W Dniu Flagi, 2 maja, przychodzimy specjalnie na wrocławski rynek. Chcemy pokazać naszym dzieciom, że symbole narodowe nie są obecne jedynie w podręcznikach. Tego dnia nasze dzieci, jak wszyscy wokół, dostają biało-czerwone chorągiewki od harcerzy, rozdawane hojnie w akcji „Flaga”. Akcja ma na celu uświadomienie szacunku i dumy z biało-czerwonych barw narodowych i zaproszenie społeczności do wspólnego świętowania. Skojarzenie harcerzy z polskim symbolem narodowym jest natychmiastowe i trwałe. ZHR bowiem, nawiązując do najlepszych tradycji skautingu polskiego, powstałego w 1911 r. i późniejszych doświadczeń organizacji takich, jak Szare Szeregi czy Hufce Polskie, wciąż wychowuje do patriotyzmu i poszanowania tradycji narodowych, m.in. poprzez aktywny udział w świętach narodowych. Harcerzy Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej spotykamy znów w Miasteczku Harcerskim podczas obchodów 11 listopada.

Harcerze w Polsce, której nie było

Lata, w których skauting zakiełkował na ziemiach polskich (1909-1911) nieodłącznie wiążą go z działaniami niepodległościowymi. Kiedy Baden-Powell uczył swoich skautów surwiwalu na łonie przyrody, polscy harcerze przekuwali w czyn skautowe idee służby bliźniemu i Ojczyźnie w Polsce, której na mapie Europy wówczas nie było. Późniejsza historia, znów wojenna, zapamięta harcerzy w takich organizacjach jak Szare Szeregi czy Hufce Polskie. „Wszystko, co nasze, Polsce oddamy” – brzmią słowa hymnu harcerskiego, wydrukowanego w 1. numerze „Skauta” z 1911 r. To oddaje też sens i charakter organizacji, której nadrzędnym celem jest wychowanie – w myśl Przyrzeczenia i Prawa Harcerskiego – dzielnych, prawych i zdolnych do poświęceń ludzi. Podstawową formą tej służby jest służba ludziom i Ojczyźnie.

Przez historię i działanie w teraźniejszości

ZHR działa na zasadach wolontariatu, pomagając w wychowywaniu dzieci i młodzieży poprzez pracę metodą harcerską podczas cotygodniowych zbiórek, biwaków i obozów. Umiłowanie Ojczyzny zapisane jest zarówno w Prawie Harcerskim, jak i w treści Przyrzeczenia: „Mam szczerą wolę służyć Bogu i Polsce, nieść chętną pomoc bliźnim i być posłusznym Prawu Harcerskiemu”. Kształtowanie postaw obywatelskich i patriotycznych jest jednym z celów wychowania w ZHR. Jest dopasowane do konkretnej grupy wiekowej i odbywa się w na wszystkich poziomach – zuchowym, harcerskim i wędrowniczym i realizowane jest tradycyjną metodą harcerską – poprzez zbiórki, biwaki, gry terenowe, zdobywanie stopni i sprawności.

Ks. hm. Krzysztof Bojko zwraca uwagę, że wychowanie patriotyczne z ZHR kształtowane jest w dwóch kierunkach – przez poznawanie przeszłości, tradycji rodzinnych i regionalnych oraz przez rozwijanie poczucia odpowiedzialności za swoją rodzinę i wspólnotę lokalną, angażowanie się w inicjatywy społeczne. Przy tym pierwszym aspekcie w utrwalaniu pamięci o przeszłości ważną rolę odgrywają wspomniane zbiórki, wyjazdy, czy gawęda. W drugim – pomocne są stopnie i sprawności, których zdobycie wymaga wykonania zadań, zaangażowania się w konkretną służbę.

Wychowanie patriotyczne odbywa się również poprzez poznawanie postaci historycznych. Drużyny mają swoich patronów, którymi zazwyczaj są bohaterowie narodowi, a ich postawa ma być wzorem dla harcerzy: np. Szare Szeregi, gen. Władysław Anders, hetman Stefan Czarniecki.

Dla młodszych i starszych

Jak w praktyce ZHR wychowuje do patriotyzmu? Młodsi biorą udział w paradach niepodległościowych, koncertach pieśni patriotycznych, realizowanych np. z okazji 11 listopada czy 3 maja w parafiach, na terenie których działają drużyny.

W rocznej pracy zastępowi przygotowują zbiórki poświęcone tematom historycznym. W tym roku takim tematem była 1050. rocznica chrztu Polski. Wreszcie poprzez udział w obchodach świąt narodowych, np. jako asysta.

Starsi harcerze i harcerki sami przygotowują wiele takich wydarzeń, jak Tydzień Patriotyczny, proponując wówczas np. gry miejskie. Na letnim obozie starsi harcerze porządkowali i naprawiali polskie mogiły na dzisiejszej Ukrainie. We Wrocławiu zwyczajowo organizują Miasteczko harcerskie przy okazji Święta Niepodległości.

Patriotę wychowuje dom, szkoła, środowisko. Jeśli środowiskiem tym jest harcerstwo – o wychowanie patriotyczne możemy być spokojni.