Iz 61,1-3a. 6a.8b-9 <- KLIKNIJ

Fragment z Iz 61 pochodzi z końcowych rozdziałów księgi (Iz 56-66), związanych z Jerozolimą po powrocie z niewoli babilońskiej. Świątynia już stoi, a życie wspólnoty nadal boli. W tym krajobrazie pojawia się głos wysłannika. Mówi o Duchu Pana spoczywającym na nim i o namaszczeniu. Hebrajskie mashach wskazuje na obrzęd królów i kapłanów. Z tego rdzenia bierze się tytuł Mesjasz (māšîaḥ). Misja wysłannika dotyczy biednych, uwięzionych, przygniecionych. W tekście pada słowo „deror”, „wyzwolenie”, to samo, które Prawo łączy z rokiem jubileuszowym (Kpł 25,10). „Rok łaski” ma więc wymiar społeczny. Obraz wieńca zamiast popiołu i olejku zamiast żałoby sięga obyczajów żałobnych starożytnego Bliskiego Wschodu. Określenie „ubodzy” w prorokach często oznacza ludzi poniżonych, a zarazem wiernych. Hebrajskie anawim opisuje tych, którzy nie mają oparcia w sile i w układach. Potem perspektywa poszerza się na cały lud: „kapłanami Pana was nazwą”. To język odpowiedzialności za kult i za świadectwo. Pada też zdanie o „nagrodzie w prawdzie” i o odrzuceniu grabieży. Bóg ogłasza, że wiąże się z nimi na zawsze. W rękopisie z Qumran 11Q13 słowa o wyzwoleniu z Iz 61 stają się osią wizji końcowego jubileuszu, już w czasach sprzed Chrystusa. Cyryl z Aleksandrii czyta te słowa w świetle Chrystusa. Namaszczenie dotyka Jego człowieczeństwa, a zstąpienie Ducha przynosi ludziom utraconą obecność Boga. Takie czytanie wyjaśnia obecność tego fragmentu w liturgii poświęcenia oleju. Słowo „namaścił” łączy posłanie z konkretnym znakiem, który służy całemu ludowi.

Ap 1,4b.5-8 <- KLIKNIJ

Prolog Apokalipsy Jana brzmi jak list do siedmiu wspólnot w Azji Mniejszej, czytany w zgromadzeniu. Pozdrowienie ma układ trynitarny: od Tego, „który jest i który był, i który przychodzi”, od „siedmiu duchów” przed tronem, i od Jezusa Chrystusa. Zwrot o Bogu „który jest” nawiązuje do objawienia imienia z Wj 3,14, przeniesionego na język grecki. Liczba siedem w tej księdze oznacza pełnię. Wiktoryn z Petavium łączy „siedem duchów” z Iz 11,2, gdzie Duch Pana opisany jest przez siedem darów. Jezus zostaje nazwany „Świadkiem wiernym” i „Pierworodnym spośród umarłych”. Tytuły brzmią królewsko. W tle stoi psalm o Dawidzie, gdzie pojawia się „pierworodny” i zwierzchnictwo nad władcami ziemi (Ps 89). Prolog mówi także o oczyszczeniu z grzechów krwią Chrystusa. To język wyzwolenia, znany z Paschy. Potem pada zdanie o „królestwie i kapłanach”. Wspomniany Wiktoryn wyjaśnia je jako opis Kościoła złożonego z wierzących, w duchu 1 P 2,9. Beda Czcigodny dopowiada, że każdy święty ma udział w kapłaństwie w sensie duchowym, bo należy do jedynego Kapłana. Zapowiedź przyjścia na obłokach przywołuje Dn 7,13, a także obraz „przebitego” z Za 12. Wiktoryn widzi tu jawne przyjście do sądu po wcześniejszym przyjściu w ukryciu człowieczeństwa. Końcowe „Alfa i Omega” mówi o Bogu obejmującym początek i kres historii. Beda odczytuje ten zwrot jako świadectwo panowania nad czasem i nad światem. Grecki zwrot ho ōn podkreśla trwałość istnienia. Beda opisuje to pozdrowienie jako skierowane od Ojca, od siedmiorakiego Ducha i od Syna, który zaraz otrzymuje dłuższy opis.

Łk 4,16-21 <- KLIKNIJ

Łukasz układa tę scenę jako pierwszy publiczny obraz misji Jezusa. Tuż przed nią Jezus wraca do Galilei „w mocy Ducha”, po pustyni i kuszeniu. W Nazarecie, miejscu dzieciństwa, wchodzi do synagogi w szabat. Staje do lektury. Dostaje zwój Izajasza. Łukasz używa słowa biblion, które oznacza zwój. Po odczytaniu Jezus zwija zwój i oddaje go słudze synagogi (hypēretēs). Siada. W starożytności ta zmiana postawy oznacza początek nauczania. Ambroży zwraca uwagę, że Pan przyjmuje rolę lektora. Pokazuje posłuszeństwo i łączy się z prorokami. Cytat łączy Iz 61 i Iz 58. Zawiera obraz wyzwolenia, odzyskania wzroku i ogłoszenia „roku łaski”. Motyw roku prowadzi do jubileuszu z Kpł 25,10. W całym kraju obwieszczano „deror”, czyli wolność. Tekst opisuje konkretne osoby: ubogich, uciśnionych, związanych. To program Jezusa. To styl naszego Boga, który wchodzi w los najsłabszych. Słowo „dziś” nadaje całości ciężar wydarzenia. W Biblii „dziś” często towarzyszy Bożemu działaniu i wezwaniu do słuchania. Jezus wypowiada zdanie o spełnieniu proroctwa w uszach słuchaczy. Cyryl z Aleksandrii wyjaśnia, że namaszczenie przez Ducha wiąże się z przyjęciem ludzkiej kondycji. Duch zstępuje na Jezusa w Jordanie jako na Tego, który niesie dar ludziom. Cyryl przypomina słowa z Rdz 6,3 o odejściu Ducha od człowieka i widzi w Chrystusie przywrócenie tej obecności. Jezus kończy lekturę przed zdaniem o „dniu pomsty”. Łukasz pokazuje w ten sposób etap łaski, który otwiera czas zbawienia. Orygenes, cytowany w Catena Aurea, mówi o dalszym ciągu. Chrystus naucza już w całym świecie przez swoje narzędzia, a chwała Jego słowa przekracza jedną synagogę. Łukasz prowadzi dalej tę scenę ku sporowi. W Nazarecie, chwilę później, pochwała zamienia się w gniew, bo słowo dotyka przywilejów i ciasnych granic. Ogłoszenie tego jubileuszu (przy)niesie ciężar sporu. Słowa o wolności dotykają także porządku społecznego. Ambroży wyjaśnia „rok łaski” jako „dzień” rozciągnięty przez wieki, niosący odpoczynek i nagrodę. Msza krzyżma zestawia ten fragment z namaszczeniem olejem. Olej w Biblii to znak wyboru i umocnienia do służby. W tej scenie miejsce oleju zajmuje sam Duch, który uzdalnia do głoszenia i do uzdrawiania. Słowo tworzy posługę.