Czy wiesz, co wyznajesz? Czy wiesz, w co wierzysz? Zastanawiałeś się kiedyś nad tym? Jeśli nie, zostań z nami. Jeśli tak, tym bardziej zachęcamy do tego duchowego powrotu do podstaw z portalem niedziela.pl. Przewodnikiem będzie nam Katechizm Kościoła Katolickiego oraz Youcat – katechizm Kościoła katolickiego dla młodych.

Czy można zmusić człowieka, by uwierzył w Boga?

Nie, nikt nie może drugiego zmusić do wiary, nawet własnych dzieci, podobnie jak żadnego człowieka nie można zmusić do niewiary. Tylko dobrowolnie człowiek może zdecydować się, że będzie wierzył. Chrześcijanie są jednak powołani do tego, aby słowem i przykładem pomagać innym ludziom znaleźć drogę do wiary. [2104-2109, 2137]

Papież Jan Paweł II powie: „Głoszenie i dawanie świadectwa o Chrystusie, gdy dokonują się z poszanowaniem dla sumień, nie naruszają wolności. Wiara jest propozycją pozostawioną wolnemu wyborowi człowieka, należy ją jednak stawiać" (Redemptoris missio, 8).

Wiara jest łaską – powtarza często w swoich homiliach w domu św. Marty papież Franciszek. Wiara jest z natchnienia Ducha Świętego. Oznacza to, że nikt nie może zmusić człowieka do przyjęcia wiary. Można wymusić na człowieku jakiś światopogląd religijny, a może nawet religijną ideologię. Nie można jednak wymusić wiary. Tylko Bóg może to uczynić. Jest to możliwe dlatego, że nieskończenie kochający Bóg ma pełny dostęp do mojego wnętrza i swoją łaską działa we mnie właśnie od wewnątrz. Pięknie wyraził to św. Augustyn: „Bóg jest nam bliższy niż my sami sobie”. Nie oznacza to jednak, że nasza natura jest czymś konkurencyjnym dla łaski, jedno i drugie pochodzi od Boga. Bóg przychodzi do nas z łaską nie wbrew, ale w oparciu o naszą rozumność i wolność. Łaska Boża naszą rozumność i wolność oczyszcza i poszerza. Dzięki niej człowiek jest tym wyjątkowym i ukochanym stworzeniem wciągniętym w orbitę Boskości.

Encyklika o wierze papieża Franciszka, pomimo że skierowana jest do ludzi wierzących, mówi także o tych, którzy często deklarują swoją niewiarę lub poszukują Boga: „Ze względu na to, że wiara jest podobna do drogi, dotyczy ona również życia ludzi, którzy chociaż nie wierzą, pragną wierzyć i nie przestają szukać” („Lumen fidei”, 35).

Kim są poszukujący Boga?

Z jednej strony są nimi wszyscy ci, którzy szukają celu i sensu życia, z drugiej zaś strony także ci, którzy jako ludzie wierzący codziennie podejmują na nowo trud wzrastania we właściwym rozumieniu swej wiary. Wśród osób poszukujących Boga jest ten, który uważa się za niewierzącego, a jednocześnie jest mocno poruszany głębokimi wątpliwościami sumienia. Poszukującym Boga jest także człowiek wierzący, który potrzebuje codziennego odnowienia swojego spotkania z Bogiem w modlitwie i sakramentach. Nawet życie w klasztorze jest „szukaniem Boga” – mówił św. Benedykt w VI wieku.

Encyklika „Lumen fidei” zaprasza nas do ponownego odkrycia wiary jako życiowej szansy i życiowego zadania. Nie wierzymy w coś, co daje nam tylko pewne poczucie bezpieczeństwa, ale wierzymy w Kogoś, kto winien stać się jedyną miłością naszego życia. Wiara w Boga „jest dobrem dla wszystkich, jest dobrem wspólnym, jej światło nie oświeca tylko wnętrza Kościoła i nie służy jedynie budowaniu wiecznego miasta w zaświatach. Pomaga nam ona budować nasze społeczności (…), zrozumieć architekturę relacji ludzkich” („Lumen fidei”, 51).

Czy wiara przestaje być potrzebna do życia?

Może warto odwrócić pytanie, które wielu dziś sobie zadaje: nie – dlaczego niektórzy odchodzą od Kościoła?, lecz – dlaczego większość zostaje? Czy Polacy odchodzą od Boga? Czy wiara przestaje być do życia potrzebna? 

Bogatym trudniej wierzyć?

Po pierwsze, – stajemy się społeczeństwem coraz zamożniejszym. Kiedy patrzymy choćby na Europę Zachodnią po II wojnie światowej, to zauważamy, że wraz z bogaceniem się tamtejszych społeczeństw nasilił się proces laicyzacji, który dziś w wielu krajach Zachodu osiąga swoje apogeum. W pewnym stopniu, choć mniejszym, dotyczy to także Stanów Zjednoczonych. Człowiek im bardziej zamożny, tym bardziej czuje się samowystarczalny. Żyjąc bogato i bezpiecznie, coraz mniej aspirujemy do poszukiwania nowego i lepszego życia.

Po drugie – kiedy byłem chłopcem, przynależność do Kościoła, wyjazdy na oazę, pójścia na pielgrzymkę były wyrazem swoistego buntu. To były czasy komuny i Solidarności. Dzisiaj w świadomości młodego człowieka, kreowanej w dużym stopniu przez media, głównie społecznościowe, „Kościół trzyma z władzą”, a „dowalenie czarnym” jest takim samym przejawem buntu, jakim kiedyś było malowanie znaków Polski Walczącej na propagandowych komunistycznych plakatach.

Świat się zmienia

Po trzecie – w czasach mojej młodości, a więc świetnie rozwijającej się oazy, bycie w środowisku Kościoła przez młodych ludzi nie miało aż tak wielu atrakcyjnych alternatyw jak dzisiaj. Bogactwo oferty, którą ma do dyspozycji młody człowiek, sprawia, że zaangażowanie w środowisko wiary staje się tylko jedną z bardzo wielu propozycji.

Katecheza szkolna nie ma chyba ani pozytywnego, ani negatywnego wpływu na praktyki religijne młodych. Ponieważ z natury rzeczy nie może być miejscem ewangelizacji, a nawet nie wolno na niej rozmawiać o życiu i praktyce religijnej uczniów, staje się miejscem przekazu wiedzy religijnej. Czyli – dla wierzącego i praktykującego młodego człowieka może być okazją do pogłębienia swojej religijności, ale dla niepraktykującego staje się jeszcze jednym przedmiotem takim jak wiedza o społeczeństwie albo geografia.

Wiara niepotrzebna?

Czy afery pedofilskie, skandale obyczajowe itd. odwodzą młodych, i nie tylko, od Kościoła? Myślę, że w niewielkim stopniu. Owszem, budują one negatywną atmosferę wokół samej instytucji, ale ponieważ dotyczą mniej niż promila wiernych, ich bezpośredni wpływ na decyzje wiary jest chyba przeceniany. Różnego rodzaju skandale były obecne w Kościele zawsze, począwszy od zdrady Judasza, poprzez kryzys papiestwa w czasach rodu Borgiów, a skończywszy na współczesnych aferach seksualnych czy finansowych. Kościół składa się z grzesznych ludzi, przez co często sam staje się dla siebie wrogiem. Oczywiście, skandale są bardzo przydatne dla ludzi, którzy tracąc wiarę i gubiąc się w swoim prywatnym życiu, potrzebują znaleźć uzasadnienie dla swojego odejścia. Mówią wtedy: „Odchodzę, bo Kościół to skostniała instytucja, która nic mi nie daje, jest przeżarta aferami i nastawiona na pieniądze i władzę”. Mój osobisty grzech nie ma z tym nic wspólnego.

Na koniec może warto odwrócić pytanie, które wielu dziś sobie zadaje: nie – dlaczego niektórzy odchodzą?, lecz – dlaczego większość zostaje? Może zostają, bo mają osobiste doświadczenie nie tylko Boga, ale i Kościoła? I ten Kościół wcale nie jawi im się takim, jak go często malują.

Oto perspektywa i horyzonty, które otwiera nam wiara.

Podziel się cytatem

Więcej pytań i odpowiedzi dotyczących wiary: Katechizm Wielkopostny.