Reklama

Niedziela Kielecka

Podpatrzone w parafii Kidów

Niekochana królewiczowa Sobieska

Nieszczęśliwa z powodu braku akceptacji i ostracyzmu ze strony rodziny męża – królewicza Konstantego Sobieskiego, zasłużona i upamiętniona w Kidowie – fundatorka miejscowego kościoła pw. św. Mikołaja – to Maria Józefa Sobieska z Wesslów

Niedziela kielecka 53/2017, str. I

[ TEMATY ]

parafia

T.D.

W Kidowie fundatorkę przypomina portecik w przedsionku do kościoła, utrzymany w klimacie epoki saskiej

W Kidowie fundatorkę przypomina portecik w przedsionku
do kościoła, utrzymany w klimacie epoki saskiej

W 1735 r. w Kidowie wzniesiono nowy kościół, który przetrwał do dziś. Jego fundatorką jest dziedziczka klucza pilickiego, a więc i Kidowa, Maria Józefa Sobieska z Wesslów, odrzucona przez familię Sobieskich żona królewicza Konstantego. Świątynia powstała z „kamienną zakrystią pokrytą gontem”, budowana pod nadzorem Mikołaja Etehona. Dzisiaj w przedsionku do kościoła odnajdziemy mały, uroczy portrecik królewiczowej, której życie przypada na czas ok. 1685 - 1761. Doczesne szczątki fundatorki spoczywają w kościele sakramentek w Warszawie.

Jakie były losy tej mało znanej dzisiaj postaci?

Matka Marii, bratanica feldmarszałka Ernsta R. Starhemberga, komendanta Wiednia w r. 1683, była zapewne ochmistrzynią Teresy Kunegundy Sobieskiej, stąd kontakty z dworem królewskim.

Po śmierci matki Maria Józefa wychowywała się u sakramentek warszawskich, a od r. 1702 – pod opieką królewicza Jakuba Sobieskiego w Oławie. 18 XI 1708 r. skromna szlachcianka poślubiła w Gdańsku brata Jakuba – Konstantego Sobieskiego. Przyczyny zawarcia tego związku, będącego zaskoczeniem dla współczesnych, pozostają dotąd nieznane. Przez pozostałych członków rodziny Sobieskich fakt został potraktowany w kategoriach mezaliansu. Występujący w roli opiekuna bratowej, Jakub Sobieski, od początku podważał małżeństwo zawarte bez jego zgody i niweczące starania o «ukontentowańsze w równości jej postanowienie». Próby nakłonienia Konstantego do wyparcia się faktu małżeństwa i opuszczenia żony spełzły, przynajmniej początkowo, na niczym. Dosłownie w dzień po ślubie, jeszcze przed interwencją rodziny, Konstanty zdążył zapisać Marii dożywocie na wszystkich swych dobrach i kapitałach Sobieskich, lokowanych w Paryżu oraz 100 tys. talarów na Żółkwi. Poczynione wtedy zapisy, umiejętnie bronione później przez młodą Sobieską, uniemożliwiły królowej-wdowie Marii Kazimierze i Jakubowi, a wreszcie i samemu Konstantemu, podważenie tego związku. Wg hipotezy Wandy Roszkowskiej, małżeństwo to było pułapką ukartowaną przez saską dyplomację. Głównym animatorem intrygi miał być minister Jakub Flemming. A współcześni dość powszechnie wątpili w gwałtowne uczucie Sobieskiego do Wesslówny. Zaledwie po kilku dniach królewicz Konstanty opuścił swoją żonę i wkrótce, z poparciem rodziny wciąż mocno przeciwnej temu małżeństwu, rozpoczął starania o unieważnienie małżeństwa.

Reklama

A jak tę postać i jej dzieje opisał dla potomnych, odwiedzając Kidów, ks. Jan Wiśniewski? „Ród Wesslów słynął z zamożności i pobożności. Ojciec Marii Józefy był z Sobieskim na wyprawie wiedeńskiej (…). Maria wyszła za Konstantyna Sobieskiego, syna Jana III. Z powodu intryg Marii Kazimiery, wdowie po Janie III, była nieszczęśliwą. Stara bowiem królowa, owa «Marysieńka», potrafiła zwichnąć szczęście młodych i rozdzielić ich na lat 11 (…). Jakub również dokuczał swej bratowej, którą lud, służba uważali za świętą panią, tak bowiem była dobroczynną i pobożną. Ubiór jej i sposób życia był iście zakonny: była tercjarką i chodziła w habicie franciszkańskim...” (Ks. Jan Wiśniewski, Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w olkuskiem, 1933, reprint Kielce 2000).

Starania familii Sobieskich o unieważnienie małżeństwa prowadzone były początkowo przed sądem kościelnym we Lwowie, potem w Rzymie, a zakończyły się w 1724 r. – bez orzeczenia. Chociaż Maria Sobieska kilkakrotnie zawierała z rodziną męża umowy w sprawach majątkowych, nie zostały one jednak wykonane. W 1720 r. zezwoliła Konstantemu na sprzedaż Wilanowa. Od 1724 r. przebywała stale w Żółkwi, dokąd sprowadziła z Wrocławia chorującego już wtedy męża. Opiekowała się nim do jego śmierci w 1726 r. i musiała zadłużyć się na urządzenie mu pogrzebu.

Jako wdowa, po kilkuletnich sporach z królewiczem Jakubem opuściła w 1729 r. Żółkiew, kupiła miasto Pilica (w rejonie Olkusza) i rezydowała tam w przebudowanym przez siebie zamku. Często wyjeżdżała do Warszawy, gdzie była z atencją przyjmowana na dworze Augusta II, a potem Augusta III. Uczestniczyła w dworskich uroczystościach, a o „królewiczowej Konstantowej” chętnie pisywały ówczesne gazety. W 1753 r., przekazawszy Pilicę bratankowi Teodorowi Wesslowi, osiadła na stałe w Warszawie w klasztorze sakramentek i przyjęła szkaplerz benedyktyński. Tam też zmarła, 4 stycznia 1761 r., prawdopodobnie na raka piersi. Pochowano ją w kościele sakramentek na Nowym Mieście, gdzie bratanek ufundował jej marmurowy nagrobek.

Reklama

Warto dodać, że była kolatorką i fundatorką obiektów sakralnych. I tak w okresie rezydowania w Żółkwi królewiczowa Sobieska przyczyniła się finansowo do zorganizowania uroczystości koronacji obrazu Matki Boskiej w kościele dominikanów na Górze Różańcowej w Podkamieniu na Wołyniu. W 1742 r. ufundowała kościół w Kidowie w dobrach pilickich. Uczestniczyła w fundacji kościoła i klasztoru dla reformatów w Pilicy; odstąpiła zakonnikom plac w północnej stronie miasta na budowę klasztoru i brała udział w położeniu kamienia węgielnego pod ów kościół (konsekrowany przez bpa krakowskiego Andrzeja Stanisława Załuskiego w 1747 r.). Dokonała także przebudowy otoczenia kościoła w Pilicy. Kościołowi sakramentek warszawskich ufundowała odlany w Gdańsku dzwon, upamiętniający zgon królewicza Konstantego, swego męża...

W historię Kidowa i tym samym diecezji kieleckiej wpisała się jako fundatorka świątyni, zapisana w rubryceli z 1772 r. i uwieczniona na małym romantycznym portrecie.

***

Korzystałam m.in. z Polskiego Słownika Biograficznego oraz z www.wilanow.palac.pl

2017-12-27 11:10

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Mała parafia z wielkim sercem

W minioną niedzielę – 13 stycznia – parafia Najświętszego Serca Jezusowego w Tomaszowie Mazowieckim uroczyście obchodziła jubileusz 90-lecia swojego istnienia

Głównym powodem, dla którego pierwszy biskup łódzki – Wincenty Tymieniecki podjął decyzję o utworzeniu w Tomaszowie Mazowieckim nowej (drugiej w kolejności) parafii, a tym samym o budowie kościoła, był bardzo dynamiczny rozwój pobliskiej Tomaszowskiej Fabryki Sztucznego Jedwabiu. Stopniowo w pobliżu wyżej wymienionego zakładu osiedlało się coraz więcej osób, wszyscy oni natomiast potrzebowali właściwego miejsca do modlitwy.

CZYTAJ DALEJ

Każdy z nas kradnie i nawet o tym nie wie? VII przykazanie w praktyce

2023-02-03 21:15

[ TEMATY ]

kradzież

Adobe.Stock

Łamiemy VII przykazanie… nie będąc tego świadomi. W jakich obszarach życia jesteśmy najbardziej narażeni na kradzież?

1) Praca

CZYTAJ DALEJ

Premier: dziś potrzeba ludzi takich jak Mariusz Błaszczak, którzy zrobią wszystko, aby umocnić siłę polskiej armii

2023-02-07 20:27

[ TEMATY ]

Mariusz Błaszczak

MON

Mariusz Błaszczak

Mariusz Błaszczak

Właśnie teraz, w momencie zwrotnym historii, potrzeba jest ludzi takich jak Mariusz Błaszczak, którzy zrobią wszystko, aby umocnić siłę polskiej armii i podnieść ją na poziom, przy którym będziemy mogli powiedzieć, że polska wolność jest bezpieczna - powiedział we wtorek premier Mateusz Morawiecki.

Wicepremier, szef MON Mariusz Błaszczak otrzymał nagrodę "Człowieka Wolności 2022" tygodnika "Sieci"; we wtorkowej uroczystości wręczenia nagrody wziął udział premier Mateusz Morawiecki, a także m.in. wicemarszałek Sejmu Ryszard Terlecki, wicepremier szef MKiDN Piotr Gliński, szef MS Zbigniew Ziobro, minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek oraz prezes TK Julia Przyłębska.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję