Reklama

Przenikanie świata sztuk

Niedziela Ogólnopolska 4/2018, str. 22

Niemal niepostrzeżenie minął nam czas obchodów 500. rocznicy śmierci jednego z najbardziej nieodgadnionych artystów – malarza Hieronima Boscha. Świat celebrował tę rocznicę przez cały rok 2016, a jednym z kulminacyjnych punktów była wielka wystawa w madryckim muzeum Prado (31 maja –11 września). Stała się ona impulsem do powstania znakomitego pełnometrażowego filmu dokumentalnego zatytułowanego „El Bosco. El jardín de los suenos”, którego reżyserem jest José Luis López-Linares. I przyznam się, zafascynował mnie ten obraz, a w szczególności aspekt ujęcia sztuki Boscha jako przejawu korzystania z rozmaitych środków wyrazu, jako narzędzia do przedstawienia artystycznej wizji.

Zadadzą sobie Państwo pytanie: Jaki ma to związek z muzyką? Wszak do artykułów o tej tematyce Czytelników „Niedzieli” przyzwyczaiłem. Otóż López-Linares ukazuje najsłynniejsze dzieło „Ogród rozkoszy ziemskich” z komentarzem ludzi rozmaitych profesji, a muzyka jest narratorem, muzycy są komentatorami. Nie brak w tym gronie sław muzyki klasycznej. Ogólnie – zaproszone przez reżysera grono wybitnych postaci wypada imponująco.

W filmie o słynnym tryptyku Boscha mówią: Reindert Falkenburg – historyk sztuki, Silvia Pérez-Cruz – śpiewaczka, Ludovico Einaudi – kompozytor, Orhan Pamuk – pisarz, laureat Nagrody Nobla, Miquel Barceló – malarz, William Christie – dyrygent, Laura Restrepo – pisarka, Carmen Iglesias – historyk, Isabel Munoz – fotograf, Cai Guo-Qiang – plastyk, Nélida Pinón – pisarka, Salman Rushdie – pisarz, Cees Nooteboom – pisarz, Karel Noordzy – członek Bractwa Najświętszej Maryi Panny, Jan Sanders – przedstawiciel Brabanckiego Centrum Informacji Historycznej, Geertjan Van Rossem – proboszcz katedry w Hertogenbosch, Herlina Cabrero – przedstawicielka muzeum Prado, konserwatorka dzieł sztuki, Hanno Wijsman – historyk, Elisabeth Taburet-Delahaye – dyrektor Musée National du Moyen Âge w Cluny, Teresa Mezquita – kustosz Narodowej Biblioteki Hiszpanii, Sophie Schwartz – naukowiec neurolog, Nils Büttner – historyk sztuki, Max – ilustrator komiksów, Jaime Garcia-Maiquez – technik muzeum Prado, Michel Onfray – filozof, Renée Fleming – śpiewaczka, Johanna Klein – historyk sztuki, John Elliott – historyk sztuki, Philippe de Montebello – były dyrektor Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku, Albert Boadella – dramaturg, Alejandro Vergara – kurator muzeum Prado, Xavier Salmon – historyk sztuki, Rodrigo Calveyra – muzyk, Leonardo García Alarcón – dyrygent, Joaquín Díaz – muzykolog, José Manuel Ballester – plastyk, artyści niepełnosprawni oraz Pilar Silva Maroto z muzeum Prado, kustosz wspomnianej na wstępie wystawy „Bosch. 5 wieków”.

Reklama

Jeśli ktoś myśli, że film staje się kluczem do zrozumienia dzieła, odczytania całej jego symboliki, to jest w błędzie, twórca pozostawia go w jeszcze większej rozterce! Za sprawą technika Jaimego Garcii-Maiqueza oglądamy obraz w promieniowaniu rentgenowskim, przez co widzimy zamalowane warstwy arcydzieła. Najbardziej zadziwia fakt, że na lewym skrzydle („Stworzenie Ewy”) postać Jezusa w towarzystwie Adama i Ewy była wizerunkiem Boga. Inny był też kąt spojrzenia – teraz Chrystus patrzy zawsze nam, oglądającym, w oczy, a Jego wzrok krzyżuje się z linią wzroku Diabła z prawego skrzydła (przypuszcza się, że tu, w „Piekle muzykantów”, Bosch uwiecznił sam siebie). Dlaczego artysta zamalował Boga, który pierwotnie uciekał wzrokiem od widza? Dlaczego zamalował wielką jaszczurkę z człowiekiem i księgą wewnątrz brzucha? W zasadzie każdy centymetr dzieła (rozmiary: lewe skrzydło – 220 x 97 cm; tablica środkowa – 220 x 195 cm; prawe skrzydło – 220 x 97 cm) to metafora, przenośnia; dzieło wygląda, jakby powstało wczoraj, a nie pół milenium temu! Nic dziwnego, że obraz inspirował pisarzy, muzyków, filozofów, występujący w filmie smakowicie komentują dzieło. Sam Bosch grzech wyraził również zapisem nutowym na prawym skrzydle, a melodia zawiera interwały – niegdyś zakazane. Grzech i ludzkie słabości pojawiają się tutaj niemal wszędzie, bo od rozkoszy do grzechu jeden krok. Słabość jest – jak ukazuje Bosch – naturą ludzką. Do raju prowadzi wąska droga, do piekła – szeroka, a zmysłowość jest wpisana w ludzką naturę.

Kiedy korzystając z dnia wolnego w czasie tournée po Hiszpanii w latach 80. XX wieku, stałem przed dziełem w Madrycie w słynnej sali z obrazami Boscha, doświadczyłem tego samego, o czym mówią postacie z filmu (zakupiona w sklepie z pamiątkami wielka kopia do dzisiaj dumnie wisi na ścianie). Ten obraz wciąga w swój świat. López-Linares genialnie pokazuje, jak oglądający stają się swoistym odbiciem postaci z obrazu. Nomen omen, tłok zawsze jest większy od strony piekła. Sporo miejsca poświęcono temu, czego normalnie nie widać – tylnej stronie bocznych skrzydeł. Przedstawiają świat w fazie jego tworzenia (prawdopodobnie dzień trzeci). W lewym górnym rogu siedzi na tronie Bóg Ojciec, jest też cytat: „Bo On przemówił, a wszystko powstało; On rozkazał, a zaczęło istnieć” (Ps 33, 9). Na obrazie jest wiele trudnych do odgadnienia symboli. W czerwonych jagodach wielu upatruje narkotyku, inni – grzechu, którym karmią się ludzie. Rozwiązłość wielu kojarzy się z festiwalem Woodstock, a obraz zachwyca, nawet gdy usunie się komputerowo jego warstwy – ludzi, zwierzęta, rośliny.

Dzieło Boscha naznaczone jest bólem, zarządca Hendricka III van Nassau dopiero bowiem na torturach ujawnił, gdzie ukryto obraz przed żołnierzami syna księcia Alby – Don Fernanda. Ostatecznie obraz trafił do Escorialu w ręce Filipa II. Ten podobno kazał go sobie przynieść do łoża śmierci. Teraz zachwyca w muzeum Prado.

2018-01-24 12:43

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Uroczyste Msze św. z okazji 100. rocznicy Bitwy Warszawskiej

2020-08-04 14:38

[ TEMATY ]

Bitwa Warszawska

Adobe Stock

Przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski, abp Stanisław Gądecki odprawi 15 sierpnia - w dniu 100. rocznicy Bitwy Warszawskiej - Mszę św. na terenie Cmentarza Bohaterów 1920 roku w Ossowie. Rocznicowym liturgiom sprawowanym na terenie diecezji warszawsko-praskiej przewodniczyć będą też metropolita warszawski kard. Kazimierz Nycz, Prymas Polski abp Wojciech Polak i nuncjusz apostolski abp Salvatore Pennacchio.

W programie obchodów przygotowanych przez diecezję warszawsko-praską zaplanowano też apele poległych, pikniki wojskowe, gry terenowe, wykłady.

Organizatorzy wydarzeń zaznaczają, że w ten sposób testament Jana Pawła II, który powiedział: „Na nową diecezję warszawsko-praską Opatrzność Boża niejako nakłada dzisiaj obowiązek podtrzymywania pamięci tego wielkiego wydarzenia w dziejach naszego Narodu i całej Europy, jakie miało miejsce po wschodniej stronie Warszawy…”

Obchody 100. rocznicy Bitwy Warszawskiej zostaną zainaugurowane 13 sierpnia. W kościele konkatedralnym pw. Matki Bożej Zwycięskiej (ul. Grochowska 365) Mszy św. o godz. 18.00 będzie przewodniczył metropolita warszawski, kard. Kazimierz Nycz.

Tego dnia, także o godz. 18.00 w katedrze warszawsko-praskiej pw. św. Michała Archanioła i św. Floriana Męczennika zostanie odprawiona Msza św. w intencji obrońców Ojczyzny w 1920 roku. Następnie odbędzie się Apel Poległych i tematyczna gra terenowa dla dzieci i młodzieży.

Z kolei w kościele Matki Bożej Częstochowskiej, (ul. Kościelna 54) w Wołominie odprawiona zostanie o godz. 18.00 Msza św. w intencji poległych w Bitwie Warszawskiej. Następnie odbędzie się koncert w wykonaniu pieśni patriotycznych w wykonaniu Zespołu Artystycznego Wojska Polskiego.

Dzień później, 14 sierpnia, o godz. 6.00 w Ossowie zostanie odprawiona Msza św. polowa przy krzyżu upamiętniającym bohaterską śmierć ks. Ignacego Skorupki, kapelana polskich wojsk. O godz. 19.30 zostanie odsłonięte popiersie śp. Sławomira Skrzypka, Prezesa NBP (Polana Dębów Pamięci przy Cmentarzu Bohaterów 1920 roku). O godz. 21.00 odbędzie się uroczysty Apel Poległych przy krzyżu upamiętniającym śmierć ks. Ignacego Skorupki.

W katedrze pw. św. Michała Archanioła i św. Floriana Męczennika o godz. 18.00 zostanie odprawiona Msza św., po której zostaną złożone kwiaty pod pomnikiem ks. Ignacego Skorupki.

W Wólce Radzymińskiej o godz. 17.00 Marek Solarczyk odprawi Mszę św. przy pomniku na miejscu bitwy i ukazania się Matki Bożej.

Natomiast 15 sierpnia - w samym dniu 100. rocznicy Bitwy Warszawskiej - abp Stanisław Gądecki, przewodniczący Episkopatu, odprawi o godz. 9.30 Mszę św. na terenie Cmentarza Bohaterów 1920 roku w Ossowie.

W parafii Matki Bożej Zwycięskiej (ul. Grzybowa 1), o godz. 13.00 zostanie odprawiona Msza św. pod przewodnictwem biskupa pomocniczego diecezji warszawski-praskiej Marka Solarczyka, połączona z poświęceniem tablicy upamiętniającej 100. rocznicę Cudu nad Wisłą. Następnie planowany jest koncert patriotyczny w wykonaniu Orkiestry Victoria.

Mszy św. sprawowanej o godz. 17.00 na Cmentarzu Żołnierzy Polskich 1920 r. w Radzyminie będzie przewodniczył metropolita gnieźnieński, prymas Polski, abp Wojciech Polak. O godz. 21.00 zostanie odprawiony Apel Poległych, po czym zostaną złożone wieńce.

O godz. 21.00 w parafii św. Jana Pawła II (ul. Słowackiego 58) Mszy św. przewodniczyć będzie biskup pomocniczy diecezji łowickiej Wojciech Osial. Od 22.30 do 6.00 odbędzie się nocne czuwanie modlitewne.

Dzień później, 16 sierpnia o godz. 12.00, w parafii św. Jana Pawła II (ul. Słowackiego 58) w Radzyminie biskup warszawsko-praski Romuald Kamiński, odprawi Mszę św. oraz poświęci figurę Matki Bożej Łaskawej. Następnie zaplanowano piknik wojskowy.

Tego samego dnia w parafii św. Brata Alberta Warszawie-Wesołej (ul. Szeroka 2) o godz. 18.00 zostanie odprawiona Msza św. dziękczynna w intencji Ojczyzny w ramach Ogólnopolskich Obchodów 100-lecia Bitwy Warszawskiej oraz 100. rocznicy urodzin Papieża Polaka św. Jana Pawła II.

Następnie odbędzie się jubileuszowy koncert „Urodzeni do wolności” oparty m.in. na filozoficzno-religijnych rozważaniach św. Jana Pawła II na temat odpowiedzialnej wolności w życiu jednostki i narodu. Wystąpią znani artyści polscy oraz artyści Teatru Wielkiego. Koncert przygotowany został przez Parafię we współpracy z Narodowym Centrum Kultury w ramach Ogólnopolskich Obchodów 100-lecia Bitwy Warszawskiej. Transmitowany będzie przez TVP.

Obchody 100. rocznicy Bitwy Warszawskiej zakończą się 17 sierpnia. W tym dniu w Mińsku Mazowieckim przed obrazem Matki Bożej Anielskiej (Hallerowskiej), w kościele Narodzenia Najświętszej Marii Panny przy ul. Kościelnej 1) Mszy św. o godz. 18.00 będzie przewodniczył Nuncjusz Apostolski w Polsce, abp Salvatore Pennacchio.

***

Bitwa Warszawska - decydująca bitwa wojny polsko-bolszewickiej - rozegrała się w dniach 13-25 sierpnia 1920 r. na przedpolach Warszawy. Jest określana mianem "cudu nad Wisłą" i uznawana za jedną z najważniejszych bitew w historii świata. Bitwa zadecydowała o zachowaniu przez Polskę dopiero co zdobytej niepodległości i zatrzymała rozprzestrzenienie się rewolucji bolszewickiej na Europę Zachodnią. Wojska

Polskie działały pod wodzą marszałka Józefa Piłsudskiego.

W wyniku walk po stronie polskiej zginęło ok. 4,5 tys. żołnierzy, a 22 tys. zostało rannych zaś 10 tys. zaginęło. Zgodnie z szacunkami straty bolszewickie wyniosły 25 tys. poległych lub ciężko rannych. 60 tys. trafiło do polskiej niewoli a 45 tys. zostało internowanych przez Niemców.

CZYTAJ DALEJ

Wieluń. Wystawa z okazji 100. rocznicy Bitwy Warszawskiej

2020-08-05 14:44

[ TEMATY ]

Wieluń

Bitwa Warszawska

Muzeum Ziemi Wieluńskiej

Muzeum Ziemi Wieluńskiej

Zbliżający się jubileusz stulecia zwycięstwa w Bitwie Warszawskiej wkrótce doczeka się godnego upamiętnienia w Muzeum Ziemi Wieluńskiej. 14 sierpnia zostanie tam otwarta wystawa: „Do broni! Mieszkańcy ziemi wieluńskiej w walkach o wschodnie granice Rzeczypospolitej w latach 1918-1921”.

W skład ekspozycji będą wchodziły interesujące obiekty ze zbiorów własnych muzeum, użyczenia od zaprzyjaźnionych muzeów (Muzeum Częstochowskie, Muzeum Regionalne w Kutnie, Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, Muzeum w Praszce, Muzeum Miasta Zgierza) oraz ze zbiorów prywatnych.

Otwarcie wystawy już 14 sierpnia. Liczba miejsc na uroczystości ograniczona, wejście za okazaniem wejściówki (dostępne do odbioru w muzeum od 5 sierpnia).

Muzeum Ziemi Wieluńskiej przypomina również mieszkańcom regionu, że trwa zbiórka materiałów o żołnierzach biorących udział w walkach o niepodległość Rzeczypospolitej. Każda informacja i kolejne nazwisko będą niezwykle cenne i pozwolą przetrwać w zbiorowej pamięci. Każda historia ma znaczenie! Muzeum prosi o kontakt pod nr. tel.: 43 843 43 34 lub bezpośrednio z dyrektorem Janem Książkiem, tel.: 693 944 985.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję