Zgłoszenia i wsparcie dla osób skrzywdzonych

Przez cały rok 2025 odnotowano nieco mniej zgłoszeń niż w poprzednim roku – w diecezjach i zakonach męskich przyjęto 69 zgłoszeń przypadków wykorzystania, z czego potwierdzonych lub w trakcie badania jest 57 (w ubiegłym roku było to 65). Zdecydowana większość zgłoszona została w diecezjach (49). W porównaniu do ubiegłorocznego badania, w którym widoczna była przewaga zgłoszeń dotyczących wykorzystywania dziewcząt (62%), w tegorocznej kwerendzie odnotowano 49% skrzywdzonych dziewcząt i 47% skrzywdzonych chłopców (4% bez danych o płci w momencie zgłoszenia). Spośród osób małoletnich (do 18 lat), które doświadczyły krzywdy – 29 ukończyło 15 lat, a 24 miało mniej niż 15 lat (w kilku zgłoszeniach nie określono precyzyjnie wieku osoby skrzywdzonej). Zgodnie z prawem państwowym przypadki skrzywdzenia osoby poniżej 15. roku życia są zgłaszane do prokuratury, o ile nie uczyniono tego wcześniej. Diecezje i zgromadzenia przekazały też prawie co drugą ze spraw dotyczących osób powyżej 15 lat.

– Zgłoszenie krzywdy w Kościele uruchamia przyjęte prawem procedury oraz możliwość uzyskania pomocy: psychologicznej, terapeutycznej, prawnej, wpierw udzielanej przez diecezję lub zakon, a później przez Fundację Świętego Józefa. To ważne, by osoby, które zgłaszają krzywdę wiedziały, że nie są pozostawione same – mówi ks. Wojciech Rzeszowski, kierownik Biura Delegata KEP ds. ochrony dzieci i młodzieży. Jak dodaje, coroczne kwerendy dostarczają też wiedzy, która pomaga ukierunkować działania prewencyjne. – W porównaniu z rokiem poprzednim liczba czynów zabronionych dokonanych w pomieszczeniach osób duchownych znacznie spadła – do 27%. Wcześniej było to 57%. Może to być efekt bardziej restrykcyjnego podejścia do ewentualnych wizyt osób małoletnich w kapłańskich mieszkaniach, co wynika z podejmowanych działań prewencyjnych, a dodatkowo zostało wzmocnione realizacją wymogów tzw. ustawy Kamilka i przyjętych standardach ochrony małoletnich – podsumowuje ks. Rzeszowski. – Niestety 20% zgłoszeń dotyczy czynów z ostatnich 4 lat. To pokazuje, że problem jest ciągle aktualny i wymaga nieustannej troski o właściwe wdrażanie zasad prewencji. Jednocześnie fakt szybkiego zgłoszenia to sygnał większej świadomości, a dla osób skrzywdzonych szansa na szybsze otrzymanie wsparcia – dodaje.

W 2025 roku Fundacja Świętego Józefa udzieliła 83 granty na wsparcie osób skrzywdzonych, m.in. psychoterapię, leczenie psychiatryczne, pomoc prawną oraz 4 granty na rekolekcje dla osób skrzywdzonych lub współprowadzone przez osoby skrzywdzone. Fundacja finansuje również pomoc pośrednią dla skrzywdzonych, jak telefon wsparcia Siostry dla Skrzywdzonych, telefon Zranieni w Kościele, punkty konsultacyjne w Gdańsku, Ciechanowie i Gnieźnie, a także podnoszenie kwalifikacji osób pracujących z osobami skrzywdzonymi. W sumie w 2025 r. Fundacja Świętego Józefa KEP na pomoc bezpośrednią osobom skrzywdzonym i pomoc pośrednią, tj. wspieranie struktur i osób działających na rzecz skrzywdzonych, wydała blisko 2,6 mln zł.

Struktury systemu – razem, by pomagać i zapobiegać krzywdzie

Rok 2025 przyniósł zmiany we władzach Fundacji Świętego Józefa. Po dwóch kadencjach z pracami w Zarządzie FSJ pożegnali się Marta Titaniec i ks. Janusz Łuczak. Biskupi wybrali nowy 4-osobowy Zarząd, na czele którego stanęła Magdalena Bogdan, psychoterapeutka i psycholog.

W lokalnych strukturach systemu ochrony małoletnich i bezbronnych w Kościele w Polsce działa ponad 550 osób: diecezjalnych i zakonnych delegatów ds. ochrony, duszpasterzy osób skrzywdzonych, kuratorów duchownych, a także osób odpowiedzialnych lub działających w zespołach ds. prewencji wykorzystania seksualnego. Ich działania wspierają COD, FSJ i Biuro Delegata KEP ds. ochrony dzieci i młodzieży.

W 2005 roku odbyło się po raz pierwszy wspólne spotkanie wszystkich grup systemu. Gościem specjalnym szkolenia był sekretarz Papieskiej Komisji ds. Ochrony Małoletnich bp Luis Manuel Alí Herrera. W swoim wystąpieniu dość mocno zaznaczył, że Polska, która potrafiła oprzeć się opresyjnym ideologiom, jest wezwana, „by na nowo stawić opór – powiedzieć «nie» kulturze milczenia, a «tak» kulturze transparentności”.

Szkolenia dla członków systemu, jak również szkolenia na szczeblu lokalnym – dla proboszczów, pracowników Caritas czy domów pomocy społecznej wpisują się w szeroko zakrojone działania prewencyjne. Centrum Ochrony Dziecka przeprowadziło szereg szkoleń, w tym 25 dla szkół katolickich o prewencji wykorzystania seksualnego i 18 dotyczących profilaktyki przemocy rówieśniczej. Działania prewencyjne wspierała również Fundacja Świętego Józefa, m.in. organizując webinary dla rodziców o budowaniu odporności psychicznej dziecka oraz 4-tygodniowego kursu online o sumieniu.

Raport jako element przejrzystości

Publikacja raportu jest częścią działań na rzecz większej przejrzystości w zakresie ochrony małoletnich w Kościele w Polsce. Jego celem jest zarówno przedstawienie danych o zjawisku wykorzystania, jak i pokazanie działań podejmowanych w Kościele w Polsce na rzecz bezpieczeństwa dzieci i młodzieży oraz wsparcia osób pokrzywdzonych.

Raport powstał we współpracy Biura Delegata Konferencji Episkopatu Polski ds. ochrony dzieci i młodzieży, Fundacji Świętego Józefa Konferencji Episkopatu Polski oraz Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego SAC.