Reklama

Rodzina

Wigilijne powroty

Świąteczne powroty to trochę Boże Narodzenie w pigułce – najpierw jest tęsknota za kimś, potem oczekiwanie, tracenie i odzyskiwanie nadziei i wreszcie rozsadzająca serce radość

Niedziela Ogólnopolska 51/2018, str. 24-25

[ TEMATY ]

reportaż

skeeze/PIXABAY.COM

Zapewne także podczas tych świąt zdarzą się takie historie. Ktoś ukochany, najdroższy, za kim się tęskniło, na kogo się czekało, choć nadzieja na spotkanie wydawała się niewielka, wraca nagle do domu. Zjawia się ze zmarzniętymi policzkami, z mrozem we włosach, i nagle pojmujemy, że święta to czas naprawdę niezwykły, darowany...

Jerzyk ma swoją własną opowieść wigilijną. Zdarzyło się to bowiem wtedy, gdy – jak mawia Jerzyk – „dokumentnie” zawiało drogi w całej północnej Europie. Burza śnieżna nie odpuszczała od ponad doby. Jerzyk rozumiał, że szans na dostanie się do domu nie miał już żadnych, ale walczył o każdy kilometr. Gdy ciężarówkę rzuciło w poprzek drogi, błyskawicznie ocenił, że życie jest ważniejsze. Udało mu się zjechać powolutku na najbliższy parking, gdzieś w tle majaczyły światła niemieckiej stacji benzynowej. Doczłapał do niej, walcząc z podmuchami zawiei, i zastał w środku zaspaną obsługę i tylko jednego klienta – smutnego Niemca, uwięzionego jak on w śnieżnym potrzasku w środku sparaliżowanej śniegiem Europy. Wysłał do swoich dziewczyn (żona plus trzy córki) sms-a z prośbą, żeby same usiadły do wieczerzy.

Reklama

Zawieja wyglądała na taką, co szybko nie mija. Za oknami wyło i rzucało śniegiem niemal całą noc. Niemiec okazał się sympatyczny i z gatunku tych, co lubią słuchać, ot taki jowialny grubasek z piwnym brzuszkiem. Jednak gdy wstał dzień i niebo zalśniło klarownym błękitem, Hans, bo tak miał na imię, powiedział zdecydowanym tonem do Jerzyka: – Zbieraj się! Podrzucę cię do domu. – Niby jak? – odparł Jerzyk. – A tak – uśmiechnął się Hans i pokazał palcem niebo. Okazało się, że starszy pan to lokalny krezus i zapalony pilot z własną cessną. „La piu Bella” stała na pobliskim lotnisku zawsze z pełnym bakiem. Wylądowali pod Wrocławiem. Jerzyk spacerkiem poszedł do domu. Odtąd w jego rodzinie mawia się, że jak Bóg błogosławi, to nawet na niemieckim odludziu spotkasz gościa z własnym samolotem.

Czasem, gdy nikt już nie wierzy

Waldka nie było tutaj jakieś 65 dni. Dwa miesiące wcześniej jego auto wbiło się w nasyp kolejowy. Nie znaleziono świadków zdarzenia, a mózg Waldka nie chciał się obudzić, więc nie ustalono, co zaszło. Lekarze powtarzali wymijająco, że rokowania są umiarkowanie optymistyczne, bo coś trzeba było przecież powiedzieć. Ludzie z tego wychodzą, ale...

Jadzia przychodziła do szpitala codziennie, czasem zabierała dzieci, żeby popatrzyły na tatę. Raz mała Marysia została złapana na szczypaniu ręki ojca. Narobiła mu potężnych siniaków – bo jak potem z płaczem tłumaczyła, chciała tylko, żeby tatko się obudził.

Reklama

Na oddziale trudnych przypadków rodziny pacjentów wpuszcza się rzadko i na krótko, Jadzia jednak ubłagała ordynatora, by pozwolił jej urządzić dla ludzi z nocnego świątecznego dyżuru poczęstunek wigilijny. Skąd mogła przypuszczać, że lepi pierogi na Wigilię życia, nie tylko swojego zresztą...

Ten szpital to nie było ładne miejsce. Koniec lat 90. XX wieku w powiatowym mieście – korytarze i sale szpitalne w nieśmiertelnym mdłym beżu i zdezelowane jarzeniówki, których zimne światło odbierało resztę wdzięku rachitycznym sztucznym choinkom.

W noc Bożego Narodzenia praca jest jak kara, wiadomo. Skazańców było troje – dwie pielęgniarki i młody lekarz, stażysta. Do zmroku zajmowali się przemycaniem do łóżek nieprzytomnych pacjentów rodzin, które chciały choć przełamać się z nieszczęsnymi opłatkiem.

A potem zrobiło się cicho. Za oknami zimny wiatr targał gałęziami drzew. Deszcz tłukł w szyby.

Jadzia wtarabaniła się na piętro, niosąc w obu rękach ciężkie reklamówki, przodem szły dzieci. I to one pierwsze usłyszały alarmujące sygnały. Pisk maszyn wwiercał się w mózg, wypełniał całą chłodną przestrzeń. Jedno przeciągłe, drażniące „piiiiii” górowało nad innymi. Ktoś wołał, ktoś w białym fartuchu biegł tak szybko, że zgubił chodak. Męski głos nakazywał, by natychmiast dzwonić do ordynatora. Po latach Jadzia powie, że zapamiętała z tamtej chwili tylko synka wołającego na głos: – Tylko nie tata! Jezusku, tylko nie tata...

Jeszcze starczyło im sił, by pod ścianą postawić torby z wigilijną wieczerzą. A potem biegli już bez opamiętania przed siebie. Pielęgniarka zagrodziła im drogę. – Nie teraz! – krzyknęła. A jednak zajrzeli...

Waldek opierał się na jednym łokciu, jakby chciał się podciągnąć wyżej na poduszce. Popatrzył na nich, oniemiałych stojących w drzwiach i uśmiechnął się od ucha do ucha, tak jak tylko on potrafi. – Proszę się nie ruszać, proszę nic nie robić – mówił drżącym głosem młody lekarz. – Że też właśnie mnie musiał się dziś przydarzyć cud. Nikt mi przecież nie uwierzy...

Odzyskana przeszłość

Zuzanna prowadzi mnie do ściany obwieszonej fotografiami w jednakowych brązowych ramkach. – Widzisz – mówi cicho, wskazując jedną – tak wyglądał mój dom. Obiecałam mu, że kiedyś do niego wrócę. Może to głupie przyrzekać coś chałupie, ale tylko ona tam została. Ona jedna. I ja.

Zuzanna jest stara. Ma dorosłe wnuki i niską emeryturę. Dekadę temu, gdy jeszcze bez trudu szła pieszo latem na Jasną Górę, pewnej nocy przyśnił jej się rodzinny dom w małej kresowej wioseczce, jakieś 50 km na wschód od Lwowa. Zapragnęła powrotu. Opanowała ją przemożna potrzeba stanięcia na starej ziemi, zaciągnięcia się głęboko powietrzem i dotknięcia miejsca rodzinnego, tak bliskiego jak już żadne inne potem. Rodzina nie chciała o tym słyszeć. Tylko najmłodszemu z wnuków na moment zalśniły oczy. Tak więc na dzień przed Wigilią babcia Zuzia spakowała plecak, wsunęła stopy w trapery i nakazała wnukowi jechać na wschód. – Z babci to niezłe ziółko – śmiał się Grześ, gdy gnali zamarzniętą drogą.

Za Lwowem wjechali w krajobraz zbudowany z mgły i śniegu. Na szczycie kolejnej górki Zuza kazała zatrzymać samochód. Wyszła i spojrzała w dół. Z kominów sterczących ponad zasypane dachy unosiły się ku górze szare wstążki dymu. Zuzanna próbowała znaleźć swój dom. Pamiętała, że stał na skraju wsi, za rzędem drzew posadzonych przez ojca, gdy wrócił szczęśliwie z wojny, którą potem ludzie nazwali pierwszą światową. Przy drodze powinna być też kapliczka z Matką Bożą Częstochowską, pod którą chodziło się wieczorami na „Zdrowaśkę”, a przed którą czapkę ściągał z głowy nawet głupek Wasyl.

Z tej wysokości nie było widać ani domu, ani kapliczki, więc zjechali powoli w dół.

Przed kościołem zobaczyli grupę ludzi okutanych w chusty i czapy z nausznikami. Grześ zatrzymał samochód i wysiedli. Pyzata, zaczerwieniona mrozem kobieta pokazała ich palcem. Reszta odwróciła szmaciane głowy i zamilkła zdumiona.

– A skąd wy przyjechawszy? – zagadnął ktoś śpiewnie.

– Z daleka – wytłumaczył Grześ.

Grupka poruszyła się raptownie. – Znaczy się z Polski! – krzyknął radośnie jakiś mężczyzna, ubrany tak grubo, że z trudem ruszał rękami. Grupka gałgankowych ludzi zakotłowała się raptownie, więc Zuza zaczęła wyjaśniać, że przyjechała, by pożegnać się z rodzinnym domem. Stoi na końcu wsi, wyjaśniła. – To ty od Sucheckich jesteś? – padło pytanie. Pokiwała głową, nim oboje przybysze utonęli w objęciach obcych ludzi.

Ruszyli wąską ścieżką, wydeptaną w białym, skrzypiącym śniegu. Mijali domy, które Zuzannie nie przywodziły na pamięć żadnych wspomnień. Pochód zatrzymał się w szczerym polu, ograniczonym z jednej strony potężnymi drzewami, wybielonymi mrozem aż po koniuszki delikatnych gałązek.

Dom stał pochylony z jednej strony ku ziemi, z krzywymi oknami i zmurszałym daszkiem. Malutki i kruchy jak staruszka. Zuzanna podeszła bliżej, sadząc niepewnie kroki w śniegu miękkim i ustępującym pod jej stopami. Zobaczyła na progu kobietę i młodego chłopaka.

– To pani Zofia, wdowa, i jej syn – usłyszała za plecami głos. – Porządni ludzie. Mieszkają tu od lat...

– Mogę? – zapytała cicho. Kobieta wzięła ją za rękę, popatrzyła z lękiem w oczy.

Z pieca buchało ciepło na niewielki pokój i maleńką kuchnię. Kwadraciki okien zabielone mrozem przepuszczały niewiele światła, mlecznego w barwie, swojskiego w zapachu.

Na stole były biały obrus i stary porcelanowy serwis ze startym wzorkiem niezapominajek. U sufitu młody chłopak mocował kilka świerkowych gałęzi, obsypanych sreberkiem lamety i papierowymi łańcuchami. Pachniało makiem, miodem i dawnymi świętami.

– Jaki on malutki, ten twój domek – dziwił się Grześ. – Opowiadałaś o pałacu, a tu wiejska chatynka pod strzechą.

Im bardziej mrok zadomawiał się na horyzoncie, tym więcej ludzi przybywało do chałupki. Schodzili się zobaczyć zagubionych wigilijnych wędrowców, którzy w zimowy czas niemal z nieba spadli do ich wsi. Niczym korowód krążyli wokół stołu z wyciągniętym przed siebie opłatkiem i ukradkiem ocieraną łzą. Przytulali ich obcy i jakby już nieobcy ludzie, bo połączeni tą nocą świętą, wspólną ojczyzną i wspólnym oczekiwaniem na narodzenie Pana.

Wspomnienia i tęsknoty

Czas biegł niespiesznie i po staroświecku, odmierzany biciem zegara z kukułką i gwarzeniem. Zuzanna opowiadała o dzieciństwie i świętach w Polsce. Przywoływała wspomnienia w nadziei, że ktoś z obecnych stanie się jej towarzyszem podróży w dawny świat zaścianków, dworków, wiejskich chat z trzechsetletnią tradycją. Z czasem odnaleźli wspólne drogi, kawałek przeszłości nie całkiem martwej i niczyjej, bo ciągle zaludnionej ich wspomnieniami i tęsknotami. A potem, gdy przedarli się już przez zaspy i weszli do maleńkiego kościółka, Zuza z niedowierzaniem słuchała, jak wnuk śpiewa na całe gardło kolędy. Oczy mu przy tym tak błyszczały jak onegdaj u dziadka Leona. Zuza pomyślała: – Wróciłam.

2018-12-18 10:59

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

„Osz” znaczy „Płów”

[ TEMATY ]

reportaż

Przekleństwo Stalina

Płów to kasza z ryżu i baraniego mięsa, z dużą ilością kunduka (barani tłuszcz), cebuli, marchewki i ostrych przypraw. Ilość ryżu i marchewki w kazanie (wielki żelazny garnek w formie misy ze ściankami grubości ponad centymetr - pojemność garnka do 100 l) powinna być podobna, np. po 5 kg. Mięsa i cebuli może być w kazanie po 2 kg. Najpierw długo smaży się mięso z marchewką, a dopiero potem na wpół gotowy ryż miesza się ze „specjałami” i zostawia na godzinkę bez ognia, by „doszło”.
Taką ilością płowu (około 15 kg) można nakarmić jedną kilkupokoleniową rodzinę żyjących wspólnie na jednym podwórku Uzbekow. Podobną ilością karmimy od czasu do czasu naszą malutką wspólnotę parafialną w Angrenie, zwłaszcza na Wielkanoc lub na odpust. Mimo że nie ma w parafii Uzbeków, żyjący tu Europejczycy nauczyli się szybko tych sekretów. Spokojnie może się najeść 20 osób. Jest to daleki odpowiednik polskiego bigosu czy koreańskiej kimczi. Podobno tą potrawą karmił swoje wojsko Aleksander Wielki podczas długich eskapad do Indii. Od tamtych zamierzchłych czasów jest to narodowa potrawa wszystkich plemion środkowej Azji, zwłaszcza Uzbeków. Synonim słowa „Osz” to również „posiłek”. Stołówka po uzbecku to „Oszhona”.
Osz to również nazwa drugiego co do wielkości miasta w Kirgizji, z dużą liczbą etnicznych Uzbeków. Oni stanowią tu większość. Pograniczne wojewódzkie miasto Osz, wedle satanistycznego planu Stalina „Divide et impera” (dziel i rządź), „Czerwoni Uzbecy” odstąpili wielkodusznie Kirgizom. Tym samym „naważyli kaszy” na kilka stuleci. To głównie z tego miasta uciekają obecnie wystraszeni ludzie, porzucając swoje domy. Pędzą na „uzbecką stronę” Fergańskiej Doliny, poszukując spokoju. Tutaj właśnie zamordowano w połowie czerwca ponad 200 i raniono ponad 2 tys. ludzi. Liczbę uciekinierów szacuje się na 100 tys.
Jeśli uważnie obejrzeć mapę trzech sąsiednich państw w górach Pamiru (Tien Szan), to zagadkowo wygląda splot, a raczej labirynt granic pomiędzy Uzbekistanem, Tadżykistanem i Kirgizją. Czym kierowały się władze Związku Radzieckiego, tak właśnie, a nie inaczej, wytyczając granice dawnego Turkiestanu? Trudno pojąć. Na myśl przychodzi jedynie wola Generalissimusa, by o nim pamiętały stulecia.
Podobnie jak na Kaukazie, granice Gruzji, Azerbejdżanu i Armenii to łamigłówka geopolityki, która uwikłała w niekończące się wojny dzieci tych trzech bratnich narodów. Podobne rozgrywki „zaplanował” po swej śmierci Stalin w Średniej Azji, na wypadek gdyby mieli pokusę samodzielności, czyli funkcjonowania poza ZSRR.
Kirgizi i Kazachowie należą do tej samej rodziny językowej tureckojęzycznych „Kipczaków”. Był czas, że wszystkich Kazachów nazywano Kirgizami, a ich tereny „Siedmiorzeczem”. Część Siedmiorzecza jednak, jako samodzielna Kirgizja, potrzebna była Stalinowi dla osłabienia żywiołu Kazachskiego.
Uzbecy z kolei są braćmi Ujgurów, mówią niemalże tym samym czatagajskim dialektem starotureckiego języka, ale polowa ich ziemi leży na terenie Chin i ma nazwę „Szin Dzian”, ze stolicą w Urumczi. To też, jak mniemam, szczodra ręka Stalina. Uzbecy wspólnie z Ujgurami stanowią najpotężniejszy naród w okolicy. Trzeba ich było podzielić granicą, „by nie podskakiwali”. Próby odzyskania wolności Ujgurowie podejmują systematycznie. W trakcie Olimpiady w Pekinie też o nich mówiono. W zeszłym roku zamieszki wybuchały kilkakrotnie. Były jednak tłumione, bo Ujgurzy nie mogą przeciwstawić się chińskiemu imperium.
Tadżycy z kolei są braćmi Persów. Ich język jest dialektem języka farsi, używanego w Iranie. Mają wspólną historię, kulturę i literaturę z Iranem. Mają również wspólnotę kulturową i polityczną z Uzbekami. Literacki język uzbecki jest pełen farsyjskich słów, podobnie jak polski łacińskich. Tadżycy byli zawsze klasą ludzi wykształconych w chanatach uzbeckich i znajomość perskiego (tadżyckiego) należała do dobrego tonu.
Dwa najsilniejsze chanaty uzbeckie - Buchara i Samarkanda, do dziś w życiu codziennym posługują się językiem tadżyckim, jedynie w wioskach można usłyszeć uzbecki. Tym niemniej Bucharę i Samarkandę oderwano od Tadżykistanu z powodu geopolityki Stalina. Dołączono jednak obwód Sogdyjski, z uzbeckim miastem Hodżent.
Czy ta łamigłówka nie przypomina nam bezsensu granicy Curzona i linii demarkacyjnej, dzielącej Wschodnie Prusy na pół?

Skazany za Fatimę

Na Fergańską Dolinę, gdzie dzieją się rzeczy dziwne i z powodu sprzyjającego klimatu oraz żyznych ziem mieszka największy procent ludności uzbeckiej i kirgiskiej, wybrałem się po raz kolejny w ten gorący czas, na prośbę ks. prał. Józefa Świdnickiego. To człowiek legenda, autor wielu książek i wielki misjonarz Syberii oraz Azji Środkowej. Przyjechał w te strony jako jeden z pierwszych księży katolickich w 1975 r. i objął na długie lata parafię w Duszanbe, stolicy Tadżykistanu. Obsługiwał na terenie tej republiki 7 miast, dojeżdżając do osiedli zamieszkiwanych przez represjonowanych Niemców wołżańskich, których w te okolice w ogromnej ilości zesłał Stalin.
Na początku lat 80. objął kilka placówek na Uralu i w Zachodniej Syberii, gdzie jako jeden z ostatnich dostał wyrok w 1984 r. za posiadanie broszurek fatimskich. Wedle jego świadectwa, pallotyn ks. Pałyga ułożył opowieść-wywiad: „Skazany za Fatimę”. Ciekawa rzecz, że w Średniej Azji imię Fatima jest bardzo popularne pośród Uzbeczek, Tadżyczek i ludów kipczackich. Wyrok był bezlitosny: 8 lat zsyłki.
W łagrze zbijał drewniane skrzynki, a po 3 latach, zwolniony na prośbę Margaret Thatcher, opuścił łagier i osiadł w Ferganie - właśnie na te pięć, podarowane mu przez Opatrzność, lat. Dojeżdżał do Czyrczyka, Angrenu, Taszkientu i Samarkandy, gdzie od zera tworzył wspólnoty katolickie. Nie zapominał o Syberii, odwiedzając periodycznie Czelabińsk i Omsk. Dojeżdżał również do miasta Osz i Dżalal-Abad w Kirgizji. Wszędzie, gdzie się pojawiał w tamtych latach, kupował za ofiary zdobyte w Niemczech małe domki i tworzył w nich kaplice; rejestrował tam wspólnoty, które funkcjonują do dziś.
Gdy Ksiądz Prałat nas odwiedził, Ksiądz Biskup z Taszkientu przebywał w Polsce na urlopie, ale poprosił, bym na krok nie odstępował dostojnego gościa i pomógł mu odwiedzić te miejsca, których nie widział od 18 lat. Pomagał mu również pewien świecki teolog z Austrii, zafascynowany działalnością i osobowością Misjonarza. To on sfinansował dość kosztowne przeloty po Syberii i krajach azjatyckich.
Obecnie Ksiądz Prałat mieszka w znanej ukraińskiej parafii Murafa pod Winnicą, która dla Ukrainy podarowała kilkadziesiąt powołań kapłańskich, zakonnych i jedno biskupie (ks. Bernadski, ordynariusz w Odessie).

Wspólne wspomnienia

W piątek wieczorem zabrałem ks. Józefa z lotniska. Samolot z Biszkeku, skąd leciał do nas Ksiądz Prałat, spóźniał się, bo właśnie w Taszkiencie zakończyło się zebranie prezydentów państw z Grupy Szanghajskiej. Pogoda też była nie najlepsza. Tego samego wieczoru w Kirgizji, skąd leciał, zaczynały się krwawe zamieszki.
Znamy się z ks. Józefem 18 lat. On wracał z Azji na Ukrainę, a ja właśnie obejmowałem parafię w Rostowie nad Donem; i na tę podróż otrzymałem od Prałata kilka praktycznych rad. Spotkaliśmy się wtedy na Łotwie, na pielgrzymce do Agłony. Ks. Józef wydał mi się bardzo kategoryczny i pewny siebie. Zdyscyplinowany jak żołnierz, jednak mało patriotyczny (z pochodzenia Polak, bardzo krytykował sowiecką Polonię za słabą wiarę i koniunkturalizm), nadmiernie zafascynowany protestantami i ostrożny wobec prawosławnych.
Widzieliśmy się 4 lata temu na Donbasie. Wypytywał mnie wtedy o wszystkie szczegóły dotyczące mojego wydalenia z Sachalinu. Był nad wyraz grzeczny wobec mnie. Gdy zachorowałem, odwiedził mnie w szpitalu w Doniecku i długo, jak przystało na charyzmatyka, się modlił. Jego wizerunek w moim odbiorze do dziś się nie zmienił.

Luterańska Kircha

Jedząc zupkę własnej roboty, gadaliśmy do północy. Przedstawiłem Prałatowi swój plan pielgrzymki do Fergany, Samarkandy i Duszanbe. Poprosiłem, by koniecznie odwiedził moją i swoją parafię w Angrenie, która obecnie przeżywa ciężkie chwile. Niedzielę mieliśmy spędzić w Taszkiencie, a w poniedziałek jechać do Fergany.
Gdy „Dziadek” usłyszał, że na sobotę mamy tylko jedno miasteczko do odwiedzenia, troszkę się obruszył, a moje serce zabiło mocno, bo pojąłem, że ten 73-letni Gość nie przyjechał odpoczywać. Z samego rana zapoznałem go z o. Lucjanem, naszym proboszczem. To franciszkanin, wiec nie mieszka w kurii, tylko w niewielkim stylowym klasztorze obok katedry. Wypiliśmy razem kawę i pod pretekstem oglądania pomnika Tamerlana zaprowadziłem Prałata do luterańskiej Kirchy. Od dwóch lat bezskutecznie próbuję zapoznać się z luterańskim biskupem Korneliusem. Kircha jest zawsze zamknięta i tylko sporadycznie bywa tam kapłan - zwykle wtedy, gdy ja wyjeżdżam do Angrenu. Opatrznościowo tym razem był na miejscu. Przedstawiłem Prałata sądząc, że się nie znają, tymczasem Kornelius aż tupał z radości, że spotkał swego dawnego druha. Wymienili tak wielu wspólnych znajomych i opowiedzieli sobie tak wiele serdecznych spraw, że czasu na odwiedzanie pomnika Tamerlana już nie pozostawało. Przy katedrze czekał na nas niecierpliwie Erkien, mój znajomy taksówkarz.

Kazach Erken

Zapoznawszy się z taksówkarzem, ks. Józef zaczął go wypytywać o opinię w sprawie wojny. Zapytał jakiego Erken jest pochodzenia i gdy się wydało, że jest na wpół Kazachem, a na wpół Uzbekiem i Tadżykiem, to tym bardziej wiercił mu dziurę w brzuchu, dopóki ten mądry i oczytany człowiek nie wyjaśnił mu, że to zaszłości z czasów imperialnej Rosji. Stalin jedynie je wyostrzył i w sposób prawny zatwierdził, tworząc niezbyt udane rezerwaty dla niewiele się od siebie różniących Turków. Te podziały miały rozbić jedność tzw. Basmaczy, czyli powstańców muzułmańskich republik, którzy największą ilość wojsk posiadali właśnie w Kokandzkim Chanacie, czyli na Fergańskiej Dolinie. Właśnie tam trwał największy opór przeciwko wojskom Skobelewa - główno dowodzącego armią rosyjską. Chanat Kokandzki (tak się nazywała Fergańska Dolina do 1875 r.) został pozbawiony duszy przez stworzenie nowego miasta Skobelew (dzisiejsza Fergana) i zniżenie statusu Kokandu do rangi powiatowego miasteczka. Inne centra oporu, jak Hodżent, oddano Tadżykom, a Osz i Jalalabad, kolejne uzbeckie miasteczka, podarowano Kirgizji.

Osz znaczy bdquo;Płów”

W chwili obecnej w dawnej parafii ks. Józefa pozostało niewielu katolików, bo większość, pochodzenia niemieckiego, wyemigrowała w latach 90. do Niemiec. Parafię obsługują ojcowie jezuici, którzy systematycznie dojeżdżają do Osz z kolejnego „powstańczego” miasta południowej Kirgizji, które się nazywa: Dżalal-Abad. Dżalal to imię jednego z pierwszych książąt tiurkskich, dość popularne do dziś w Uzbekistanie. Obod lub Abad to starotureckie słowo, oznaczające los, szczęście.
W tym samym stopniu jak Osz Dżalal-Abad jest siedzibą mniejszości uzbeckiej i fragmentem południowego Kirgistanu, oddzielonego od Biszkeku pasmem wysokich gór. Osz i Dżalal-Abad to fragment fergańskiej doliny, sztucznie dołączony do północnej części Kirgizji. Aby z miasta Osz lub Dżalal-Abad pociągiem dojechać do Biszkeku, trzeba koleją jechać przez Tadżykistan, Uzbekistan i Kazachstan. Ilość Kirgizów na południu rośnie, ale sami politycy z Kirgizji, w tym nieszczęsny Bakijew, próbują na południu stworzyć ognisko buntu i nienawiści. Tak było również 5 lat temu, w trakcie powstania przeciwko prezydenturze Akajeva.

Angren

W Angrenie ks. Józef odprawił Mszę św. przy świecach. Chociaż w tym mieście jest węgiel, uran, złoto i dwie elektrownie, to światło bardzo często nam odłączają. To kolejny paradoks. Mawiają nie bez powodu: „Wschód - miejsce tajemnicze”.
Bardzo serdecznie obcował z młodzieżą i ze starszymi, opowiadając o swoich wojażach do tego miasta. Jedliśmy wyjątkowe danie: rybę Marynkę. Ta śledziowata ryba występuje w górach Tien-Szan jako zagadka dla naukowców. Jest nie mniej smaczna niż omol na Bajkale. Ostatnio jest pora deszczowa i rybę tę trudno złowić w mętnej wodzie. Trzy tygodnie pod rząd moi parafianie obiecywali, że zdobędą, i nareszcie na przyjazd dostojnego gościa przynieśli. Po powrocie do Taszkientu były jeszcze koreańskie dania. Zostaliśmy zaproszeni przez liderów Koreańczykow na sutą kolację.

Taszkient

Znając ekumeniczne hobby Księdza Prałata, z samego rana zrobiłem mu niespodziankę i zawiozłem do kaplicy najpopularniejszej wspólnoty protestanckiej w mieście, która sąsiaduje z naszymi siostrami Kalkutkami. Prałat siadł na pierwszej ławce i jak stary charyzmatyk podjął motyw pieśni chwały, które wykonywał pod gitarę młodzieżowy zespół. Byliśmy tam pół godziny. Poprosiłem o słowo i przedstawiłem Prałata. Zebrał burzę oklasków. Okazało się, że w przeddzień do protestantów przyszła komisja z zamiarem zamknięcia kaplicy. Obecność Prałata została odebrana jako akt solidarności w trudnych czasach.
Msza św. w języku rosyjskim przeciągnęła się do 15.00 Obawiałem się, że nie zdążę go nakarmić skromną zupką. Następna koreańska Msza św. o 16.00. Bez kompleksów przyłączył się do koncelebry, a gdy mu podałem tekst polskiej transkrypcji, głośno i dobitnie odczytał słowa konsekracji w języku koreańskim. Widać było, że robi to z satysfakcją. Wygłosił również krótkie kazanie. Drugie w tym dniu. Czekała na niego jeszcze nostalgiczna grupa polonusów. Raz w miesiącu wypada polska Msza św., na której bywa, jak żartują niektórzy, 3 i pół Polaka. Tym razem wieść poszła w naród i było Polaków 30. Po Mszy św. czekała nas niespodzianka - kolacja w Ambasadzie.

Dziadek Szuhrat

Rano wyruszyliśmy do Fergany. Na trasę wylotową zawiózł nas kierowca wdzięcznego pastora Sergiusza. Kierowca był Uzbekiem, więc zatroszczył się, by na „wylotówce” podebrać dla nas uczciwego kierowcę. Okazuje się, że od 5 lat władze zabraniają podróżowania na Fergańską Dolinę autobusami. Można tam dojechać tylko mikrobusem lub taksówką. 5-godzinna podróż przez malownicze góry z przełęczą na wysokości 2000 m kosztuje 40 dolarów. Ceny, jak widać, nie są wygórowane. W Warszawie żaden taksówkarz nie zgodzi się za takie pieniądze jechać w Góry Świętokrzyskie, a przecież są to porównywalne odległości. Naszym kierowcą okazał się dziadek Szuhrat. Był na tyle rozmowny i dobry, żeśmy się umówili na wspólny powrót do Taszkientu rankiem dnia następnego. Prałat mógł pozostawać w Uzbekistanie nie więcej niż 5 dni, w tym część weekendu. Na tyle pozwala prawo o rejestracji obcokrajowców. Oczekiwanie na rejestracje oznaczałoby obowiązek siedzenia w Taszkiencie bez żadnych wyjazdów za miasto. Na przełęczy jest coś w rodzaju kontroli granicznej, więc do Fergany bez paszportu byśmy nie dojechali.
Zrezygnowaliśmy z poniżającej policyjnej procedury rejestracyjnej. Kontrolowano nas trzykrotnie. Wyczuwało się w gestach żołnierzy pogranicza nerwowość i skrupulatność. Zapisywali dokładnie nasze nazwiska, jak potencjalnych prowokatorów. Wiele się mówi teraz, że właśnie zamieszki w Kirgizji spowodowali najemnicy z zagranicy.
Gdyśmy przemierzali po raz kolejny Angren, zwróciłem uwagę na wioskę Ohunbabajew i zapytałem dziadka Szuhrata, co znaczy ta nazwa, którą spotykałem również w Almalyku. Dziadek opowiedział mi smutną historię uzbeckiego komunisty, który w latach 40. wybudował kanał irygacyjny w Ferganie, ponad 100 km w ciągu 40, dni używając taniej siły roboczej. Jedynym narzędziem była łopata. Był ponoć analfabetą, ale dobrym mówcą-agitatorem. To, że był słabym politykiem, Szuhrat opowiedział mi, przypisując temu generalnemu sekretarzowi sowieckiego Uzbekistanu rozgrabienie uzbeckiej ziemi. Według opowieści dziadka Szuhrata, Ohunbabajew zgodził się, by podarować Kazachstanowi uzbecki obwód Czymkent (trzecie co do wielkości miasto kazachskie), dwa obwody (Osz i Dżalal-Abad) podarował Kirgizji i wspomniany Hodżent - Tadżykistanowi. Ciekawa rzecz, że na terenie Kirgizji są 3 powiaty uzbeckie nieposiadające wspólnej granicy z Uzbekistanem i oddalone ok. 30 km od Fergany. To właśnie te uzbeckie podarki dla Kirgizji stały się sceną strasznych czystek etnicznych, wywołanych na zamówienie zbiegłego do Mińska eksprezydenta Batyjeva. Już od lat uzbecka karta w południowych województwach Kirgizji jest umiejętnie wykorzystywana po to, by osłabić centralne władze w Biszkeku.
Był to temat naszych rozmów i modlitw podczas pobytu w Ferganie. Nie odwiedzaliśmy obozów jenieckich. Dziadek Szuhrat nie miał na to czasu. Musiał się wyspać, by następnego dnia o piątej rano zabrać nas z powrotem do Taszkientu.

Msza św. w Ferganie

Ksiądz Prałat, jak Odyseusz po wielu latach wędrówki, zastał w Ferganie jedna osobę, która go pamiętała. Skład parafii, z powodu gwałtownej emigracji Europejczyków, zmienił się na tyle w odwiedzanych miastach, że znalezienie choćby jednej osoby było wielkim wydarzeniem. W Taszkiencie to była organistka i dwie polonuski. W Angrenie nie znaleźliśmy nikogo ze starego składu. Podobnie miało być w Samarkandzie. Nie umniejsza to jednak rangi i sensu dla tej nostalgicznej wizyty. Miałem wrażenie, że podobnie jak Papież odwiedzający Łagiewniki w 2002 r., Ksiądz Prałat również chce się z tymi miejscami pożegnać.

Suchary w Samarkandzie

Do Samarkandy z Taszkientu wiedzie trasa szybkiego ruchu. To ojczyzna prezydenta Karimowa. On dba o te strony, podobnie jak Putin dba o rodzinny Petersburg.
Miasto pozostaje duchową stolicą kraju, pomimo że, jak wspomniałem, większość mieszkańców to Tadżycy. Nasz kolejny kierowca, Bahtior (Szczęśliwiec), był również Tadżykiem. Opowiedział nam, że miasto odbudowuje się w wielkim tempie, bo ze względu na planowane remonty al Kaaby w Mekce duża część pielgrzymów z krajów arabskich ma być za parę lat skierowana na tzw. Mały Hadż, do Samarkandy, do grobu al-Buchari i proroka Daniela (Daniyar).
W Samarkandzie jest też mogiła Tamerlana. Podobno za jego życia było w Samarkandzie 10 tys. chrześcijan i metropolia nestoriańskiego Biskupa. Tamerlan nie cierpiał chrześcijan i starał się zmusić ich do przyjęcia islamu. W dużej mierze mu się to udało, ale w sztuce ludowej można zauważyć, że połączenie ośmiokątnych gwiazd tworzy w pustych polach wizerunek krzyża, co jest uważane za pomysł prześladowanych przez Tamerlana chrześcijan. Nie będzie żadną przesadą, jeśli nazwę tę ziemię ziemią męczenników. Oni zginęli, ale stworzyli grunt po to, byśmy na ich miejsce mogli powrócić.

Ziyo

Ponieważ na podroż do Duszanbe potrzebna jest wiza, nie mogłem dalej towarzyszyć Prałatowi. Z pomocą Bahtiora znalazłem kierowcę, który dowiózł naszych gości z Ukrainy i Austrii w okolice miasta Szahinzade - 70 km od Duszanbe, tadżyckiej stolicy. Tam mają spędzić kolejne 3 dni i wrócić do Taszkientu. Kierowca, który podjął się misji zawiezienia Prałata do Tadżykistanu, miał na imię Ziyo, co po persku znaczy „wspaniały”. Mam nadzieję, że to symboliczne imię dla tego ostatniego etapu pielgrzymki po śladach misyjnych, jakie pozostały po Prałacie w tak wielu miejscach pogrążonej w zamęcie Średniej Azji.
Gdy w Ferganie zwiedzałem prawosławny kościół, pewien batiuszka pół żartem pół serio powiedział, że „nie wszyscy muzułmanie to terroryści, ale większość terrorystów to, niestety, muzułmanie”. Być może z tego powodu tak ważne jest to, czego na tym terenie dokonał Ksiądz Prałat. Może to, co my próbujemy jego śladami i przykładem kontynuować, w tym kontekście nabiera specjalnej wagi i sensu. Mało jest w tych okolicach chrześcijan, ale jako sól próbujemy trwać w imię pokoju, którego ta święta ziemia tak bardzo potrzebuje.

Taszkient - Fergana - Samarkanda
18 czerwca 2010

CZYTAJ DALEJ

Ostrów Wielkopolski: bp Bryl wprowadził relikwie bł. Carla Acutisa

2021-06-15 07:53

[ TEMATY ]

Carlo Acutis

Bp Damian Bryl

carloacutis.com

Te relikwie, które teraz będą wam towarzyszyć to wielkie zaproszenie, żeby modlić się do tego patrona i prosić o wsparcie, ale też, żeby naśladować jego piękne życie - mówił biskup kaliski Damian Bryl, który przewodniczył Mszy św. i udzielił młodzieży sakramentu bierzmowania w kościele pw. Świętej Rodziny w Ostrowie Wielkopolskim. Podczas uroczystości do świątyni zostały wprowadzone relikwie bł. Carla Acutisa, który dla młodych ma być wzorem życia Eucharystią.

W homilii celebrans, wskazując na bł. Carla Acutisa, zachęcał młodzież, aby mądrze angażowała się w swoje życie. – Bł. Carlo mimo młodego wieku bardzo mocno chciał przeżyć dobrze swoje życie. Dzisiaj Duch Święty przychodzi, żeby pomóc wam, abyście dobrze i mądrze angażowali się w życie. Chcę dzisiaj modlić się z wami, żebyście najpierw chcieli, a potem umieli mądrze angażować się w życie, żebyście umieli też dokonywać dobrych wyborów – zaznaczył kaznodzieja.

CZYTAJ DALEJ

Prokurator Generalny: uznanie skarg kwestionujących małżeństwo jako związek kobiety i mężczyżny byłoby podważeniem ładu konstytucyjnego

2021-06-15 10:08

[ TEMATY ]

Zbigniew Ziobro

Jakub Krechowicz/fotolia.com

Uznanie skarg złożonych przez obywateli kwestionujących instytucję małżeństwa jako związek kobiety i mężczyzny byłoby próbą podważania konstytucyjnego i społecznego ładu Rzeczypospolitej Polskiej - uważa Prokurator Generalny. Zbigniew Ziobro w opublikowanym stanowisku oczekuje, że Trybunał Konstytucyjny rozpatrzy w pełnym składzie wnioski, które wpłynęły w tej sprawie do TK w poniedziałek.

Do Trybunału Konstytucyjnego wpłynęło sześć skarg konstytucyjnych dotyczących zagadnienia zawierania małżeństw jednopłciowych. W odpowiedzi na nie, w opublikowanym na stronach Prokuratury Krajowej stanowisku Prokurator Generalny stwierdza, że próby podważania konstytucyjnego i społecznego ładu Rzeczypospolitej Polskiej wymagają jednoznacznych rozstrzygnięć.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję