Reklama

Gospodarka

Ciszej nad łupkami

Zaczęło się jak w klasycznej bajce – z dalekiego świata nad Wisłę dotarli poszukiwacze wielkiego skarbu. A było to około roku 2006...

Niedziela Ogólnopolska 5/2014, str. 40-41

[ TEMATY ]

gospodarka

gaz

Jeremy Buckingham MLC / Foter.com / CC BY

W amerykańskim sektorze paliwowo-energetycznym rozkręcała się właśnie wielka rewolucja związana z odkryciem tam gazu w skałach łupkowych. Zachęcone lokalnym sukcesem firmy amerykańskie i kanadyjskie zaczęły skanować wszystkie kraje na świecie, by wytypować obszary warte uwagi. Godna zainteresowania okazała się także Polska. Wkrótce w świat poszła wieść o ukrytych w podlaskich i lubelskich formacjach łupkowych wielkich zasobach gazu. Zagraniczni eksperci szacowali, że Polska może mieć od 1,4 do 3,6 bln m3 gazu w łupkach!

Pod koniec 2007 r. pojawili się pierwsi chętni do bliższego rozpoznania polskich warunków geologicznych i inwestycyjnych. To sondowanie trwało kilkanaście miesięcy, coraz więcej firm pytało o polski rynek. Jednak potencjalnym inwestorom ciężko było się porozumiewać z urzędnikami, a polscy geologowie dysponowali wprawdzie sporą wiedzą na temat skał łupkowych, ale wiedzą „nienaftową”; wiedziano, gdzie dokładnie występują skały łupkowe, jaka jest ich budowa i charakterystyka, natomiast nawet nie zakładano, że może być w nich gaz… Uważano, że gaz z łupków to sprawa „czysto amerykańska”, w Polsce raczej nierealna.

Pęd do Polski

W roku 2009 światowa koniunktura na gaz z łupków sięgnęła zenitu. USA stały się największym na świecie producentem gazu ziemnego, wyprzedzając Rosję. Gaz z łupków zmienił całą amerykańską gospodarkę, uniezależnił ją od importu gazu. Także w Polsce zaczęto wierzyć, że podobna samowystarczalność wcale nie musi być nierealnym celem.

Reklama

Momentem przełomowym, który zmienił wszystko i obudził marzenia o możliwości polskiej rewolucji energetycznej, było wejście do Polski w 2009 r. największej firmy naftowej na świecie – ExxonMobil. Sprawa stała się bardzo głośna; wszystkie oczy w przemyśle naftowym na świecie i oczy polityczne w Polsce zwróciły się wówczas na polskie łupki.

W ciągu dwóch lat – 2009-10 – zagraniczne firmy nieomal tratowały się w pędzie do Polski. Pojawiło się wielu gigantów przemysłu naftowego; z tzw. wielkiej szóstki aż cztery zaangażowały się w Polsce. Po firmie ExxonMobil pojawiły się Conoco Phillips, Chevron oraz mniejsze, takie jak Marathon Oil, Talisman Energy. Najbardziej szokujące było to, że Polska, która nigdy nie była krajem naftowym, nagle zaczęła przyciągać największych naftowych potentatów.

Rodzimy polski przemysł nie od razu zainteresował się nowym rynkiem gazowym, głównie dlatego, że nie specjalizował się w wydobyciu węglowodorów. W momencie największego łupkowego boomu, w 2011 r., PGNiG i Orlen miały już jednak we władaniu mniej więcej 20 proc. terenu objętego łupkowymi koncesjami.

Reklama

Polska wydała łącznie 111 koncesji poszukiwawczych (najwięksi inwestorzy dostali ich po kilka). Objęto nimi 90 tys. km2, czyli 1/3 terytorium kraju. W maju 2011 r. amerykańska rządowa Agencja Informacji Energetycznej dolała oliwy do ognia, ogłaszając, że w polskich łupkach może tkwić nawet 5,3 bln m3 gazu – czyli tyle, żeby w pełni zaspokoić potrzeby kraju przez 300 lat.

Bardzo ciche porozumienie

W roku 2011 nasz polski entuzjazm łupkowy sięgał zenitu. O zagospodarowaniu nowego bogactwa narodowego mówiło się nie tylko w kategoriach bezpieczeństwa energetycznego kraju, ale wręcz w kategorii polskiej racji stanu. Nawet początkowo wstrzemięźliwi politycy przyłączyli się do chóru entuzjastów. Gazety donosiły o porozumieniu ponad podziałami. Jesienią 2011 r. jakoby doszło nawet do cichego porozumienia PO i PiS w sprawie ustawy o gazie łupkowym, która, jak deklarowano, „może zostać uchwalona jeszcze w tym roku”. Obie partie miały się ponoć zgodzić w sprawie konieczności dobrego zabezpieczenia interesów państwa.

Wyłączywszy zagorzałych ekologów, wszyscy liczyli na gazowe eldorado, które stanie się bodźcem rozwojowym dla wielu rejonów Polski. Inwestorzy zaś cierpliwie czekali, by w pewniejszych ekonomicznie warunkach móc prowadzić poszukiwania.

Dzięki rozwojowi wydobycia gazu łupkowego w ciągu najbliższych 10 lat w Polsce może powstać 155 tys. nowych miejsc pracy – szacował raport Instytutu Kościuszki – a branżami, które mogą potencjalnie najwięcej zyskać, będą: przemysł metalurgiczny, handel detaliczny i hurtowy, dostawa energii oraz produkcja maszyn. W pesymistycznym scenariuszu zakładano, że jeśli liczba odwiertów w ciągu 10 lat wyniesie 250 rocznie, to nowych miejsc pracy powstanie tylko ok. 120 tys. W optymistycznym miało być – 750 odwiertów rocznie i 190 tys. nowych miejsc pracy!

Tymczasem – jak się po 3 latach okazało – było to dzielenie skóry na niedźwiedziu. Zarówno optymistyczne, jak i pesymistyczne szacunki podawały liczby wręcz astronomiczne. Do końca 2013 r. wykonano w Polsce zaledwie 51 odwiertów eksplorujących skały łupkowe… Poszukiwania okazały się dla inwestorów ryzykownym ekonomicznie przedsięwzięciem. W trudnych geologicznie polskich warunkach nakłady inwestycyjne na jeden otwór szacowano na 50 mln zł, tak więc w grę wchodziły grube miliardy na jedną koncesję.

W ostateczności jednak to nie kwestie technologiczne i koszty związane z „trudnością polskich złóż” okazały się przeszkodą nie do przebrnięcia, lecz podejrzanie przedłużająca się inwestycyjna niepewność wynikająca z braku klarownych regulacji prawnych oraz przepisów podatkowych. Brakowało jasnego stanowiska i działania polskiego rządu w tej sprawie.

Gdy nad Wisłą rozwijało się polskie marzenie i snuto nawet polityczne plany co do wykorzystania wielkiego strumienia łupkowych pieniędzy, realność strumienia gazu malała. Dlatego głównie, że za marzeniami nie poszły stosowne działania administracyjno-prawne polskiego rządu. Potencjalni inwestorzy tracili werwę. Bynajmniej nie z powodu domniemania niedostatku gazu w polskich łupkach, bo tego nie udało im się nawet dokładnie stwierdzić, ponieważ do rzetelnej oceny zasobów polskich łupków potrzebne jest wykonanie 200-300 odwiertów. Główną przeszkodą stała się raczej niemożność oszacowania opłacalności przyszłego wydobycia z powodu niejasnych warunków podatkowych.

Zabrakło dobrej woli

Już w 2007 r., kiedy rozpoczęło się wydawanie pierwszych koncesji na poszukiwanie gazu łupkowego, powstały dwa projekty ustaw regulujących wydobycie przygotowane przez poprzedni rząd PiS, rząd PO jednak nie uznał za stosowne, by się nad nimi pochylić. W 2012 r. PiS jako partia opozycyjna miał kolejny projekt ustawy, wzorowany na rozwiązaniach norweskich. Przewidywał on stworzenie nie tylko stabilnych i odpowiednio korzystnych warunków dla inwestorów, ale i mechanizmu umożliwiającego państwu czerpanie odpowiednich korzyści na „potężny, rosnący fundusz rozwojowy”. „Państwu chcemy zapewnić sprawiedliwy dochód, a firmom przejrzyste reguły i godziwe zyski” – mówił były wiceminister gospodarki Piotr Naimski.

Podobne nadzieje wyrażał wkrótce Donald Tusk, upatrując w strumieniu gazowych pieniędzy rozwiązanie problemu z przyszłymi emeryturami Polaków. Dopiero w 2013 r. rząd zapowiedział, że ustawa o wydobyciu węglowodorów, nieodstraszająca inwestorów, wejdzie w życie w 2015 r., a podatek od węglowodorów nie będzie pobierany do 2020 r. (aby zachęcić firmy do inwestycji w Polsce). To są jednak obietnice spóźnione o co najmniej 3 lata.

Winę za obecną złą sytuację w kwestii gazu łupkowego ponosi przede wszystkim premier Donald Tusk, który nie wykazał dobrej woli – mówi opozycja – oraz ministerstwa: finansów, spraw zagranicznych i skarbu. Zabrakło elementarnej koordynacji i pobudzenia prac resortowych, bo – jak mówią ludzie znający temat – to w tych resortach tkwi jakieś bardzo tajemnicze źródło oporu i niewytłumaczalnych komplikacji. Z niewyjaśnionych powodów rząd nie zdołał powołać pełnomocnika ds. łupków, dlatego też do dziś nie ma niezbędnych regulacji, a prace poszukiwawcze przedłużają się. Odwołano natomiast ministra środowiska – i to w czasie odbywającego się hucznie w Warszawie światowego Szczytu Energetycznego, któremu przewodniczył. Nowy minister zapowiedział niedawno, że w 2014 r. zostanie wykonanych aż 40 nowych wierceń!

Entuzjazm się skończył i nad polskimi łupkami zapanowała grobowa cisza. Cała sprawa wydawała się bardzo niejasna, politycznie i ekonomicznie zagmatwana. Od początku zapowiadano utrącenie polskiego wydobycia przez ekologów opłacanych przez Gazprom. Z czasem pojawiły się głosy o nieprzychylności niektórych krajów UE i wprost Komisji Europejskiej, która miała być wrogo ustosunkowana do polskiego wydobycia. Tymczasem okazało się, że to „strachy na Lachy” w porównaniu z bezczynnością i opieszałością polskiego rządu.

Nie ma gazu w polskich łupkach?

Wprawdzie Państwowy Instytut Geologiczny na początku 2012 r. obniżył początkowe oszacowanie zasobów o 90 proc., jednak inwestorzy wciąż są zainteresowani poszukiwaniem gazu.

Złym znakiem, ale bynajmniej nie kończącą wszystko katastrofą, było wycofanie się z Polski w 2012 r. firmy ExxonMobil. Początkiem końca nie jest nawet wycofywanie się kolejnych – Talisman Energy i Marathon Oil. Firmy te zrezygnowały po wykonaniu zaledwie kilku odwiertów poszukiwawczych i przeprowadzeniu na ich podstawie testów produkcyjnych, które wykazały, że produktywność poszczególnych otworów jest stosunkowo niska jak na standardy złóż łupkowych. Sam ExxonMobil podjął decyzję o wyjściu z Polski na podstawie zaledwie dwu odwiertów sondażowych.

Dla gigantów branży paliwowej polski projekt okazał się po prostu mniej perspektywiczny niż inne ich przedsięwzięcia poszukiwawcze (np. na Syberii, w obu Amerykach, Azji lub na Pacyfiku). Nie oznaczało to jednak w żadnym razie, że poszukiwania na terenie Polski straciły sens. Zdaniem geologów, na podstawie tak niewielkiej liczby odwiertów nie można wysnuwać skrajnych wniosków ani o gazowym eldorado, ani o braku gazu. Prawdą jest, że polskie łupki nie są łatwe, co nie znaczy, że nie kryją w sobie wielkich i opłacalnych zasobów.

Mimo że większość koncesjonariuszy ze spokojem podeszła do rezygnacji ExxonMobil i nie zmieniła swoich planów, to jednak z polskiego gazowego balonu powoli uchodziło już powietrze. Rosyjska prasa z satysfakcją donosiła, że rezygnacja koncernów z eksploracji złóż gazu łupkowego w Polsce jest też związana z „wysokimi kosztami wydobycia, wynoszącymi około 300 dolarów za 1000 m3, trzykrotnie wyższymi niż w USA i 10 razy wyższymi od kosztów wydobycia tradycyjnego gazu”.

Srogi raport NIK

Polityczne niedomówienia skończyły się dopiero po ogłoszeniu na początku roku 2014 raportu Najwyższej Izby Kontroli, który bardzo srogo ocenił starania rządu. Ani dla opozycji, ani tym bardziej dla łupkowej branży taka ocena nie była zaskoczeniem. Bezczynność rządu była widoczna gołym okiem.

Raport podaje, że pomimo dość rozległego terenu objętego koncesjami, prace poszukiwawcze były prowadzone tylko na niewielkiej jego części. Co więcej, wykonywane były z reguły z dużym opóźnieniem z winy niewłaściwego działania administracji publicznej.

NIK wytknął rządowi opóźnienie trwających od 2011 r. prac nad tworzeniem i nowelizacją prawa dotyczącego poszukiwania i wydobywania węglowodorów. Ostrzegał, że „dalsze ich przedłużanie może skutkować ograniczeniem przez przedsiębiorców skali prowadzonych bądź planowanych prac geologicznych oraz nakładów inwestycyjnych ponoszonych na taką działalność, a także zmniejszeniem z ich strony zainteresowania poszukiwaniem złóż gazu z łupków w Polsce”.

W raporcie podano zadziwiające konkrety: „W Departamencie Geologii i Koncesji Geologicznych sprawami dotyczącymi koncesjonowania poszukiwań złóż gazu z łupków zajmowały się w latach 2007-2012 jedynie trzy osoby”. Z tego powodu wszelkie decyzje wydawane były ze znacznym przekroczeniem terminów określonych w Kodeksie Postępowania Administracyjnego (średnio 132 dni przy wymaganych prawem 30). Ponadto „dopuszczano do nierównego traktowania wnioskodawców oraz do rozpatrywania wniosków niekompletnych oraz takich, które nie pozwalały w pełni na sprawdzenie wiarygodności ekonomicznej wnioskodawcy (…)”. Padły zarzuty dowolności postępowania i nierównego traktowania wnioskodawców, co może „świadczyć o wysokim zagrożeniu korupcją”.

Raport NIK wylicza jeszcze bardzo wiele innych zaniechań, głupot, nierzetelności, które sprawiły, że to kolejne polskie marzenie musiało się okazać „marzeniem ściętej głowy”. Z takich to prozaicznych powodów Polska być może nigdy nie dowie się, jak to z tym łupkowym gazem naprawdę było.

2014-01-29 07:58

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Schreiber: wartość pakietu uzupełniającego do tarczy antykryzysowej to ponad 11 mld zł

2020-04-07 15:27

[ TEMATY ]

gospodarka

koronawirus

PAP/Piotr Nowak

Całość rozwiązań pakietu uzupełniającego do tarczy antykryzysowej wyniesie ponad 11 mld zł - poinformował szef Komitetu Stałego Rady Ministrów Łukasz Schreiber, który przedstawiał we wtorek szczegóły kolejnego rządowego projektu ustawy z "tarczy antykryzysowej".

Schreiber podkreślił, że rządowy projekt jest uzupełnieniem "tarczy antykryzysowej" i ma służyć m.in. ochronie miejsc pracy.

Szef KSRM poinformował, że w uzupełnieniu "tarczy" znalazło się m.in. rozszerzenie zwolnień z ZUS-u także na przedsiębiorców, którzy zatrudniają od 10 do 49 pracowników i wydłużenie do trzech miesięcy wsparcia dla osób na umowach cywilnoprawnych.

Ponadto - jak dodał - w projekcie znalazł się zasiłek dla rolników objętych kwarantanną w wysokości 50 proc. minimalnego wynagrodzenia, zabezpieczenie przed egzekucją komorniczą środków przeznaczanych z "tarczy", wprowadzenie nielimitowanego internetu w ramach dostępu do stron gov.pl i usług medycznych, rozszerzenie świadczeń ochrony miejsc pracy na NGO-sy, szybsza realizacja ogólnopolskiej sieci edukacyjnej, rozwiązania dla szkół dotyczące sprzętu komputerowego i oprogramowania do pracy zdalnej, wydłużenie terminów administracyjnych i uproszczenia jeśli chodzi o usługi pocztowe.

"Całość tych rozwiązań, tego pakietu uzupełniającego do tarczy antykryzysowej wyniesie ponad 11 mld zł" - poinformował Schreiber. (PAP)

CZYTAJ DALEJ

Kard. Krajewski: my, kapłani, musimy być odważni. Jeśli nie teraz, to kiedy?

2020-04-01 20:34

[ TEMATY ]

Watykan

pomoc

Rzym

abp Konrad Krajewski

ubodzy

Piotr Drzewiecki

My, kapłani, musimy być odważni. Jeśli nie teraz, to kiedy? - apeluje kard. Konrad Krajewski w rozmowie z włoskim dziennikiem "Avvenire". Papieski jałmużnik opowiada o wyjątkowo trudnej sytuacji i rosnących potrzebach osób ubogich i bezdomnych, jeszcze bardziej opuszczonych w czasie pandemii.

Jak podkreśla kard. Krajewski w rozmowie z dziennikiem, "Avvenire", ze względu na pustki na ulicach Rzymu, osoby ubogie i pozbawione dachu nad głową, znalazły się w jeszcze trudniejszej niż zazwyczaj sytuacji. "W tych dniach spotykamy wiele osób, które są głodne. Tak właśnie: głodne. Wcześniej nie słyszałem, by ktoś mówił mi: ojcze, jestem głodny" - mówi papieski jałmużnik, który każdego dnia przemierza ulice Wiecznego Miasta, niosąc pomoc najbardziej potrzebującym. "Dzwoni do nas wielu proboszczów, w związku z rodzinami w trudnościach. A my jedziemy. Zawozimy warzywa, oliwę, przecier pomidorowy, mleko. (...) Osoby bezdomne przeżywają wielkie trudności. Nie mogą prosić o jałmużnę, ponieważ na ulicach nie ma nikogo. Bary, które cokolwiek im dawały, są zamknięte. Nie znajdują też otwartych łazienek. Teraz bardzo trudno jest im przeżyć. Nie mają nic zupełnie" - wyjaśnia hierarcha.

W ostatnim czasie liczba osób, wspieranych przez Urząd Dobroczynności Apostolskiej, którym kieruje kard. Krajewski, wzrosła ze 120 do 250.

"Nie mogą przyjść do nas, więc to my jeździmy do nich. Spotykamy ich, przemierzając miasto. Zanosimy im wszystko to, co może im pomóc. Na szczęście nikt z nich nie zachorował. Prawdopodobnie dlatego, że nikt ich nie przytula, nie podaje ręki. Żyją odizolowani, między sobą" - mówi ze smutkiem kard. Krajewski. Przywołuje też historię kobiety, która przed kilkoma dniami zadzwoniła do niego, ponieważ nie mogła opuszczać mieszkania, a skończyły jej się pilnie potrzebne leki. "Po upewnieniu się, że jej się należą, wziąłem je z apteki watykańskiej, przejechałem miasto i jej je zawiozłem. Kiedy otworzyła mi drzwi, zobaczyłem kobietę, która naprawdę była schorowana, ale też szczęśliwa, ponieważ te leki były dla niej podstawową potrzebą".

Kard. Krajewski zachęca, na wzór św. Matki Teresy, do podejmowania drobnych gestów, które zebrane wspólnie tworzą ogrom pomocy dla potrzebujących. Zaznacza, że także do niego napływają prośby nie tylko z Rzymu, ale i z innych części kraju i zamkniętych stref, w których przebywają migranci.
Apeluje też do proboszczów parafii, posiadających łaźnie, o ich otwarcie i bycie blisko najbardziej potrzebujących. "My, kapłani, musimy być odważni. Jeśli nie teraz, to kiedy?" - przypomina.

CZYTAJ DALEJ

Franciszek do Polaków: zawierzmy siebie Chrystusowi, który jest Panem życia

2020-04-08 11:06

[ TEMATY ]

Franciszek

youtube.com/vaticannews

„W tych dniach, w których z powodu epidemii jesteśmy zalęknieni, pełni troski o naszych bliskich, zawierzmy siebie Chrystusowi, który jest Panem życia” – zachęcił Ojciec Święty wiernych języka polskiego podczas dzisiejszej audiencji ogólnej transmitowanej przez media watykańskie z biblioteki Pałacu Apostolskiego.

Oto słowa Ojca Świętego skierowane do Polaków:

Drodzy bracia i siostry, zbliżając się do świętego Triduum Paschalnego, prośmy Pana, aby otworzył nasze serca i wprowadził nas w tajemnicę Swojej miłości, jaką okazał nam umierając na krzyżu, aby uwolnić nas z mocy zła i śmierci i wprowadzić nas do nowego życia. W tych dniach, w których z powodu epidemii jesteśmy zalęknieni, pełni troski o naszych bliskich, zawierzmy siebie Chrystusowi, który jest Panem życia. Jego błogosławieństwo niech wam stale towarzyszy i będzie źródłem pokoju i nadziei!.

Papieską katechezę streścił po polsku ks. prał. Paweł Ptasznik z Sekretariatu Stanu Stolicy Apostolskiej:

Drodzy bracia i siostry,

W tych tygodniach obaw związanych z pandemią, która sprawia, że świat cierpi, wśród wielu pytań, jakie sobie zadajemy, mogą pojawić się również pytania o Boga: co czyni w obliczu naszego cierpienia? Gdzie jest, gdy wszystko dzieje się źle? Dlaczego szybko nie rozwiązuje naszych problemów?

Zazwyczaj rzutujemy na Boga nasze wyobrażenie sukcesu, poczucie sprawiedliwości, a nawet nasze oburzenie. Ale Ewangelia mówi nam, że nie taki jest Bóg. On objawił się do końca na krzyżu. W Ewangelii zostaje uroczyście ogłoszona tożsamość Jezusa, kiedy setnik mówi: „Prawdziwie, ten człowiek był Synem Bożym”. Mówi tak, gdy tylko Jezus oddał swoje życie. Nie można się już dłużej mylić: widać, że Bóg jest wszechmocny w miłości, a nie w jakikolwiek inny sposób. On jest Miłością.

Jedynie miłość strzeże życia, które mamy, ponieważ obejmuje nasze słabości i je przemienia. Jest to miłość Boga, który w wydarzeniu paschalnym uzdrowił nasz grzech swoim przebaczeniem; który uczynił ze śmierci fragment życia; który przemienił naszą bojaźń w ufność; nasz niepokój w nadzieję. Pascha mówi nam, że Bóg może wszystko obrócić w dobro. Z Nim możemy naprawdę ufać, że wszystko potoczy się dobrze. Dlatego w poranek wielkanocny słyszymy: „Nie lękajcie się!” (por. Mt 28, 5). Niepokojące pytania o zło nie znikają nagle, ale gdy otworzymy Mu swoje serce i pozwolimy, by Jego spojrzenie spoczęło na nas, zrozumiemy, że nie jesteśmy sami, że jesteśmy miłowani, bo Pan nas nie opuszcza i nigdy o nas nie zapomina.

CZYTAJ DALEJ
E-wydanie
Czytaj Niedzielę z domu

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

Wspierają nas

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję