W wywiadzie abp Gänswein, obecnie nuncjusz apostolski w krajach bałtyckich skomentował niedawno wydany tom „Pan trzyma nas za rękę” wydawnictwa Herder. Tom ten zawiera niepublikowane wcześniej kazania Benedykta XVI, które wygłaszał zarówno podczas swojego pontyfikatu, jak i w pierwszych latach po rezygnacji.

Arcybiskup powiedział, że zwrócił się do czterech kobiet, które opiekowały się domem Benedykta XVI i były zawsze obecne podczas nabożeństw: „Kiedy Benedykt głosi kazanie, proszę nagrywać kazanie dyskretnie; jeszcze nie wiem, po co - ale kiedyś będzie to cenne” - stwierdził abp Gänswein. „Nie miałem złych intencji, lecz szczerą, co skłoniło mnie do podjęcia tej decyzji”.

Nowe światło na Benedykta XVI

Jednocześnie arcybiskup przyznał, że nie pytał Benedykta XVI o zgodę na nagrania. „A dlaczego nie? Po prostu obawiałem się, że z pokory mógłby powiedzieć `nie` - a wtedy ten skarb nigdy nie zostałby odkryty”.

Według abp Gänsweina, autora przedmowy do książki, opublikowane teksty rzucają nowe światło na Benedykta XVI. „Publicznie prezentowany obraz był zbyt często jednostronny i zniekształcony” - ubolewał arcybiskup. „Był postrzegany zbyt często jako teolog, prefekt, papież, a także jako błyskotliwy myśliciel. Ale pomijano coś istotnego: przekonanego i przekonującego kaznodzieję Ewangelii. Ta cecha jest imponująco widoczna w jego kazaniach”.

Wieloletni sekretarz prywatny Benedykta XVI odrzucił stereotypowe przekonanie, że młody, postępowy profesor Joseph Ratzinger stał się konserwatystą, aby rozwijać swoją karierę kościelną. Każdy, kto przeczyta pisma młodego teologa, a następnie kardynała Ratzingera lub papieża Benedykta XVI, odkryje: „Nie ma tu żadnej przerwy; istnieje niewątpliwa ciągłość zarówno w pismach teologicznych, jak i w wypowiedziach Kościoła” - powiedział abp Gänswein. Etykietom „Pancernego Kardynała” czy „Rottweilera Pana Boga” „przeczy rzeczywistość człowieka szlachetnego, łagodnego, inteligentnego i głębokiego duchowo”.

Abp Gänswein dodał, że nadal czuje silną więź z Benedyktem XVI. Już na początku studiów teologicznych we Fryburgu Bryzgowijskim w 1977 roku zgłębiał pisma ówczesnego profesora teologii Josepha Ratzingera. „To była żywa teologia, która mnie zainspirowała” - powiedział arcybiskup. „Jedno jest pewne: bez niego byłbym innym człowiekiem”. Jednocześnie zaprzeczył twierdzeniom, jakoby jego książka „Tylko prawda” była krytyką następcy Benedykta, papieża Franciszka (2013-2025). Wyjaśnił, że celem książki było „przedstawienie bardziej realistycznego, niezakłamanego spojrzenia na papieża Benedykta, opartego na moich osobistych doświadczeniach, z zamiarem i ambicją ukazania aspektów, które wcześniej były pomijane lub celowo przemilczane. Fakt, że w niektórych przypadkach zostało to wykorzystane do konstruowania konfliktu medialnego, nie odzwierciedla intencji mojej pracy”.

W książce, opublikowanej wkrótce po śmierci Benedykta XVI abp Gänswein opisał między innymi istotne różnice między papieżem seniorem a jego następcą, Franciszkiem. Franciszek zareagował gniewnie i wkrótce potem przeniósł abp Gänsweina do jego rodzinnej diecezji we Fryburgu, nie przydzielając mu nowego stanowiska. Po dłuższym okresie papież mianował go nuncjuszem apostolskim w krajach bałtyckich 24 czerwca 2024 roku; zostało to zinterpretowane jako znak pojednania między Franciszkiem a abp. Gänsweinem.

Data celowa

Abp Gänswein stwierdził również, że data ogłoszenia rezygnacji papieża Benedykta XVI, 11 lutego 2013 roku, została wybrana celowo. Tego dnia Rzym upamiętnia Traktaty Laterańskie z 1929 roku. Traktaty Laterańskie zakończyły długotrwały konflikt między papiestwem a młodym państwem włoskim i ustanowiły Watykan najmniejszym państwem na świecie. Co więcej, tego samego dnia obchodzone jest święto maryjne, wyjaśnił abp Gänswein. Ostatecznie, 11 lutego 2013 roku, odbył się konsystorz, czyli spotkanie kardynałów, zaplanowane z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. „Benedykt XVI uznał to za właściwy moment i odpowiednie miejsce na ogłoszenie swojej rezygnacji” - stwierdził.

To czysty przypadek, że spektakularne ogłoszenie pierwszej w czasach nowożytnych rezygnacji papieża zbiegło się z okresem karnawału, jak podkreślił abp Gänswein. „Zrozumiałe jest, że w Niemczech wiadomość o rezygnacji początkowo uznano za żart w tzw. „zapustny poniedziałek” - "Rosenmontag”, kiedy to odbywają się w Niemczech parady karnawałowe. Ale żart szybko ustąpił powadze”. Rezygnacja ogłoszona przez Benedykta XVI weszła w życie 28 lutego; była to pierwsza rezygnacja papieża od czasów średniowiecza.