Reklama

Podpatrzone w parafii Kidów

Niekochana królewiczowa Sobieska

2017-12-27 11:10

Agnieszka Dziarmaga
Edycja kielecka 53/2017, str. I

T.D.
W Kidowie fundatorkę przypomina portecik w przedsionku do kościoła, utrzymany w klimacie epoki saskiej

Nieszczęśliwa z powodu braku akceptacji i ostracyzmu ze strony rodziny męża – królewicza Konstantego Sobieskiego, zasłużona i upamiętniona w Kidowie – fundatorka miejscowego kościoła pw. św. Mikołaja – to Maria Józefa Sobieska z Wesslów

W 1735 r. w Kidowie wzniesiono nowy kościół, który przetrwał do dziś. Jego fundatorką jest dziedziczka klucza pilickiego, a więc i Kidowa, Maria Józefa Sobieska z Wesslów, odrzucona przez familię Sobieskich żona królewicza Konstantego. Świątynia powstała z „kamienną zakrystią pokrytą gontem”, budowana pod nadzorem Mikołaja Etehona. Dzisiaj w przedsionku do kościoła odnajdziemy mały, uroczy portrecik królewiczowej, której życie przypada na czas ok. 1685 - 1761. Doczesne szczątki fundatorki spoczywają w kościele sakramentek w Warszawie.

Jakie były losy tej mało znanej dzisiaj postaci?

Matka Marii, bratanica feldmarszałka Ernsta R. Starhemberga, komendanta Wiednia w r. 1683, była zapewne ochmistrzynią Teresy Kunegundy Sobieskiej, stąd kontakty z dworem królewskim.

Po śmierci matki Maria Józefa wychowywała się u sakramentek warszawskich, a od r. 1702 – pod opieką królewicza Jakuba Sobieskiego w Oławie. 18 XI 1708 r. skromna szlachcianka poślubiła w Gdańsku brata Jakuba – Konstantego Sobieskiego. Przyczyny zawarcia tego związku, będącego zaskoczeniem dla współczesnych, pozostają dotąd nieznane. Przez pozostałych członków rodziny Sobieskich fakt został potraktowany w kategoriach mezaliansu. Występujący w roli opiekuna bratowej, Jakub Sobieski, od początku podważał małżeństwo zawarte bez jego zgody i niweczące starania o «ukontentowańsze w równości jej postanowienie». Próby nakłonienia Konstantego do wyparcia się faktu małżeństwa i opuszczenia żony spełzły, przynajmniej początkowo, na niczym. Dosłownie w dzień po ślubie, jeszcze przed interwencją rodziny, Konstanty zdążył zapisać Marii dożywocie na wszystkich swych dobrach i kapitałach Sobieskich, lokowanych w Paryżu oraz 100 tys. talarów na Żółkwi. Poczynione wtedy zapisy, umiejętnie bronione później przez młodą Sobieską, uniemożliwiły królowej-wdowie Marii Kazimierze i Jakubowi, a wreszcie i samemu Konstantemu, podważenie tego związku. Wg hipotezy Wandy Roszkowskiej, małżeństwo to było pułapką ukartowaną przez saską dyplomację. Głównym animatorem intrygi miał być minister Jakub Flemming. A współcześni dość powszechnie wątpili w gwałtowne uczucie Sobieskiego do Wesslówny. Zaledwie po kilku dniach królewicz Konstanty opuścił swoją żonę i wkrótce, z poparciem rodziny wciąż mocno przeciwnej temu małżeństwu, rozpoczął starania o unieważnienie małżeństwa.

Reklama

A jak tę postać i jej dzieje opisał dla potomnych, odwiedzając Kidów, ks. Jan Wiśniewski? „Ród Wesslów słynął z zamożności i pobożności. Ojciec Marii Józefy był z Sobieskim na wyprawie wiedeńskiej (…). Maria wyszła za Konstantyna Sobieskiego, syna Jana III. Z powodu intryg Marii Kazimiery, wdowie po Janie III, była nieszczęśliwą. Stara bowiem królowa, owa «Marysieńka», potrafiła zwichnąć szczęście młodych i rozdzielić ich na lat 11 (…). Jakub również dokuczał swej bratowej, którą lud, służba uważali za świętą panią, tak bowiem była dobroczynną i pobożną. Ubiór jej i sposób życia był iście zakonny: była tercjarką i chodziła w habicie franciszkańskim...” (Ks. Jan Wiśniewski, Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w olkuskiem, 1933, reprint Kielce 2000).

Starania familii Sobieskich o unieważnienie małżeństwa prowadzone były początkowo przed sądem kościelnym we Lwowie, potem w Rzymie, a zakończyły się w 1724 r. – bez orzeczenia. Chociaż Maria Sobieska kilkakrotnie zawierała z rodziną męża umowy w sprawach majątkowych, nie zostały one jednak wykonane. W 1720 r. zezwoliła Konstantemu na sprzedaż Wilanowa. Od 1724 r. przebywała stale w Żółkwi, dokąd sprowadziła z Wrocławia chorującego już wtedy męża. Opiekowała się nim do jego śmierci w 1726 r. i musiała zadłużyć się na urządzenie mu pogrzebu.

Jako wdowa, po kilkuletnich sporach z królewiczem Jakubem opuściła w 1729 r. Żółkiew, kupiła miasto Pilica (w rejonie Olkusza) i rezydowała tam w przebudowanym przez siebie zamku. Często wyjeżdżała do Warszawy, gdzie była z atencją przyjmowana na dworze Augusta II, a potem Augusta III. Uczestniczyła w dworskich uroczystościach, a o „królewiczowej Konstantowej” chętnie pisywały ówczesne gazety. W 1753 r., przekazawszy Pilicę bratankowi Teodorowi Wesslowi, osiadła na stałe w Warszawie w klasztorze sakramentek i przyjęła szkaplerz benedyktyński. Tam też zmarła, 4 stycznia 1761 r., prawdopodobnie na raka piersi. Pochowano ją w kościele sakramentek na Nowym Mieście, gdzie bratanek ufundował jej marmurowy nagrobek.

Warto dodać, że była kolatorką i fundatorką obiektów sakralnych. I tak w okresie rezydowania w Żółkwi królewiczowa Sobieska przyczyniła się finansowo do zorganizowania uroczystości koronacji obrazu Matki Boskiej w kościele dominikanów na Górze Różańcowej w Podkamieniu na Wołyniu. W 1742 r. ufundowała kościół w Kidowie w dobrach pilickich. Uczestniczyła w fundacji kościoła i klasztoru dla reformatów w Pilicy; odstąpiła zakonnikom plac w północnej stronie miasta na budowę klasztoru i brała udział w położeniu kamienia węgielnego pod ów kościół (konsekrowany przez bpa krakowskiego Andrzeja Stanisława Załuskiego w 1747 r.). Dokonała także przebudowy otoczenia kościoła w Pilicy. Kościołowi sakramentek warszawskich ufundowała odlany w Gdańsku dzwon, upamiętniający zgon królewicza Konstantego, swego męża...

W historię Kidowa i tym samym diecezji kieleckiej wpisała się jako fundatorka świątyni, zapisana w rubryceli z 1772 r. i uwieczniona na małym romantycznym portrecie.

***

Korzystałam m.in. z Polskiego Słownika Biograficznego oraz z www.wilanow.palac.pl

Tagi:
parafia

Lublin: wkrótce możliwość składania ofiar na rzecz parafii przez kartę płatniczą

2019-11-09 19:57

dab / Lublin (KAI)

Już niedługo w lubelskiej parafii archikatedralnej powstanie możliwość składania ofiar za pomocą terminala płatniczego, tzw. „Ofiaromatu”. – To eksperyment, wyjście naprzeciw potrzebom współczesnego człowieka, który coraz częściej w rozliczeniach używa karty płatniczej – tłumaczy ks. dr Adam Jaszcz, rzecznik prasowy Archidiecezji Lubelskiej.

tomekwalecki/pixabay.com

Jak zauważył w rozmowie z KAI ks. Jaszcz, projekt stworzenia „ofiaromatu” jest w fazie przygotowawczej, dlatego nie wiadomo kiedy w lubelskiej archikatedrze znajdzie się urządzenie. – Wciąż trwają rozmowy z bankiem, muszą zostać podpisane odpowiednie umowy. Jeśli wszystko zakończy się powodzeniem, „ofiaromat” wkrótce pojawi się w jednej z lubelskich parafii. Będzie to pierwsza tego typu instalacja w Archidiecezji Lubelskiej – tłumaczył rzecznik.

Zaznaczył jednak, że „ofiaromat” nie zastąpi dotychczasowych form składania ofiar „iura stulae”, związanych z zamawianiem intencji mszalnych czy celebracją mszy ślubnych i pogrzebowych. – Korzystający będzie mógł wybrać czy jego darowizna zostanie przekazana na cele parafialne, na Caritas czy na inne akcje dobroczynne organizowane przez parafię. Traktujemy to jako eksperyment, wyjście naprzeciw potrzebom współczesnego człowieka, który coraz częściej używa karty płatniczej niż tradycyjnej gotówki - wyjaśniał ks. Jaszcz.

Z badań wynika, że już co 10. Polak zupełnie nie korzysta z gotówki, a 56 proc. badanych deklaruje, że woli dokonywać płatności bezgotówkowych. Zmiany w sposobie posługiwania się pieniądzem nie pozostają bez wpływu na Kościół. W wielu parafiach w Polsce wierni coraz częściej dopytują o możliwość dokonania płatności, np. w parafialnym sklepiku, za pomocą karty. Także możliwość złożenia „elektronicznej ofiary” ma coraz więcej zwolenników.

Pozytywnie o składaniu ofiar bez użycia gotówki wypowiedział się ks. Janusz Majda, Ekonom Konferencji Episkopatu Polski. - Historia pokazuje, że Kościół, jako instytucja, nie boi się nowoczesnych rozwiązań i podąża za duchem czasów. Tak było przecież w dziedzinie prasy, radia czy telewizji, tak jest ostatnio w dziedzinie Internetu i różnego rodzaju aplikacji dla wiernych, tak może być i w dziedzinie finansów – powiedział duchowny.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Pierwszy Cud Nad Wisłą

2019-11-05 12:48

Grzegorz Gadacz
Niedziela Ogólnopolska 45/2019, str. 10-13

Rok po odzyskaniu przez Polskę niepodległości nie było zgody nawet co do tego, kiedy się ona dokładnie zaczęła

Library of Congress
Dzieci we wschodniej Polsce, lato 1919 r

Poszczególne stronnictwa polityczne za pierwszy dzień wolności uznawały daty korzystne dla siebie. Narodowa Demokracja za przełom uważała utworzenie przez Radę Regencyjną w październiku 1918 r. rządu Józefa Świeżyńskiego. Środowiska lewicowe wskazywały na 7 listopada – datę powołania w Lublinie Tymczasowego Rządu Ludowego. Zwolennicy Józefa Piłsudskiego stali na stanowisku, że decydującym faktem było jego przybycie do Warszawy 11 listopada, a sam Piłsudski przesuwał ten moment na 22 listopada 1918 r., kiedy to powstały całkowicie niezależne od okupanta polskie władze najwyższe.

Zniszczenia po Wielkiej Wojnie

Większość społeczeństwa nie interesowała się jednak tymi sporami. Po początkowej euforii z racji odzyskania niepodległości trzeba było szybko wrócić do szarej rzeczywistości. Około 450 tys. Polaków straciło życie w walce w obcych mundurach na różnych frontach Wielkiej Wojny. Niemal wszystkie polskie ziemie były teatrem działań wojennych, front przetaczał się przez nie niejeden raz. Kraj był pocięty siatką okopów, zaporami z drutu kolczastego i milionami lejów po bombach. W wielu gminach i powiatach Królestwa Polskiego i Galicji zniszczeniu uległo 70-80 proc. zabudowań. Drewniane w większości miasteczka i wioski paliły się w całości od jednego pocisku. Setki tysięcy osób koczowało w skleconych naprędce ziemiankach i lepiankach. Wojska okupacyjne, zarówno rosyjskie, jak i niemieckie, w ciągu 4 lat wojny ograbiły Polskę niemal doszczętnie. Infrastruktura przemysłowa była w gruzach. Fabryki w większych miastach zostały ogołocone z maszyn, kotłów parowych, silników elektrycznych, narzędzi; wyrywano nawet kable ze ścian i odkręcano klamki. Na wsi, dla potrzeb wojska, rekwirowano konie, krowy, a także ubrania i buty. Żeby zaorać wiosną pole, do pługów czasem zaprzęgały się kobiety.

Zmagania o granice

Niepodległość nie oznaczała jednak dla Polaków końca działań wojennych. Nowe państwo musiało mieć granice, o które trzeba było walczyć z większością sąsiadów. Jeszcze przed końcem I wojny światowej wybuchł zbrojny konflikt z Ukraińcami o Małopolskę Wschodnią i Wołyń, który trwał nieprzerwanie do lipca 1919 r. Ogromnym heroizmem wykazali się obrońcy Lwowa, także cywilni mieszkańcy, studenci i uczniowie, którzy przetrwali wielomiesięczne oblężenie miasta. Od lutego tego samego roku zmagano się z coraz bardziej napierającymi na zachód oddziałami Armii Czerwonej, która niosła Europie leninowskie idee rewolucji proletariackiej. Zwycięstwem militarnym i dyplomatycznym zakończyło się powstanie w Wielkopolsce, a antyniemieckie nastroje przybierały coraz bardziej na sile na Górnym Śląsku, co poskutkowało pierwszym, nieudanym powstaniem w sierpniu. Walka na tylu frontach spowodowała, że brakło już sił i środków, żeby skutecznie się przeciwstawić atakowi Czechów na Śląsku Cieszyńskim, Spiszu i Orawie. A do sporu z Polakami szykowali się także Litwini, marzący o własnym państwie w granicach przedrozbiorowego Wielkiego Księstwa Litewskiego ze stolicą w Wilnie.

Trudna codzienność

Prowadzenie działań zbrojnych wymagało ogromnych środków – na utrzymanie armii z budżetu państwa wydawano 60 proc. dochodów, a wystarczało to i tak na ledwie siódmą część wydatków. Pieniędzy brakowało na wszystko: administrację, wyżywienie obywateli, oświatę, służbę zdrowia. Jedyną alternatywą była pomoc z zagranicy. Osobista znajomość premiera Ignacego Paderewskiego z szefem amerykańskiej agencji Food Administration Herbertem Hooverem zaowocowała przysłaniem do Polski 1 mln ton żywności i 3 mln ton odzieży, głównie dla dzieci. Pomogły one setkom tysięcy ludzi przetrwać zimę. Znaczną pomoc finansową ofiarowała również Francja.

Poza wojną największym wyzwaniem dla młodego państwa było scalenie trzech dzielnic zaborczych. Po 120 latach rozdzielenia różnice dotyczyły dosłownie każdej dziedziny życia, także języka, kultury i mentalności. Wkrótce doprowadziły one do napięć politycznych i społecznych. Wielu Polaków walczyło przeciw sobie na frontach Wielkiej Wojny. Teraz służyli w tych samych jednostkach, pod rozkazami dowódców, którzy czasem wydawali komendy w obcym języku, bo innych nie znali. Nazywano siebie nawzajem: „Moskalami”, „Krzyżakami” bądź „Austryjecami”.

W 1919 r. płacono w Polsce sześcioma rodzajami walut. W każdej z dzielnic były odmienne warunki produkcji, a co za tym idzie – różne ceny. Między dawnym zaborem pruskim a resztą kraju utrzymywano nawet granicę celną. Sieci komunikacyjne w dzielnicach nie były ze sobą połączone, w dodatku panowały osobne systemy na kolei, stosowano inne urządzenia, sposoby sygnalizacji, nawet szerokość torów była inna. Podróż z Krakowa do Warszawy trwała kilkanaście godzin, a podróżni czasem musieli osobiście znosić z lasów drewno, żeby parowóz mógł ruszyć. Kto decydował się na podróż samochodem, musiał się liczyć z tragicznym stanem dróg, w większości gruntowych, a także z koniecznością ruchu lewostronnego obowiązującego w Małopolsce. Na terenie kraju obowiązywało pięć porządków prawnych. Za to samo przestępstwo w każdej dzielnicy inaczej karano. Teoretycznie możliwe były nawet bigamia i legalna pańszczyzna.

A jednak się udało!

Powołanie Naczelnika Państwa i centralnego rządu pozwoliło na rozpoczęcie porządkowania chaosu. Sprawnie i uczciwie zorganizowano wybory do Sejmu Ustawodawczego, a frekwencja wyborcza w wielu okręgach przekraczała 90 proc. Stopniowo reorganizowano administrację państwową i samorządową w terenie, przy czym borykano się z ogromnymi brakami kadrowymi. Tworzono polskie szkolnictwo podstawowe, wyższe, a także setki nowych instytucji, od Polskiego Towarzystwa Matematycznego po Polski Związek Piłki Nożnej. Na arenie międzynarodowej osobowość prawna Polski została uznana przez wszystkie państwa, polska delegacja wzięła udział w kongresie wersalskim, na którym uzyskała m.in. potwierdzenie praw do Wielkopolski i Pomorza.

Pomimo biedy, głodu, chorób i nieustających wojen, a także rozczarowania codziennością, mimo wszelkich przeciwności po roku istnienia odrodzonej Polski można było powiedzieć, że się udało. Udało się zbudować podwaliny państwa, które już w kolejnym roku miało przejść swój najtrudniejszy egzamin. Udało się dzięki porozumieniu mądrych polityków z wrogich sobie obozów, ale przede wszystkim dzięki ogromnemu wysiłkowi mieszkańców miast, miasteczek i wsi, ich uporowi i determinacji. To był prawdziwy pierwszy cud nad Wisłą.

W opracowaniu tekstu korzystałem m.in. z publikacji prof. Andrzeja Chwalby.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Służymy Niepodległej

2019-11-11 19:10

ks. Wojciech Kania

ks. Wojciech Kania

Podobnie jak w 34 miastach w całej Polsce w Sandomierzu odbył się piknik „Służymy Niepodległej”.

Przez kilka godzin na terenie jednostki 3 Sandomierskiego Batalionu Radiotechnicznego na odwiedzających czekały liczne atrakcję. Można było obejrzeć wystawę stateczną sprzętu wojskowego, nie tylko ten którym dysponuje jednostka w Sandomierzu, ale również z Kielc i Niska. Na placu apelowym przygotowane zostały stoiska informacyjne m.in. Centrum Przygotowań do Misji Zagranicznych z Kielc, Żandarmeria Wojskowa, 3. Batalion Inżynieryjny z Niska oraz 10. Świętokrzyska Brygada Obrony Terytorialnej. - Mimo padającego deszczu wielu chętnych odwiedziło jednostkę wojskową w Sandomierzu. Dużym zainteresowaniem cieszyły się samochody wojskowe. Niektórzy pokonali wiele kilometrów, aby wziąć udział w pikniku. – Mimo deszczu dopisali pasjonaci wojskowości. Mamy występny artystyczne młodzieży z Sandomierza i Kielc. Można oglądać sprzęt wojskowy. Począwszy od stacji radiolokacyjnej, przygotowaną przez 3 Sandomierski Batalion Radiotechniczny. Mamy broń strzelecką, pojazdy transportowe, inżynieryjne. Przygotowany został także symulator strzelań, gdzie każdy może spróbować swoich sił – mówił kapitan Tomasz Wermiński.

O godzinie 15 została odśpiewana pieśń reprezentacyjna Wojska Polskiego. Jak mówi kapitan Tomasz Wermiński: - Pieśń Wojska Polskiego powstała na bazie marszu Pierwszej Brygady. Od roku 2007 została uznana za pieśń reprezentacyjną Wojska Polskiego. Śpiewana jest podczas uroczystości wojskowych, patriotycznych oraz apeli i zbiórek.

Na terenie jednostki wojskowej nie zabrakło również przedstawicieli Straży Pożarnej czy Ratowników Medycznych. Na pikniku do wstąpienia w swoje szeregi zapraszali żołnierze 102.batalionu lekkiej piechoty 10 Świętokrzyskiej Brygady Obrony Terytorialnej. Na swoim stoisku prezentowali broń, quada, a dzieci miały możliwość wykonania kamuflażu. Zainteresowani mogli zabrać materiały informacyjne dotyczące rekrutacji do WOT.

- Jest o nas takie ładne określenie: wiedza w głowie, broń w ręku, patriotyzm w sercu. Myślę, że ten patriotyzm jest w sercu każdego Polaka, zwłaszcza teraz, gdy świętujemy rocznicę odzyskania niepodległości - powiedziała szeregowy Marta Korzynek ze 102. Batalionu ŚBOT.

Po godzinie 17 rozpoczął się uroczysty capstrzyk dla Niepodległej, który rozpoczął uroczysty przemarsz na cmentarz pod pomnik 2 Pułku Piechoty Legionów i 4 Pułku Saperów.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem