Archidiecezjalne obchody XXIX Dnia Judaizmu w Kościele katolickim w Polsce rozpoczęło nabożeństwo w kaplicy św. Doroty przy kościele św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Krakowie. Uczestników – wśród nich m.in. metropolitę krakowskiego oraz przewodniczącą Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie, Helenę Jakubowicz – powitał o. Marek Krzysztof Donaj OSA. – Trzeba siebie poznać, żeby zrozumieć. Ponieważ jesteśmy społecznością, która nie musi się różnić i dzielić, ale może szukać wspólnej myśli i modlitwy. I po to jesteśmy tutaj, żebyśmy uszanowali siebie nawzajem – mówił proboszcz parafii św. Katarzyny Aleksandryjskiej

Przewodnicząca Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie, Helena Jakubowicz podziękowała wszystkim, którzy byli oparciem dla niej i jej rodziny podczas ostatniej drogi jej ojca – Tadeusza Jakubowicza. Wyraziła radość z obecności kard. Grzegorza Rysia i nadzieję na wspólne działania na rzecz rozwoju Społeczności i Kościoła.

Kardynał odczytał ósmy punkt „Nowej Karty Ekumenicznej”, który przypomina o trwałości przymierza Boga z narodem żydowskim oraz o wspólnych korzeniach judaizmu i chrześcijaństwa. W dokumencie pokreślono, że Biblia hebrajska i pierwsze Przymierze zachowują swoje znaczenie. Wyraża on także sprzeciw wobec antysemityzmu i wzywa do pamięci o żydowskim dziedzictwie w Europie. Metropolita krakowski – jako współtwórca – podkreślił, że podczas pisania karty zastanawiano się przede wszystkim nad tym, w jaki sposób zakorzenić ten tekst w myśleniu chrześcijańskim. – Ufam, że tak się stanie, w diecezji krakowskiej zrobimy wszystko, żeby się tak stało – zapewnił.

Ośmy punkt „Nowej Karty Ekumenicznej” - Wzmacnianie relacji z Żydami i judaizmem – brzmi:

„Jesteśmy związani z narodem żydowskim w wyjątkową wspólnotę. Relacje między Żydami a chrześcijanami pozostają ważną częścią tożsamości każdego chrześcijanina. Żydzi są ludem Przymierza, którego Bóg nigdy nie odrzucił. Nadal są „umiłowani” i wybrani, „nieodwołalne są bowiem dary i powołanie Boże”. Są naszym żywym i podtrzymującym nas korzeniem (Rz II,18.28-29). „Z nich jest Chrystus według ciała” (Rz 9,5). Naród żydowski nigdy nie został zastąpiony przez Kościół chrześcijański, Biblia hebrajska nigdy nie została zastąpiona przez Nowy Testament, a pierwsze Przymierze nigdy nie zostało zastąpione przez nowe. Uznajemy za dar Ducha Świętego rosnącą świadomość głębokiej więzi istniejącej między chrześcijanami i Żydami. Możemy wspólnie czytać Pismo Święte i wzbogacać się nawzajem swoimi interpretacjami. Ubolewamy nad wszelkimi formami antysemityzmu, przejawami nienawiści i prześladowań, i je potępiamy. Prosimy Boga o przebaczenie za antyżydowskie postawy wśród chrześcijan i prosimy Żydów o pojednanie. Wraz z nimi chrześcijanie muszą stać się strażnikami pamięci o obecności i dziedzictwie Żydów w Europie, zniszczonym i niemal wymazanym przez Szoah. Zobowiązujemy się:

• Sprzeciwiać wszelkim formom antysemityzmu i antyjudaizmu w Kościele i w społeczeństwie;

• Poszukiwać dialogu z Żydami i intensyfikować ten dialog na wszystkich poziomach, dążąc do wspólnej pracy i żydowsko-chrześcijańskich działań w Europie i na świecie;

• Pogłębiać świadomość żydowskiego dziedzictwa w naszej teologii i liturgii.

• Przeanalizować ponownie teksty liturgiczne, katechetyczne i homiletyczne w celu wykorzenienia teologii zastąpienia;

• Wyrzec się instytucjonalnej misji o charakterze prozelickim wobec Żydów, pozostając jednak zawsze gotowymi do dawania osobistego świadectwa o Jezusie.”

Następnie uczestnicy czytali wspólnie Słowo i modlili się.

Druga część obchodów odbyła się w budynku Wyższego Seminarium Duchownego Archidiecezji Krakowskiej. Tam kard. Grzegorz Ryś w rozmowie z s. dr Terezą Huspekovą i dr. Jakubem Drathem odpowiadał na pytanie „Dlaczego Kościół katolicki w Polsce obchodzi Dzień Judaizmu?”.

Zwrócił uwagę na zakres odpowiedzialności Kościoła za Zagładę w chrześcijańskiej Europie. Mówił, że właśnie Jej doświadczenie stało się impulsem do zmiany myślenia o relacjach chrześcijańsko-żydowskich. W dalszej części podkreślił, że Żydzi są Narodem Wybranym, a „dary i wezwanie Boże są nieodwołalne”. Zaznaczył, że nie ponoszą oni zbiorowej odpowiedzialności za śmierć Jezusa, a współczesne nauczanie Kościoła odrzuca takie oskarżenia. Podkreślił także, że antysemityzm jest zawsze złem – niezależnie od czasu, miejsca i sprawcy.

Kardynał przypomniał, że Jan Paweł II był papieżem ukształtowanym przez Sobór Watykański II, a wiele jego gestów wobec Żydów miało swoje źródło w doświadczeniach krakowskich jeszcze sprzed pontyfikatu. Podkreślił, że określenie Żydów mianem „starszych braci w wierze” oznaczało przełom w dialogu. Zwrócił uwagę na to, że Benedykt XVI doprecyzował tę myśl, nazywając Żydów „ojcami w wierze”, wykazując się wrażliwością i wyczuciem w kontekście biblijnych konotacji postaci starszego brata. Kard. Grzegorz Ryś wskazał także, że najważniejszym zadaniem w dialogu pozostaje dziś edukacja, by wierni znali rzeczywiste nauczanie Kościoła o relacjach chrześcijańsko-żydowskich. – Tematem numer jeden dzisiaj jest edukacja. Edukacja, która ma służyć temu, żeby wreszcie ludzie poznali, czego tak naprawdę Kościół uczy – podkreślił.

Metropolita krakowski wyjaśnił, że Judaizm jest „żywym korzeniem” dla chrześcijan. Martwy korzeń nie utrzyma drzewa, dlatego mówienie o ciągłości i wierności Boga jest kluczowe. Przywołał nauczanie Benedykta XVI, który wskazywał na „pierwszy kontekst” biblijnych czytań.

– Głównym narzędziem tego, co się nazywa ewangelizacja, jest dialog – mówił dalej kardynał, wskazując, że dialog jest spotkaniem, otwierającym przestrzeń do przekazywania tego, co najważniejsze. – Dochodzenie do prawdy, dla chrześcijan, to jest dochodzenie do osoby Jezusa Chrystusa. Prawda jest w osobie. Musisz się spotkać, musisz wejść z nią w dialog – zauważył i w odpowiedzi na pytanie podkreślił, że politykę trzeba oddzielić od dialogu religijnego.

Kard. Grzegorz Ryś wskazał także na dwa cele Dnia Judaizmu w Kościele katolickim. – Pierwszym jest to, żeby się spotkać, poznawać i posłuchać wzajemnie. Drugim jest to, że my chrześcijanie bez dialogu z Judaizmem nie rozumiemy samych siebie – wskazał. – Nie jest tak, że wszystko osiągnęliśmy, dlatego, że jest następne pokolenie, gdzie będzie potrzebna decyzja o podjęciu dialogu. Po drugie ufamy, że ten dialog się dzieje w Panu Bogu. A jeśli się dzieje w Bogu, to na pewno sprawia, że jesteśmy sobie nawzajem coraz bliżsi – zaznaczył, przypominając, że dialog to wspólna modlitwa i działanie, a ludzie, którzy traktują dialog poważnie, chcą się spotkać.

– Po pierwsze ten dialog powinien dotyczyć tekstu, który nas fundamentalnie łączy. Jeśli to ma być dialog religijny, to on ma dotyczyć interpretacji tego tekstu – odpowiedział kardynał na pytanie o najbardziej palące kwestie w dialogu międzyreligijnym. Wskazał także na inne rzeczy, w których chrześcijanie i Żydzi powinni być razem – np. sprzeciw wobec antysemityzmu oraz łamanie praw człowieka. Podkreślił również, że ważnym jest, by takie spotkania „były zobaczone” i już zaprosił na kolejne wydarzenia w tym duchu.