Reklama

Wiadomości

Forteca nad Dunajem

Twierdza Golubac, dawna duma królów i sułtanów, wznosi się wprost z wody i wspina na stromy brzeg Dunaju w miejscu, gdzie rzeka stanowi granicę między Serbią a Rumunią. Jej szeroko rozlane wody tworzą tu jezioro, by – kiedy tylko miną twierdzę – zmienić się w kanion przedzierający się przez góry Ðerdap

Niedziela Ogólnopolska 35/2017, str. 36-37

[ TEMATY ]

turystyka

Margita Kotas

Wieże twierdzy Golubac wyrastają na wapiennych skałach brzegu Dunaju

Średniowieczna forteca wznosi się na południowym brzegu Dunaju i wyznacza zachodnią granicę Parku Narodowego Đerdap – Żelazne Wrota. Ten najdłuższy, blisko 100-kilometrowy przełom rzeczny w Europie swą nazwę: Porta Ferea – Żelazne Wrota –zawdzięcza eksplorującym te strony Rzymianom. Po drugiej stronie rzeki, już na terenie Rumunii, znajdują się ruiny zamku Laslowar. Najwięcej turystów odwiedza ruiny w Golubac w sierpniu, kiedy odbywają się tu regaty żeglarskie, ale i w pozostałe letnie miesiące zaglądają tu przybysze nie tylko z Serbii i regionu Bałkanów, ale też coraz częściej z Polski.

Gołębi zamek

Golubac (pol. Gołąbiec) bierze swą nazwę od serbskiego słowa „golub” bądź węgierskiego „galamb” – gołąb. Tłumaczy się ją na trzy sposoby. Pierwsza hipoteza głosi, że w głównej wieży twierdzy więziono niegdyś bizantyńską królową, która z nudów dokarmiała gołębie. Inna wywodzi nazwę od gnieżdżących się tu dzikich gołębi. Kolejna – która wydaje się najbardziej wiarygodna – wskazuje, że zamkowe wieże podobne są do gołębi siedzących na skałach.

Pierwsi to miejsce nad Dunajem docenili Rzymianie, budując w I wieku umocnioną osadę Castrum Columbarum. Podobno bywał w niej sam cesarz Dioklecjan. Zniszczona przez Hunów twierdza została odbudowana w VI wieku za panowania bizantyńskiego cesarza Justyniana. Dzisiejsze ruiny są pozostałością zamku wybudowanego przez Węgrów w miejscu Castrum Columbarum najprawdopodobniej w II poł. XIII lub na początku XIV wieku. To oni nadali mu nazwę Galambóc. Po raz pierwszy Golubac wzmiankowany jest w 1335 r. jako węgierska twierdza graniczna. W 1391 r. forteca została zdobyta przez Turków. W 1428 r. wojska węgierskie dowodzone przez króla Zygmunta Luksemburskiego podjęły próbę odbicia twierdzy, ale mimo ciężkich walk nie udało się tego dokonać. W ciągu kolejnych wieków twierdza Golubac przechodziła z rąk do rąk Węgrów, Turków, Serbów i Habsburgów, by w 1867 r. znaleźć się w posiadaniu Serbii.

Reklama

Dziewięć wież

Golubac uznawany jest za najładniejszą ruinę średniowiecznego zamku w Serbii i opinia ta, mimo iż tak naprawdę niewiele pozostało z potęgi twierdzy, nie jest przesadzona. Dla pozostałości fortecy piękną oprawę stanowi przyroda. Mury twierdzy biegną od rzeki w górę wzdłuż stromych zboczy. Z wapiennej skały wznoszącej się nad Dunajem wyrasta na różnych wysokościach dziewięć potężnych baszt o wysokości 20-30 m, połączonych murami z blankami. Większość z nich postawiono na planie kwadratu. Najwyższa z wież nosi nazwę Šešir kula (Wieża Kapelusz). Najmłodszą, niższą i ośmiokątną, postawili Turcy w 1480 r. w celu obrony przed wojskami węgierskimi, które miały w zwyczaju odbijać swoje twierdze z rąk wroga. Turecka wieża robi wrażenie bardzo niskiej, ale to tylko złudzenie, ponieważ w większości znajduje się ona pod wodą – poziom Dunaju podniósł się tutaj po zbudowaniu zapory i elektrowni wodnej Đerdap.

W latach 20. XX wieku przez dwie bramy twierdzy przeprowadzono drogę Đerdapskiej Magistrali, co mocno osłabiło mury twierdzy. Do końca 2016 r. w ramach Strategii UE dla Regionu Dunaju miała być przeprowadzona rekonstrukcja twierdzy, jednak w terminie tym wykonano jedynie 15 proc. zaplanowanych prac i nie wiadomo, kiedy projekt zostanie ukończony.

Źródło Zawiszy

W miejscu, gdzie droga Đerdapskiej Magistrali mija pierwszą bramę, znajduje się źródło im. Zawiszy Czarnego, upamiętniające miejsce śmierci słynnego rycerza. Do obudowy istniejącego tu wcześniej ujęcia wody w 2003 r. przymocowano z polskiej inicjatywy tablicę z portretem rycerza i napisem sporządzonym w językach serbskim i polskim: „W Golubcu zginął w 1428 roku z rąk tureckich sławny polski rycerz, symbol odwagi i prawości Zawisza Czarny. Cześć bohaterowi”. Tym symbolicznym miejscem pamięci o sławie polskiego rycerstwa opiekują się harcerze z Kielecczyzny, a serbski Golubac od lat współpracuje z Garbowem k. Sandomierza – miejscowością, w której urodził się Zawisza Czarny herbu Sulima.

Bohaterska śmierć

Polski rycerz podczas bitwy w Golubacu pełnił rolę dowódcy oddziałów najemnych i osłaniał odwrót Zygmunta Luksemburskiego spod twierdzy. Ten miał posłać łódź dla Zawiszy i nakazać mu ewakuację, rycerz postanowił jednak pozostać ze swoimi towarzyszami na polu bitewnym. Odsyłając łódź, ruszył z dwoma pieszymi przeciw całemu wojsku tureckiemu. Został otoczony przez wroga i wzięty do tureckiej niewoli. Zginął 12 czerwca 1428 r. Legenda głosi, że przyczyną śmierci Zawiszy był konflikt między dwoma janczarami o to, czyim jeńcem będzie Zawisza. Podczas kłótni jeden z przeciwników wyciągnął jatagan i obciął Zawiszy głowę. Legendę tę przytacza w swej relacji jeden z największych piewców Zawiszy Czarnego – polski kronikarz Jan Długosz, który czyny rycerza barwnie opisał w dziele „Roczniki, czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego”. „Niebawem obskoczony przez Turków, którzy wzięli go za króla lub jakiego księcia dla zbroi świecącej i połowy czarnego orła, którego miał w herbie, na płaszczu rycerskim okrywającym zbroję, dostał się do niewoli” – napisał Długosz. Według jego dalszej relacji, pojmanego Zawiszę miano prowadzić do sułtana, zdjąwszy mu szyszak z głowy. Wówczas to miało dojść do kłótni dwóch żołnierzy tureckich, w wyniku której słynny jeniec stracił życie. W rzeczywistości nieznane są szczegóły śmierci Zawiszy, ale jej przyczyn historycy upatrują przede wszystkim w nieudolności króla Zygmunta Luksemburskiego jako naczelnego dowódcy zakończonej niepowodzeniem próby odbicia twierdzy z rąk Turków.

Pamięć o czynach

Podobnie jak szczegóły śmierci nieznane jest również miejsce pochówku bohatera z Golubaca. W listopadzie 1428 r. w kościele Franciszkanów w Krakowie odbył się jedynie symboliczny pogrzeb Zawiszy. Tam też znalazło miejsce ufundowane przez wdowę po rycerzu – Barbarę z Radolina epitafium z wyrytymi słowami elegii kanonika wawelskiego i sekretarza króla – Adama Świnki: „Twój herb tu pięknie błyszczy, lecz nie tu twe prochy, Mężny Zawiszo Czarny, co cię śmierć zabrała...”. Można je było oglądać jeszcze w XVI wieku, nie zachowało się jednak do naszych czasów. W 2012 r. odsłonięto nową tablicę poświęconą rycerzowi. Tradycja głosi, że Zawisza Czarny pochowany został po bitwie przez miejscowych Serbów, w rzeczywistości jednak ciało rycerza nie zostało odnalezione. Nie zginęła pamięć o czynach wielkiego rycerza, m.in. o jego udziale w bitwie pod Grunwaldem, podczas której wraz ze swym bratem Janem Farurejem walczył w szeregach chorągwi ziemi krakowskiej – najbardziej elitarnym oddziale. Choć nie ma na to wyraźnych dowodów, niewykluczone, że to właśnie Zawisza w krytycznym momencie bitwy uratował królewski sztandar. Na Jasnej Górze natomiast pieczołowicie przechowywana jest zbroja Zawiszy Czarnego, która dowodzi, że swój przydomek rycerz zawdzięczał nie tyle jej barwie – jak utrzymywali niektórzy – co kruczoczarnym włosom i ciemnej karnacji.

Nie może dziwić, że symbol odwagi i prawości doczekał się równie dzielnych potomków. Spośród czterech synów Zawiszy Stanisław z Rożnowa poległ w bitwie pod Warną w 1444 r., a Jan z Rożnowa został pojmany do niewoli w bitwie pod Chojnicami w 1454 r. To w linii prostej od Jana i jego córki Barbary wywodzą się hetman Stanisław Koniecpolski, książę Bogusław Radziwiłł czy też mjr Henryk Dobrzański „Hubal”.

Koniec

2017-08-23 10:47

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Kielce uruchomią bezpłatny przewóz na św. Krzyż

[ TEMATY ]

turystyka

Kielce

Święty Krzyż

przewozy regionalne

pielgrzmi

Archiwum autora

Opactwo na Świętym Krzyżu

Promocji regionu i udogodnieniu dla pielgrzymów mają służyć, zaproponowane przez władze województwa, weekendowe bezpłatne kursy autobusowe na Święty Krzyż. Będą uruchomione jeszcze w tym sezonie turystycznym.

Koszty takiego przedsięwzięcia szacowane są na około 150-200 tys. zł w skali roku i byłyby finansowane głównie przez władze wojewódzkie.

Starania w tym kierunku czyni Mariusz Gosek - członek zarządu województwa świętokrzyskiego, odpowiedzialny za turystykę i transport w regionie. Jak deklaruje, autobus jeździłby bezpłatnie we wszystkie weekendy w ciągu roku. Z kolei dyrekcja Zarządu Transportu Miejskiego w Kielcach zaproponowała, aby autobus odjeżdżał ze stanowiska numer jeden, by podkreślić znaczenie sanktuarium świętokrzyskiego dla regionu.

Trasa - do czasu ukończenia dworca autobusowego w Kielcach - rozpoczynałaby się na ulicy Żytniej. Kwestią otwartą jest jeszcze godzina wyjazdu oraz ilość kursów w ciągu dnia.

Święty Krzyż to najstarsze polskie sanktuarium. Przechowywane są nim relikwie Drzewa Krzyża Świętego. Od X wieku do kasacji opactwa w 1819 r. gospodarzami sanktuarium byli benedyktyni, obecnie opiekę nad nim sprawują Misjonarze Oblaci Maryi Niepokalanej.

To zarazem jedno z najczęściej odwiedzanych sanktuariów i obiektów na Kielecczyźnie.

CZYTAJ DALEJ

Kard. Krajewski na spotkaniu z KSM: Żyjcie na co dzień Ewangelią

2020-01-28 17:08

[ TEMATY ]

KSM

kard. Krajewski

KSM

To było spontaniczne zaproszenie. Kard. Konrad Krajewski, Jałmużnik Papieski zaprosił nas na obiad, który przygotowali jego podopieczni, w tym były więzień. Pytał o działalność Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży w Polsce. Powiedział nam krótką katechezę i błogosławił na kolejne lata działalności – podkreślił Patryk Czech Przewodniczący Prezydium Krajowej Rady Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży.

Prezydium Krajowej Rady KSM z ks. Andrzejem Lubowickim, Asystentem Generalnym KSM pielgrzymuje do Rzymu z okazji 30-lecia reaktywowania stowarzyszenia. Zawierza działalność KSM św. Janowi Pawłowi II i św. Stanisławowi Kostce i prosi o błogosławieństwo papieża Franciszka.

„W Watykanie spotkaliśmy kard. Krajewskiego i zaczęliśmy rozmawiać o działalności KSM. Kardynał zaprosił nas na obiad w czasie, którego mówił nam, jak na co dzień żyć Ewangelią i konkretnie pomagać potrzebującym."

"Ukierunkował nas na dalsze lata działalności KSM. Mówił, że nasz przekaz do młodych musi być bardzo konkretny i nakierowany na Jezusa” – relacjonował Patryk Czech, Przewodniczący Prezydium Krajowej Rady KSM.

Dodał, że kard. Krajewski radził, by młodzi zaangażowani w KSM żyli i działali tak, by ludzie sami pytali ich o Boga. „Mówił nam jak przywracać godność osobom biednym i zagubionym. Radził jak rozpoznawać potrzeby innych. Podkreślił też, że 30-lecie KSM nie powinno skłaniać nas tylko do wspomnień i nostalgii, ale pobudzać do działania. Kardynał Krajewski podkreślił, że Jezus nie odsyłał ludzi na inny dzień lub godzinę, pomagał i działał od razu i my też tak powinniśmy robić” – relacjonował Patryk Czech.

„Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży jest miejscem rozwoju, nauki i zdobywania doświadczeń dla młodych ludzi” – podkreślił ks. Andrzej Lubowicki. Dodał też, że KSM zostało reaktywowane z inicjatywy św. Jana Pawła II.

KSM

CZYTAJ DALEJ

Andrychów: pogrzeb Stefana Jakubowskiego, budowniczego papieskiego Gronia

2020-01-28 21:45

[ TEMATY ]

Jan Paweł II

pogrzeb

Wikipedia/Jerzy Opioła

Kaplica na Groniu Jana Pawła II

„Życie otrzymał, życie dał, a z jego życia wypływają następne pokolenia. Pomnożony talent” – tak o zmarłym inicjatorze budowy i opiekunie kaplicy górskiej na Groniu Jana Pawła II w Beskidzie Małym śp. Stefanie Jakubowskim mówił 28 stycznia na pogrzebie w Andrychowie ks. Grzegorz Gruszecki – proboszcz konkatedralnej parafii w Żywcu. Pożegnanie przewodnika górskiego i inicjatora nazwania imieniem papieża górskiego szczytu w Beskidzie Małym odbyło się podczas koncelebrowanej liturgii pogrzebowej w andrychowskim kościele św. Macieja. Eucharystii przewodniczył bp Roman Pindel.

Zmarłego w wieku 87 lat opiekuna górskiej kaplicy na beskidzkim Groniu żegnali członkowie najbliższej rodziny, kapłani, goprowcy, przewodnicy, reprezentanci władz parlamentarnych, samorządowcy ziemi andrychowskiej i wadowickiej, przedstawiciele organizacji społecznych i instytucji oraz liczne grono górskich pielgrzymów – uczestników nabożeństw na papieskim Groniu.

Podczas Eucharystii kazanie wygłosił ks. Grzegorz Gruszecki. Kapłan zauważył, że życie śp. Stefana Jakubowskiego spełniło się w sposób ewangeliczny. „Życie otrzymał, życie dał, a z jego życia wypływają następne pokolenia. Pomnożony talent” – zauważył, nawiązując do przypowieści o talentach i zauważył, że zmarły otrzymał od taty legionisty dar miłości do Ojczyzny. Przypomniał, że był represjonowany przez władze komunistyczne i trafił na 3 lata do niewolniczej pracy w kopalniach.

„Drogi Panie Stefanie, dziękujemy, że pozwoliłeś inspirować się dobremu Bogu. Życia nie zmarnowałeś. To, co najlepsze przekazałeś innym. Niech trwa to piękne dziedzictwo. Niech ten szczególny ślad, jakim jest Groń Jana Pawła II, będzie znakiem twojego życia. Odpoczywaj w pokoju” – zakończył kaznodzieja.

Słowa pożegnania nad trumną wypowiedział częsty uczestnik Mszy na Groniu, kapelan przewodników turystycznych z archidiecezji katowickiej ks. Piotr Wenzel. „Bóg zapłać, Panie Stefanie za pot, który wylewałeś, wnosząc na plecach worki z cementem, gwoździe i inne materiały, by kościół budować. I tak osobiście dziękuję ci za świadectwo pobożności. Dziękuję ci za świadectwo miłości - do Boga, człowieka i gór, za miejsce, które stworzyłeś, abyśmy wszyscy byli bliżej nieba” – podkreślił, zapewniając, że zmarły na zawsze pozostanie w sercach i pamięci modlitewnej kapłanów związanych z papieskim Groniem.

Ks. prałat Stanisław Czernik wyraził wdzięczność zmarłemu w imieniu parafii. Przywołał konkretne wspomnienia związane z długoletnią znajomością ze Stefanem Jakubowskim. Przytoczył niektóre słowa papieża Jana Pawła II z korespondencji z budowniczym górskiej kaplicy. „Przy Pana dziele moja praca to doprawdy odrobina” – napisał Jan Paweł II.

Przed Mszą wiele osób złożyło osobiste świadectwo, opowiadając o tym, jaką inspirację czerpali z aktywności zmarłego przewodnika. Jego córka Maria Jakubowska-Szczotka podziękowała za wsparcie, jakie jej ojciec otrzymywał w ostatnich latach życia, przepełnionych chorobą.

Na prośbę rodziny uczestnicy pogrzebu złożyli datki na Hospicjum Domowe w Andrychowie.

Śp. Stefan Jakubowski spoczął na andrychowskim cmentarzu, w grobowcu obok swej żony Danuty, zmarłej 6 lat temu. Wspólnie przeżyli 56 lat. Razem w latach 80. ub. wieku postanowili upamiętnić górskie miejsca związane obecnością Karola Wojtyły. W 1981 r. wspólnie z Grupą Modlitewną i członkami Koła PTTK „Szarotka” zorganizowali pierwszy rajd „Szlakami Jana Pawła II”, który od 1990 r. ma swoją stałą metę na Groniu Jana Pawła II. Doprowadzili do zmiany nazwy tego sąsiadującego z Leskowcem szczytu nazywanego wcześniej Jaworzyną. W 2002 r. papież Polak wyraził zgodę na taką formę uhonorowania jego osoby, a w 2003 r. MSWiA wydało odpowiednie rozporządzenie i nowa nazwa mogła być oficjalnie stosowana. Państwo Jakubowscy wznieśli także kamienny krzyż poświęcony ludziom gór.

Po śmierci papieża Jana Pawła II Stefan Jakubowski – radny powiatu wadowickiego – zainicjował modlitwę i palenie górskich watr w Beskidach. Na Groniu trwała modlitwa w intencji kanonizacji Karola Wojtyły, a po wyniesieniu go na ołtarze dziękczyniono za świętość papieża Polaka. Po beatyfikacji Jana Pawła II trafiły tu jego relikwie.

Stefan Jakubowski zmarł 23 stycznia w szpitalu w Wadowicach.

Groń Jana Pawła II w Beskidzie Małym to jedyny szczyt górski w Polsce noszący imię polskiego papieża. Wzniesienie liczy 890 metrów n.p.m. W kaplicy stoi m.in. fotel, na którym Jan Paweł II siedział podczas wizyty w Skoczowie w 1995 r., a także podarowane przez niego różańce. Nieopodal znajduje się Droga Krzyżowa z rzeźbionymi stacjami, kilka mniejszych kapliczek, dzwonnica i pomnik Jana Pawła II. Cyklicznie odprawiane są tu Msze św. dla różnych grup pielgrzymów i turystów. Dziś tutaj kończy się co roku także „Rajd Szlakami Jana Pawła II”.

Beskidzkie „sanktuarium” stanowi wotum za ocalenie papieża. Dlatego ma symboliczne wymiary – 13 na 5 metrów – nawiązujące do daty zamachu na życie Jana Pawła II (13 maja 1981). We wrześniu 1995 kaplicę poświęcił biskup bielsko-żywiecki Tadeusz Rakoczy.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję