Po odzyskaniu przez Polskę suwerenności papież Jan Paweł II dekretem z 21 stycznia 1991 r. przywrócił Ordynariat Polowy Wojska Polskiego. Biskupem polowym został ks. prałat Sławoj Leszek Głódź. W tym roku mija 35 lat od tej decyzji.

Centralne uroczystości odbędą się w środę 21 stycznia w Muzeum Wojska Polskiego. W czasie gali, która rozpocznie się o godz. 12.00, zostaną także wręczone wyróżnienia Ordynariatu Polowego Benemerenti przyznawane „osobom i instytucjom, które dają świadectwo najwyższych wartości, jakimi w życiu jednostki i społeczeństwa są prawda i sprawiedliwość”. Zanim to nastąpi, 18 stycznia o godz. 13.00 bp polowy Wiesław Lechowicz będzie przewodniczył mszy w Katedrze Polowej (transmisja w TVP Polonia), aby wraz z kapelanami Ordynariatu, przedstawicielami Wojska Polskiego, Straży Granicznej i Służby Ochrony Państwa.

– Będzie to okazja do dziękczynienia za tych, którzy odnawiali struktury Ordynariatu, za kapelanów, którzy w ciągu 35 lat służyli żołnierzom, oraz za wszystkich strzegących naszego bezpieczeństwa i pokoju, szczególnie za żołnierzy Wojska Polskiego, funkcjonariuszy Straży Granicznej i Służby Ochrony Państwa – powiedział PAP bp Wiesław Lechowicz.

Dodał, że będzie to też czas prośby o pomyślną, w pokoju i wolności, przyszłość dla Polski.

Bp Lechowicz poinformował, że obecnie jest 134 kapelanów Wojska Polskiego, czyli księży, którzy służą w mundurze wojskowym i sutannie. Oprócz nich jest także 19 księży, z których 10 to kapelani Straży Granicznej. W Ordynariacie służą również kapelani Kościoła Grecko-Katolickiego i jeden kapelan Służby Ochrony Państwa. Kapelani pełnią posługę w parafiach wojskowych i cywilno-wojskowych w 76 miejscach w Polsce, a ponadto służą w Polskich Kontyngentach Wojskowych poza granicami kraju oraz w Brukseli i Strasburgu. Są również obecni na granicy polsko-białoruskiej.

Wyjaśnił, że na misje z żołnierzami kapelani wyjeżdżają na pół roku, przy czym istnieje możliwość przedłużenia ich pobytu na cały rok. Do służby na granicy polsko-białoruskiej duchowni wyjeżdżają na trzy miesiące.

Warto zwrócić uwagę, podkreślił biskup polowy, że opieką duszpasterską księża kapelani obejmują także rodziny żołnierzy, funkcjonariuszy Straży Granicznej i Służby Ochrony Państwa.

– Nie można również zapominać, iż Wojsko Polskie jest wspierane przez 55 księży zaangażowanych w posługę Wojskom Obrony Terytorialnej, którzy w sensie formalnym nie należą do Ordynariatu Polowego, ale podobnie jak żołnierze WOT przechodzą szkolenia i towarzyszą żołnierzom WOT w ich przedsięwzięciach – powiedział bp Lechowicz.

Zaznaczył, że duchowni, zanim podejmą pracę w Ordynariacie, muszą spełnić określone warunki: cieszyć się dobrą opinią przełożonych kościelnych, ukończyć kurs oficerski, odznaczać się dobrym zdrowiem i sprawnością fizyczną oraz dojrzałością osobowościową.

– Posługa kapelanów zarówno na granicy wschodniej, jak i poza krajem wiąże się ze stałą, 24-godzinną obecnością wśród żołnierzy. Daje to okazję do nawiązania głębszych relacji i szczerych rozmów dotyczących zarówno międzyludzkich relacji, jak i odniesienia do Boga. Aby kapelani mogli sprostać stojącym przed nimi zadaniom, organizujemy dla nich kursy i szkolenia psychologiczne. Część z kapelanów podejmuje także studia podyplomowe z tego zakresu – powiedział.

Dopytywany o zainteresowanie wśród księży posługą wśród służb mundurowych, bp Lechowicz powiedział, że w ciągu kilku ostatnich lat do Ordynariatu Polowego wstąpiło kilkunastu księży.

Zwrócił także uwagę, że w minionych czterech latach ok. 150 księży z całego kraju za zgodą swoich biskupów czy wyższych przełożonych zakonnych ukończyło kurs oficerski organizowany przy Akademii Wojsk Lądowych we Wrocławiu.

– To świadczy o dużej odpowiedzialności polskiego duchowieństwa, które chce być dobrze przygotowane na sytuacje kryzysowe – ocenił.

Dopytywany, z których parafii zgłaszają się kandydaci, powiedział, że zdecydowana większość księży przychodzi z parafii cywilnych, czyli niezwiązanych bezpośrednio z wojskiem. Część z nich ma wśród najbliższej rodziny osobę służącą w armii.

Wśród największych wyzwań stojących przed posługą kapelanów wskazał rosnący wskaźnik laicyzacji w Polsce, co z pewnością ma i będzie mieć wpływ na poziom religijności żołnierzy. Wobec tego księża będą musieli jeszcze większą uwagę zwracać na relacje osobiste i świadectwo autentycznego chrześcijańskiego życia.

– To jest i z tego względu ważne, że obserwujemy dynamiczne zmiany cywilizacyjne związane z rozwojem nowych technologii, w tym np. sztucznej inteligencji i technologii, co niesie ze sobą ryzyko zastępowania międzyludzkich relacji. Poczucie osamotnienia jest coraz powszechniejsze. Wymiar zatem wspólnotowy religii i Kościoła może być w tej sytuacji bardzo pomocny. Żołnierzem nie można być w pojedynkę. Nie da się wygrać wojny samemu. To kolejny argument, by przywiązywać dużą wagę do wspólnotowego charakteru życia i służby. Cieszę się, że świadomość ważnej roli relacji między żołnierzami oraz z ich najbliższymi, a więc z małżonkiem i rodziną jest w Wojsku Polskim coraz większa – powiedział bp Lechowicz.

Przyznał, że dużym wyzwaniem jest dziś także samo towarzyszenie wojskowym.

– Nie jest tajemnicą, że część młodych żołnierzy, podobnie jak ich rówieśnicy, to osoby kruche w sensie psychicznym. Wymaga od kapelanów nie tylko dojrzałości osobowościowej, ale także umiejętności psychologicznych. Kolejnym wyzwaniem stojącym przed kapelanami jest wierność kapłańskiemu powołaniu, a więc bycie świadkiem Chrystusa i Ewangelii. Żołnierze nie potrzebują w osobie księdza kolegi, tylko oczekują, że będzie dla nich ojcem duchowym, pasterzem. W związku z tym kapelani, towarzysząc na co dzień żołnierzom, nie mogą zatracić swojej kapłańskiej, duszpasterskiej tożsamości. Stąd przywiązujemy do formacji duchownych dużą wagę, czego przykładem są coroczne szkolenia i rekolekcje – podkreślił bp Lechowicz.

Zwrócił uwagę, że w Polsce jest coraz mniej powołań kapłańskich, a biskupi i przełożeni zakonni potrzebują księży do realizacji zadań w diecezjach i zgromadzeniach zakonnych.

– Jestem zatem wdzięczny wszystkim, którzy mimo trudności decydują się przyjść do ordynariatu polowego. Z mojej wiedzy wynika, że nie brakuje chętnych do służby w wojsku w charakterze kapelana. Świadczy o tym i fakt, że obecnie siedmiu kleryków studiuje w metropolitalnym seminarium duchownym w Warszawie z myślą o przyszłej pracy duszpasterskiej w Ordynariacie – powiedział.

Ordynariat Polowy został ustanowiony przez papieża Benedykta XV dekretem z 5 lutego 1919 r. Pierwszym biskupem polowym Wojsk Polskich został bp Stanisław Gall. Po II wojnie światowej władze komunistyczne nie pozwoliły na funkcjonowanie Ordynariatu. W latach 1945-1989 funkcjonował Generalny Dziekanat Wojska Polskiego (GDWP). Księża zapewniali katolicką posługę duszpasterską żołnierzom Wojska Polskiego i ich rodzinom.

W 1989 r. dziekanat miał 35 etatów kapelanów, w tym czterech w centrali i 31 przy kościołach garnizonowych. Przywrócenie Ordynariatu było z jednej strony nawiązaniem do historii, z drugiej przywróceniem pewnej autonomii w działalności duszpasterskiej. Nade wszystko było wyrazem zrozumienia potrzeb duchowych żołnierzy i funkcjonariuszy służb mundurowych.

Po 1991 r. obok Kurii Polowej utworzono dekanaty dla poszczególnych rodzajów sił zbrojnych i okręgów wojskowych (w tym jeden dekanat dla żołnierzy obrządku bizantyjsko-ukraińskiego). Obecnie jest dziewięć dekanatów. Posługą duszpasterską objęto także wszystkie wojskowe uczelnie, szpitale i sanatoria oraz żołnierzy uczestniczących w misjach pokojowych poza granicami kraju i w Polskim Przedstawicielstwie Wojskowym przy Komitecie Wojskowym Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego w Brukseli i w Strasburgu.

Ordynariat Polowy Wojska Polskiego swoją działalność opiera na Konstytucji Apostolskiej Jana Pawła II „Spirituali militum curae” z roku 1987, która normuje struktury duszpasterstwa wojskowego, oraz na dekrecie watykańskiej Kongregacji ds. Biskupów z 21 stycznia 1991 r., który w trosce o „dobro duchowe żołnierzy i wiernych wyznania katolickiego należących do wojsk lądowych, morskich i lotniczych Polski” przywrócił Ordynariat Polowy w Polsce. Realizację zadań zlecono ówczesnemu nuncjuszowi apostolskiemu w Polsce abp. Józefowi Kowalczykowi. Decyzją papieża Jana Pawła II biskupem polowym został ks. prał. Sławoj Leszek Głódź, który święcenia biskupie przyjął 23 lutego 1991 r.

Jego następcą w roku 2004 został bp Tadeusz Płoski, który zginął w 2010 r. w katastrofie smoleńskiej.

Kolejnym ordynariuszem polowym, decyzją papieża Benedykta XVI z 4 grudnia 2010 r., został bp Józef Guzdek. Pełnił tę funkcję do 16 lipca 2021 r., kiedy papież Franciszek mianował go metropolitą białostockim.

Do czasu kanonicznego objęcia urzędu przez jego następcę sprawował funkcję administratora apostolskiego Ordynariatu Polowego.

12 lutego 2022 r. urząd biskupa polowego objął bp Wiesław Lechowicz, dotychczasowy biskup pomocniczy diecezji tarnowskiej i Delegat Konferencji Episkopatu Polski ds. Duszpasterstwa Emigracji Polskiej.

Magdalena Gronek (PAP)

mgw/ joz/