Pwt 4,1.5-9 <- KLIKNIJ

Deuteronomium otwiera się mową Mojżesza na stepach Moabu, tuż przed wejściem do ziemi. W Pwt 4 pada wezwanie do słuchania i wprowadzania w czyn „ustaw” i „praw”. Hebrajskie terminy (ḥuqqîm, mišpāṭîm) obejmują normy kultu i zasady życia społecznego. Tekst mówi o mądrości widocznej „w oczach narodów”. W świecie starożytnego Bliskiego Wschodu kodeksy prawne bywały pomnikiem władcy. Tutaj mądrość narodu ujawnia się w posłuszeństwie Bogu i w sposobie życia, który inni potrafią rozpoznać jako „rozumny” (ḥokmâ, bînâ). Mojżesz występuje jako świadek, który „nauczył” i „pokazał”, a nie jako autor prywatnej teorii. W najbliższym kontekście stoi też zakaz dokładania i ujmowania, co chroni naukę przed manipulacją (Pwt 4,2). Wyjątkowość Izraela zostaje opisana przez bliskość Boga. Lud ma Boga, który bywa „przy nim” w chwili wołania. Ten motyw prowadzi do pamięci o wydarzeniach, które „widziały oczy”, i do czujności wobec własnego wnętrza. Hebrajskie „strzec” (šāmar) niesie sens pilnowania i ochrony. Wiara jest przekazywana w opowieści rodziny: „synom i wnukom”. List Barnaby przywołuje Pwt 4,1 w formie parafrazy i na tej podstawie odczytuje przepisy Mojżesza w sensie duchowym, widząc w nich także obraz postaw moralnych. Atanazy w mowie przeciw arianom przytacza Pwt 4,7, aby pokazać różnicę między stworzeniem, do którego Bóg „zbliża się”, a Synem, który trwa „w Ojcu”. Klemens Aleksandryjski cytuje Pwt 4,9 („strzeż się samego siebie”) jako biblijne wzmocnienie wezwania do samopoznania (gnōthi seauton).

Mt 5,17-19 <- KLIKNIJ

Tekst stoi na początku Kazania na Górze. Jezus mówi do uczniów w obecności tłumów i porządkuje napięcie, które rodziły Jego słowa. W kolejnych zdaniach ukaże wymagania sięgające zamiaru przykazań, a nie tylko ich brzmienia. Zwrot „Prawo i Prorocy” oznacza całość Pism Izraela, a więc Torę wraz z głosem prorockim. Jezus wypowiada formułę „Zaprawdę” jak nauczyciel, który mówi we własnym imieniu. Greckie „wypełnić” (plēroō) wskazuje na doprowadzenie do pełni. W Ewangelii Mateusza czasownik ten często opisuje spełnienie zapowiedzi. W tradycji Ojców akcent pada na kilka wymiarów. Augustyn widzi „wypełnienie” jako wykonanie tego, co nakazane, oraz jako doprowadzenie nauki do większej dojrzałości przez wyjaśnienie i pogłębienie. W sporze z Faustusem Augustyn wiąże „wypełnienie Prawa” z darem miłości, udzielonym przez Ducha Świętego, a nie z dopisywaniem nowych zdań do tekstu. Jan Chryzostom dodaje, że Chrystus wypełnił Prawo przez doskonałe posłuszeństwo, a Proroków przez urzeczywistnienie tego, co zapowiadali o Nim. Zdanie o „niebie i ziemi” brzmi jak uroczysta przysięga. W Pięcioksięgu te dwa wymiary świata bywają przywoływane jako świadkowie mowy Mojżesza. Obraz „joty” i „kreski” wprowadza świat skrybów. „Jota” (iōta) odpowiada najmniejszej literze, kojarzonej z hebrajskim jod, a „kreska” (keraia) oznacza drobny znak pisarski, który rozróżnia litery w piśmie epoki herodiańskiej; wskazuje się tu nawet hebrajskie określenie qotz. Jezus mówi więc o trwałości słowa aż do spełnienia całego zamysłu Boga. Werset 19 dotyka odpowiedzialności nauczyciela. Czasownik „rozwiązać, rozluźnić” (lyō) sugeruje, że chodzi o nauczanie, które osłabia przykazanie w praktyce. Chryzostom rozumie „najmniejsze przykazania” jako te, które Jezus za chwilę ogłosi, i tłumaczy, że „najmniejszy w królestwie” oznacza odrzuconego w dniu sądu. Mateusz chętnie używa zwrotu „królestwo niebieskie” (basileia tōn ouranōn) jako pobożnego omówienia imienia Boga. Zestawia też działanie z nauczaniem. Pierwszeństwo ma życie uporządkowane według słowa, a dopiero potem prowadzenie innych.