjeżdża tam na spadochronie, bądź przyjeżdża na saniach. Warto zauważyć, że jego współczesny wizerunek – gromko śmiejącego się brodacza w czerwonym kaftanie wymyśliła Coca-Cola. Koncern ten użył w swojej reklamie postaci św. Mikołaja po raz pierwszy w 1930 r.

W Anglii dzieci stawiają w przedsionku swoich pokoi buty lub pończochy, a św. Mikołaj napełnia je w nocy łakociami. W Holandii przyjeżdża na białym koniu, a dzieci piszą do niego listy. Ma w różnych krajach różne nazwy: Santa Claus, Pan Heilige Christ, Befana, Dziadek Mróz.

Prezenty we Francji przynoszą, w zależności od regionu i rodzinnych tradycji, Aniołek, Dzieciątko Jezus lub, najpopularniejszy i najbardziej podobny do św. Mikołaja, „Pere Noël”. Pozostawia on, niezauważony, podarki w świąteczny poranek 25 grudnia. Wieczorem 24 grudnia należy zostawić pod choinką parę własnych butów, aby Pere Noël wiedział, gdzie położyć nasz prezent.

BOŻE NARODZENIE W EUROPIE ZACHODNIEJ

Święta Bożego Narodzenia w Wielkiej Brytanii już dawno zatraciły swój religijny charakter i stały się po prostu dniami wolnymi od pracy, kiedy to można najeść się do syta, odebrać prezenty, odwiedzić rodzinę i znajomych i nacieszyć oko świątecznymi ozdobami.

O godzinie 15.00 cały kraj zamiera przed telewizorami, gdyż o tej porze królowa wygłasza doroczne, dziesięciominutowe przemówienie do swoich poddanych. Słuchają go obowiązkowo wszyscy – nawet antymonarchiści. Pod koniec obiadu pociąga się tzw. crackersy, czyli ładnie opakowane tubki tekturowe, w których znajduje się kapiszon, wybuchający przy rozrywaniu papieru, a także drobne bibeloty i żarty (na ogół kompletnie niezrozumiałe dla cudzoziemców) zapisane na kawałku papieru. Mężczyźni po obiedzie często wymykają się do lokalnego pubu, a żony sprzątają i zmywają stosy naczyń.

Występuje tam zwyczaj całowania się pod jemiołą, praktykuje się go szczególnie na biurowych, przedświątecznych „parties”, odbywających się bądź to w biurach, bądź też w wynajętych salach pubowych. Tradycyjne też bogato dekoruje się ulice, sklepy i domy prywatne.

W Irlandii nadal jeszcze utrzymuje się w Wigilię starodawny zwyczaj stawiania w oknie zapalonej świecy, mającej wskazywać drogę obcemu wędrowcowi i gotowość przyjęcia go pod dach, tak jakby się przyjmowało Świętą Rodzinę. Na wsiach przed świętami myje się domy i budynki gospodarskie oraz bieli je wapnem na cześć nadchodzącego Chrystusa.

We Francji Boże Narodzenie obchodzi się przede wszystkim jako święto rodzinne, które niestety wiele straciło ze swego religijnego charakteru. Można to zrozumieć w kraju, w którym stale praktykuje zaledwie 8 proc. z 70 proc. jego mieszkańców, deklarujących się jako katolicy. W dni ważnych świąt kościelnych notuje się jednak znacznie wyższy, dochodzący do blisko 30 proc., napływ ludzi do kościołów. Drugi dzień świąt jest normalnym dniem roboczym.

We Francji na świateczny stół podaje się ostrygi, kaszankę i pieczonego indyka. W zachodniej Europie coraz częściej, szczególnie w dużych miastach, na świąteczny obiad wychodzi się cała rodziną do dobrej restauracji.

Tradycyjne francuskie desery to „buche de Noël” – bożonarodzeniowe polano i „mendiants” – żebracy. Pierwsza z tych potraw to rolada z kremem lub lodami, imitująca grubą gałąź – polano, które niegdyś wkładano do kominka, by ogrzało dom po powrocie rodziny z pasterki. Ciasto polewa się czekoladą i ozdabia motywami „leśnymi”. Mendiants, znane głównie na południu kraju, to kruche okrągłe ciasteczka, bogato ozdobione bakaliami, które oznaczać mają brązowe kolory habitów zakonów żebraczych.

Niewątpliwie do najważniejszych atrakcji świątecznego stołu należą też czekoladki. W wielu domach robi się jeszcze okrągłe miękkie czekoladki, ale na ogół są one kupowane. Paczuszka eleganckich czekoladek z renomowanej cukierni stanowić może doskonały prezent pod francuską choinkę.

Francuzi zwracają też ogromną uwagę na wina, które towarzyszą świątecznym potrawom, a szampan (w najgorszym wypadku dobre wino musujące) jest nieodłącznym elementem świątecznego posiłku.

W Wielkiej Brytanii w dzień Bożego Narodzenia obowiązkowo na stole pojawia się indyk, z farszem (ale podawanym osobno) z bułki tartej i przypraw oraz brukselka. Na deser pudding na gorąco, czyli gotowana na parze masa z suszonych owoców, bułki tartej i łoju, podawany z gęstymi sosami na bazie brandy lub rumu, podaje się ponadto „mince pies”, czyli ciastka nadziewane suszonymi owocami i czekoladową roladę albo tort z twardym jak kamień lukrem. Wieczorem je się na ogół zimną wędlinę, przede wszystkim szynkę.

Francja nie zna opłatka i zwyczaju dzielenia się nim, a jego rolę w instytucjach spełniają spotkania z okazji tradycji „migdałowego króla”. Organizuje się je od Trzech Króli w praktyce przez cały styczeń wokół okrągłego ciasta drożdżowego bądź francuskiego z migdałowym nadzieniem. Są one okazją do składania życzeń współpracownikom, wyborcom, klientom itp. Podobnie, kartki z życzeniami (raczej noworocznymi niż świątecznymi) wysyłane są z reguły dopiero po Nowym Roku i przychodzą przez cały styczeń.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Idą Święta

2018-12-17 09:48

Antoni Szymański Senator RP

Święta Bożego Narodzenia darzymy w Polsce wyjątkowym pietyzmem, traktując je jako szczególną szansę na okazanie sobie serdeczności i braterskiej miłości. Dzieje się tak, ponieważ upamiętniają one narodziny Jezusa Chrystusa Zbawiciela Świata, który stał się jednym z nas, abyśmy mogli razem z Nim wejść do Bożej rodziny. On pierwszy wyciągnął do nas rękę, aby wszystkich pojednać z Ojcem. Otrzymaliśmy wzór rozwiązywania wszelkich problemów. Uwierzyliśmy, że nie ma takiej przeszkody, która powstrzymałaby człowieka dobrej woli przed budowaniem prawdziwej wspólnoty.

Laurentmesphotos/pixabay.com

Tę wspólnotę tworzymy przede wszystkim w rodzinie, gdzie przy wigilijnym stole uczymy się pokonywać dzielące nas bariery. Wystarczy wspólnie się pomodlić, przełamać opłatkiem, zaśpiewać kolędy i spędzić miłe chwile, rozmawiając o codziennym życiu. Tak bardzo potrzebujemy takiego czasu zatrzymania się w codziennej gonitwie. Dobrze, że są Święta!

Inną przestrzenią budowania wspólnoty są nasze lokalne społeczności. Jest ważne by opierały się na silnych więziach sąsiedzkich i relacjach obywatelskich, opartych na fundamentalnych wartościach. Rodzina, wiara i tradycja stanowią tu niepodważalne priorytety. Jestem przekonany, że należy te wartości pielęgnować, szczególnie w dobie globalizacji, gdy coraz częściej odsuwa się na bok kulturę lokalną, relatywizuje normy moralne, rośnie liczba rozwodów, a młodzież zbyt łatwo porzuca rodzinne strony, aby szukać łatwiejszego życia. Pomagają nam w tym parafie, samorządy, domy kultury, liczne stowarzyszenia i organizacje.

Proszę, przyjmijcie ode mnie moc najszczerszych i najcieplejszych życzeń. Życzę aby nasze wspólnoty rodzinne, środowiskowe i lokalne były miejscem gdzie rośnie dobro i pokój.

Oby Słowo, które stało się Ciałem, dało nam siłę do budowania pomyślnej przyszłości w nadchodzącym 2019 roku.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Jestem od poczęcia

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem