Reklama

Kościół. Emigracja. Niepodległość

2018-10-03 08:01

Andrzej Tarwid
Niedziela Ogólnopolska 40/2018, str. 40-41

Archiwum Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”
V Światowy Zjazd Polonii i Polaków z Zagranicy zainaugurowała Msza św. w warszawskiej archikatedrze, a zwieńczyła Msza św. sprawowana w Świątyni Opatrzności Bożej (na zdjęciu)

Historyczny wkład kapłanów i sióstr zakonnych w podtrzymywanie polskiej tożsamości wśród rodaków żyjących na obczyźnie jest nie do przecenienia. Ogromne są też współczesne wyzwania, które stoją przed duszpasterstwem polonijnym

Pod hasłem: „Łączy nas Niepodległa” odbył się w Warszawie V Światowy Zjazd Polonii i Polaków z Zagranicy. – Bardzo dziękuję polskim kapłanom, że byliście i jesteście z emigracją polską oraz z Polakami na Wschodzie. Dziękuję za misję, którą prowadzicie, a która polega na połączeniu miłości do Pana Boga i miłości do Ojczyzny. Nie mam wątpliwości, że jeżeli Polonia funkcjonuje poza granicami kraju, to jest tak dzięki Kościołowi – powiedział senator prof. Jan Żaryn podczas odbywającego się w ramach zjazdu pierwszego w historii Światowego Forum Duszpasterstwa Polonijnego.

Na spotkanie w gmachu parlamentu RP przyjechali kapłani i siostry zakonne posługujący na co dzień Polakom rozsianym po całym świecie. W obradach wziął udział bp Wiesław Lechowicz – delegat KEP ds. duszpasterstwa emigracji polskiej, obecni byli także wybitni historycy.

Deportacje i Błękitna Armia

Naukowcy przypomnieli poszczególnych kapłanów zaangażowanych w niesienie duchowej i materialnej pomocy Polakom na obczyźnie. Starali się również przedstawić rolę Kościoła na emigracji w procesie odzyskiwania przez Polskę niepodległości, co – jak ocenili – nie jest zadaniem łatwym ze względu na globalną skalę zjawiska, gwałtownie zmieniające się okoliczności historyczne i trudności w dotarciu do źródeł. A także z zupełnie innych przyczyn, które spowodowały, że miliony rodaków wyjechało za granicę lub zostało siłą zmuszonych do opuszczenia kraju przodków.

Reklama

Kiedy w 1914 r. 2-3 mln Polaków zostało deportowanych w głąb Rosji, Kościół natychmiast zaczął organizować pomoc dla przesiedlonych. Powstało kilkadziesiąt ośrodków niosących wsparcie. – Sieć Rosji została pokryta komitetami pomocy, które działały przy parafiach. Na ich czele stali duchowni. Bp Jan Cieplak (sufragan mohylewski – przyp. A. T.) skierował do księży instrukcję, aby oczekiwali na Polaków już na stacjach i od razu nieśli im posługę oraz pocieszenie – powiedział prof. Wiesław Wysocki i dodał, że działalność ta traktowana była jako „praca dla podtrzymywania Polskości”.

Podczas wojny w Rosji zaczęły powstawać polskie oddziały. Naturalne było, że w strukturach tych pojawili się kapelani. Głównie byli to polscy księża, ale np. w Legionie Fińskim funkcję kapelana pełnił rodowity Fin. Kapłan ten specjalnie nauczył się naszego języka, aby móc rozmawiać z Polakami.

Po wybuchu rewolucji bolszewickiej w 1917 r. duchowni stali się wrogami nowej władzy. Na karę śmierci zostali skazani ks. prał. Konstanty Budkiewicz i bp Cieplak. Hierarsze ostatecznie zmieniono karę na 10 lat więzienia, kapłana zabito w 1923 r. W Archangielsku życia pozbawiono zaś ks. Władysława Mikołajtysa, kapelana Legionu Puławskiego.

– Rola kapłanów w odzyskaniu niepodległości wymaga jeszcze dookreślenia, bo o bardzo wielu sprawach nie wiemy – powiedział prof. Wysocki i przytoczył wiele nazwisk kapłanów, których II Rzeczpospolita uhonorowała wysokimi orderami za ich wkład w odzyskanie państwowości.

Wśród wyróżnionych był m.in. bp Zygmunt Łoziński, ordynariusz miński w latach 1917-25.

– Józef Piłsudski powiedział o nim, że gdyby miał jednego takiego generała jak bp Łoziński, to odchodziłby spokojny – przypomniał słowa marszałka prof. Wysocki.

Polskie diaspory w USA i w krajach zachodniej Europy wybuch I wojny światowej uznały za szansę na odzyskanie niepodległości. Tysiące młodych ludzi zaczęło zaciągać się do Błękitnej Armii dowodzonej od października 1918 r. przez gen. Józefa Hallera. W 17-tysięcznej armii było 20 kapelanów. – Poza tym, że wykonywali pracę duszpasterską zostali obarczeni dbaniem o wysokie morale. Uczyli też historii Polski oraz czytać i pisać niewykształconych żołnierzy – powiedział w trakcie duszpasterskiego forum ks. prał. Stefan Wylężek z Anglii.

Kapelani nieśli posługę także na pierwszej linii walk, za co trzech „błękitnych księży” zostało odznaczonych Orderem Virtuti Militari. – O to, aby Armia Hallera miała dobrych kapłanów, zabiegał bp Paweł Rhode, który był pierwszym biskupem pochodzenia polskiego w USA – powiedział prof. Wysocki i przypomniał słowa Stefana Żeromskiego, który związek Polaków z wiarą katolicką uważał za tak silny, że – jak stwierdził – „każdy, kto by próbował to rozdzielić, ma krew pod siekierą”.

Współczesne wyzwania

Organizacje polonijne szacują, że obecnie poza ojczyzną żyje ok. 20 mln osób mających polskie korzenie. Posługuje im ok. 2,2 tys. kapłanów w duszpasterstwach polskojęzycznych.

W Australii i Nowej Zelandii jest ok. 30 kapłanów z Polski. Księża ściśle współpracują z polskimi organizacjami, w których teraz wiodącą rolę przejmuje „emigracja solidarnościowa”. Dzieci i młodzież mniej chętnie uczą się języka polskiego niż kiedyś, zanikają też dawne grupy taneczne. – Powstała za to idea organizacji festiwali, na których wszystko jest polskie: muzyka, jadło, filmy – powiedział ks. Wiesław Słowik SJ. Festiwal w Melbourne odwiedza 50 tys. osób. – Naszą siłą, której wszyscy nam zazdroszczą, jest to, że większość prac wykonują wolontariusze – dodał ks. Słowik.

Ścisła współpraca struktur kościelnych z polonijnymi organizacjami pozarządowymi ma miejsce także w innych krajach. – Nie ma innej drogi do zdynamizowania naszego duszpasterstwa niż współpraca ze świeckimi – podsumował ten wątek dyskusji bp Lechowicz.

Dzięki pracy za wyżywienie ks. Krzysztofowi Pastuszkowi udało się wyremontować zabytkowy kościół w Belgii. – Władze oceniały, że remont wyniesie ponad 80 mln franków, nam udało się to zrobić za 24 tys. mojej pensji i pracy 6 osób z Polski – powiedział. W ocenie belgijskich sióstr zakonnych polscy księża uchodzą za duszpasterzy zaangażowanych i zaradnych.

W ostatnich latach wielu Polaków pojechało za chlebem do Anglii i Irlandii. W tym ostatnim kraju jest obecnie 150 tys. naszych rodaków. Posługuje im 28 kapelanów. W niedzielnych Mszach św. na Zielonej Wyspie uczestniczy tylko ok. 6 tys. rodaków. – Wielu młodych ludzi przestaje praktykować, ponieważ uważają, że wrócą do Kościoła wraz z powrotem do Polski – powiedział ks. Stanisław Hajkowski TChr i dodał, że nową zaobserwowaną przez niego tendencją wśród irlandzkiej Polonii jest rozwój Domowego Kościoła.

Niezmiennym wyzwaniem dla kapłanów posługujących w Rosji są ogromne przestrzenie, które muszą pokonywać, aby odprawić Mszę św. dla wiernych. Jedna z parafii jest ponad trzy razy większa od Polski!

– Rosja jest krajem wielonarodowym. Katolicy innych narodowości nie chcą, aby Msze św. dla nich były odprawiane w języku polskim – powiedział kapłan od lat posługujący na Wschodzie. Język polski jest spychany na margines na rzecz języków narodowych także na Białorusi, Litwie i Ukrainie.

O dobre imię Polski

Tegoroczna nowelizacja ustawy o IPN uświadomiła wielu osobom w naszym kraju, jak silne są fałszywe opinie o Polsce za granicą. Dla Polonii i jej kapłanów niesprawiedliwe oceny czy krzywdzące stereotypy to nic nowego. Dlatego na różne sposoby starają się oni bronić dobrego imienia Polski.

W Szwajcarii po Mszy św. Polonia zebrała 600 podpisów pod protestem do gazety, która w jednym z artykułów użyła zwrotu „polskie obozy śmierci”. Z okazji odzyskania niepodległości w Irlandii zorganizowano wystawę o Ignacym Janie Paderewskim. Zobaczyły ją tysiące osób – Polaków i Irlandczyków. Polska parafia w Hanowerze zorganizowała wyjazd młodzieży naszej i niemieckiej do Auschwitz. Wspólnymi siłami postawiono też pomnik dzieci zagłodzonych zaraz po porodzie. Misjonarki Chrystusa Króla w Paryżu uczą młodzież historii i patriotyzmu na spotkaniach „Akademii Młodego Polaka”. Siostry od Aniołów na Litwie utworzyły Centrum Kształcenia Rodziny w Nowej Wilejce, gdzie krzewią znajomość naszej historii.

Zdaniem kapłanów ze Wschodu, nasze elity polityczne powinny się zastanowić, jak usprawnić procedury celne. Dzięki temu Rosjanie z Kaliningradu mogliby naocznie zweryfikować, że Polska wygląda inaczej, niż opisują to tamtejsze media. Księża z Kanady i USA uważają natomiast, że należy wytaczać procesy o wielomilionowe odszkodowania tym, którzy przypisują nam sprawstwo w Holokauście.

Obrona dobrego imienia Polski przez kapłanów ma jednak swoją granicę. – Nie można bronić dobrego imienia Polski, obrażając przy tym innych – powiedział ks. Leszek Kryża z Zespołu Pomocy Kościołowi na Wschodzie.

Polonia prosi o kaplicę

Obok Światowego Forum Duszpasterstw Polonijnych w trakcie V Światowego Zjazdu Polonii i Polaków z Zagranicy odbyło się jeszcze sześć innych debat. Poświęcone one były m.in. kulturze, nauce, mediom czy organizacji środowisk polonijnych.

W sumie w czterodniowym kongresie (20-23 września) wzięło udział ponad 600 delegatów. Spotkali się oni z prezydentem RP Andrzejem Dudą i jego małżonką Agatą Kornhauser-Dudą, marszałkami Sejmu i Senatu oraz posłami i senatorami zajmującymi się sprawami Polonii. W tematycznych obradach wzięli udział ministrowie rządu. Premier Mateusz Morawiecki został wyróżniony Nagrodą im. prof. Andrzeja Stelmachowskiego za „rozwiązania problemu repatriacji Polaków oraz troskę o rodaków w Kazachstanie”. Nagrodę przyznało Stowarzyszenie „Wspólnota Polska”, które było jednym z głównych organizatorów zjazdu.

V Światowy Zjazd Polonii i Polaków z Zagranicy został zainaugurowany Mszą św. w warszawskiej archikatedrze pw. św. Jana Chrzciciela, a zakończyła go także Msza św., sprawowana w Świątyni Opatrzności Bożej. Obu Eucharystiom przewodniczył kard. Kazimierz Nycz, metropolita warszawski.

Podczas Mszy św. wieńczącej wydarzenie przewodnicząca Rady Polonii Świata Teresa Berezowska odczytała specjalną uchwałę podjętą w czasie zjazdu. W dokumencie tym rada zwróciła się do kard. Nycza z prośbą o przeznaczenie jednej z bocznych kaplic Świątyni Opatrzności Bożej na Maryjną Kaplicę Polonijną.

Reklama

Chodząca boso św Jadwiga Śląska

2019-10-16 14:14

wikipedia.org

Święta Jadwiga Śląska to święta Kościoła katolickiego, żona Henryka I Brodatego, księcia wrocławskiego, matka Henryka II Pobożnego, córka hrabiego Bertolda VI von Andechs, księcia Meranii, fundatorka kościołów i klasztorów.

Jędrzej Rams

Według podań Jadwiga była osobą posiadającą cechę wielkiej skromności, a jednocześnie bardzo zaangażowaną w swoje działanie. Cechy te ilustruje legenda, według której Jadwiga, aby nie odróżniać się od reszty swego ludu oraz w imię pokory i skromności, chodziła boso. Irytowało to bardzo jej męża, wymógł więc na spowiedniku, aby ten nakazał jej noszenie butów. Duchowny podarował swej penitentce parę butów i poprosił, aby zawsze je nosiła. Księżna, będąc posłuszną swojemu spowiednikowi, podarowane buty nosiła ze sobą, ale przywieszone na sznurku.

Urodziła się i wychowała w zamku Andechs w Bawarii, jako córka Bertolda VI von Andechs i Agnieszki von Rochlitz z rodu Wettynów. Miała czterech braci, w tym Eckberta, biskupa Bambergu[5] oraz trzy siostry, w tym Agnieszkę (żonę Filipa II Augusta) i Gertrudę (żonę króla węgierskiego Andrzeja II i matkę św. Elżbiety Węgierskiej)[6]. Trzecia z jej sióstr była przełożoną klasztoru benedyktynek w Kitzingen koło Würzburga, dokąd Jadwiga została wysłana w młodym wieku, gdzie zdobyła wykształcenie[7][8].

W wieku 12 lat została wydana za mąż za śląskiego księcia Henryka I Brodatego. Uroczystość ślubna odbyła się najprawdopodobniej w rodzinnym zamku Andechs[d][3]. W 1202 roku Henryk został księciem całego Śląska, a w 1233 został księciem Wielkopolski. W 1229 roku Henryk w wyniku wojny z Mazowszem o ziemię krakowską dostał się do niewoli. Z pomocą przybyła mu Jadwiga. W wyniku rozmów z Konradem Mazowieckim Henrykowi zwrócono wolność w zamian za zrzeczenie się roszczeń do Małopolski[2]. Jadwiga urodziła siedmioro dzieci: Bolesława, Konrada, Henryka, Agnieszkę, Zofię, Gertrudę i Władysława.

Oboje z Henrykiem I byli ludźmi bardzo religijnymi, w 1209 roku złożyli śluby czystości, dbali o rozwój Kościoła i byli fundatorami wielu kościołów, w tym klasztoru sióstr cysterek w Trzebnicy. Prowadziła też działalność dobroczynną, starała się o pomoc chorym i ubogim – zorganizowała działalność wędrownego szpitala dla ubogich, otworzyła szpital dla trędowatych w Środzie Śląskiej, kolejną placówkę leczniczą założyła w Trzebnicy.

Po śmierci męża w 1238 zamieszkała w trzebnickim klasztorze, prowadzonym przez jej córkę Gertrudę. Wkrótce zaangażowała się w ożywienie życia religijnego Śląska, sprowadzając do tamtejszych kościołów duchownych z Niemiec. Wspierała też sprowadzanie niemieckich osadników na słabo zaludnione rejony wówczas zachodniej części Śląska, wspierając tym samym rozwój rolnictwa.

W czasie najazdu tatarskiego w 1241, Jadwiga Śląska schroniła się na zamku w Krośnie Odrzańskim. Od wielu lat w tym właśnie mieście w województwie lubuskim, organizowany jest turniej rycerski „O Pierścień Księżnej Jadwigi” (zwykle we wrześniu), a także wydarzenie muzyczne pod nazwą Festiwal Jadwigensis (zwykle w październiku). Organizatorem obydwu jest Centrum Artystyczno-Kulturalne „Zamek” w Krośnie Odrzańskim.

Jadwiga zmarła 14 lub 15 października 1243 roku w Trzebnicy w opinii świętości i została pochowana w kościele w Trzebnicy.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Bp Kiciński: Św. Jadwiga postępowała jak Maryja

2019-10-17 00:12

Agata Pieszko

Kościół 16 października wspomina św. Jadwigę, patronkę Polski, Śląska i archidiecezji wrocławskiej. Wspomina także dobrą żonę, kochającą matkę i mądrą władczynię, która pojawiła się we Wrocławiu w 1190 r.

Agnieszka Bugała
Zdjęcie wizerunku św. Jadwigi z Bazyliki pw. Św. Jadwigi w Trzebnicy

Uszanowała polskość

Gdy Jadwiga trafiła na dwór księcia Bolesława Wysokiego, ojca jej przyszłego męża, Henryka I Brodatego, zaraz nauczyła się języka polskiego i biegle się nim posługiwała. To bardzo cenne, że dziewczyna urodzona w Andechs w Niemczech przyjęła nasze zwyczaje oraz język!

Dobra żona i kochająca matka

Jadwiga i Henryk byli przeciwieństwem małżeństwa zawartego z rozsądku, czy dla skrzyżowania się wielkich rodów królewskich. Naprawdę się kochali, a owocem ich miłości było siedmioro dzieci. Niestety jednak czworo z nich zmarło. Mimo ogromnej miłości, małżonkowie byli związani ślubem czystości zawartym w 1209 r. roku przed biskupem wrocławskim Wawrzyńcem (źródła historyczne podają, że księżna mogła mieć wtedy około 33 lat, a Henryk Brodaty około 43 lat).

Uczy, jak znosić krzyż

Jadwiga doświadczyła w swoim życiu wiele cierpienia – utrata dzieci, śmierć męża, śmierć siostry Gertrudy za sprawą morderstwa, czy hańba ściągnięta na rodzinę przez siostrę Agnieszkę, która była matką dzieci z nieprawego łoża. Mimo tych dopustów Bożych, Jadwiga nadal z pokorą modliła się i czyniła dobro.

Mądra władczyni

Trzeba nam pamiętać, że na dworze świętej nie brakło ciepła oraz dobrych zwyczajów. Księżna dbała o służbę i czuwała nad tym, by chronić uciśnionych oraz najuboższych. Budowała szpitale, domy opieki, kościoły, klasztory, miejsca, w których ludzie jednali się ze sobą. Popierała szkołę katedralną we Wrocławiu, słała więźniom żywność i ubrania. Mówi się także o tym, jakoby zamieniała więźniom karę śmierci czy długich lat więzienia na prace przy budowie kościołów lub klasztorów. Sama Jadwiga wraz ze swoim mężem ufundowała klasztor cysterski. Bazylikę św. Jadwigi w Trzebnicy możemy odwiedzać do dzisiaj, szczególnie w trakcie sierpniowej i październikowej pielgrzymki.

Jak Maryja

– Św. Jadwiga straciła wszystko. Została z niczym. Umierała w wielkim opuszczeniu, ale tak naprawdę umierała z Jezusem i z Maryją w ręku, której tak bardzo się trzymała. Zobaczcie, że Jadwiga na każdym etapie swojego życia postępowała tak, jak Maryja. Kiedy miała rodzinę, kochała męża i swoje dzieci, kiedy straciła dzieci, stała się matką dla wszystkich ludzi. Była najszczęśliwsza na świecie, dając siebie innym – mówił we wspomnienie św. Jadwigi o. bp Jacek Kiciński na mszy wspólnotowej młodych małżeństw. Jadwiga była tak posłuszna mężowi, że mimo swoich racji, zawsze pozostawiała mu ostatnie zdanie. Henryk Brodaty chętnie przystawał jednak na jej mądre, sprawiedliwe i dobre decyzje. Czy to nie przypomina relacji Jezusa z Maryją?

Biskup Jacek poskreślał także, że szczęśliwa kobieta to taka, która pokocha samą siebie tak, jak kocha innych. Św. Jadwiga była tym bardziej szczęśliwa, im bardziej cierpiała.

– To była chodząca dobroć, ona zapominała o sobie. Skąd czerpała siły? Odpowiedź jest prosta: Jadwiga czerpała swoje siły z modlitwy. Sam się zastanawiam, co robię, gdy nie mam sił? Co wy robicie, kiedy nie macie już siły – pytał o. Jacek.

Jadwiga u swojego kresu zamieszkała w klasztorze cysterek w Trzebnicy, gdzie prowadziła bardzo ascetyczne życie, pełne pokuty, postu i wyrzeczeń. Dobrze jest uciekać się do niej w trudnych sprawach, szczególnie prosząc o łaskę pokoju i pojednania. Polecajmy jej Wrocław, który także powinien cechować się właściwymi obyczajami i walką o sprawiedliwość oraz dobro, ponieważ taki był dwór św. Jadwigi Śląskiej, mądrej patronki naszej archidiecezji.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem