Zgodnie z obowiązującym w Polsce prawem rodzice mają prawo do odbioru ciała i pochowania dziecka, które zmarło w wyniku poronienia bądź też terminacji ciąży, bez względu na to, na jakim etapie ciąża ta się zakończyła. W przypadku, kiedy rodzice zrezygnują z tego prawa, do pochówku zmarłego dziecka prawnie zobowiązany jest szpital, zgodnie bowiem z obowiązującym w Polsce od 2011 r. przepisem szpitale nie mogą utylizować szczątków nawet kilkutygodniowych płodów po poronieniach.

W polskich szpitalach powinna funkcjonować specjalna procedura postępowania w sytuacji urodzenia martwego dziecka lub poronienia. Ponieważ jednak często teoria różni się od praktyki, rodzice nie zawsze są informowani przez personel szpitalny o przysługujących im prawach w tym zakresie.

Jeśli rodzice chcą zająć się pogrzebem swojego poronionego dziecka, wystarczy, że poinformują o tym szpital i odbiorą ze szpitala tzw. kartę martwego urodzenia – dokument, który pozwoli zarejestrować dziecko w Urzędzie Stanu Cywilnego, który wyda akt urodzenia dziecka z adnotacją, że urodziło się ono martwe (jest to konieczne w przypadku, kiedy chcemy uzyskać świadczenia: 8-tygodniowy urlop macierzyński i zasiłek pogrzebowy w wysokości 4 tys. zł). Karta ta zostanie przekazana przez szpital bezpośrednio do USC bądź możemy to zrobić na własną prośbę osobiście. Prawo do rejestracji dziecka w USC dotyczy także dzieci poronionych poza szpitalem.

Na karcie tej powinny się znaleźć m.in. imię i płeć dziecka, dlatego konieczne może się okazać przeprowadzenie badań DNA – w przypadku, jeśli poronienie miało miejsce wcześnie i płeć dziecka nie była jeszcze rozpoznana. Koszt badań wynosi ok. 500 zł i nie jest refundowany, dlatego wielu rodziców na tym etapie rezygnuje z ubiegania się o kartę martwego urodzenia i często tym samym z możliwości osobistego pochowania swego poronionego dziecka.

Istnieje jednak druga możliwość – odebranie ze szpitala karty zgonu, bez określania płci dziecka. Zgodnie z ustawą o cmentarzach i chowaniu zmarłych karta zgonu pozwala na zorganizowanie pogrzebu, nie uprawnia jednak do odbioru zasiłku pogrzebowego – co w praktyce oznacza pokrycie kosztów pogrzebu z własnej kieszeni – i do uzyskania przez matkę urlopu macierzyńskiego.

W świetle przepisów prawa kanonicznego dzieciom, które zmarły przed urodzeniem, niezależnie od tygodnia ciąży, w którym śmierć nastąpiła, przysługuje prawo do pogrzebu kościelnego, tak jak wszystkim innym wiernym. Prawo kościelne zezwala bowiem na pogrzeb dzieci, których rodzice mieli zamiar je ochrzcić, a które zmarły przed chrztem. Liturgia Kościoła przewiduje określone obrzędy podczas pogrzebu dziecka. Mszę św. sprawuje się w kolorze białym, nie fioletowym, i wykorzystuje się odpowiednie na tę okazję formularze mszalne. Nie sprawuje się Mszy św. pogrzebowej za zmarłe dzieci do 7. roku życia, ponieważ taka Msza św. ma charakter przebłagania za grzechy popełnione przez zmarłego, a dziecko, które nie osiągnęło używania rozumu, nie było w stanie popełnić grzechu. Często natomiast w tym przypadku kapłan sprawuje Mszę św. w intencji pogrążonych w żałobie rodziców i bliskich dziecka.

* * *

Pierwszy w Polsce pogrzeb dzieci nienarodzonych odbył się w 2005 r. na starym cmentarzu Służewskim przy parafii św. Katarzyny w Warszawie. Zorganizowała go Maria Bienkiewicz, działaczka Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia i twórczyni Fundacji Nazaret.

Obecnie pochówki dzieci zmarłych w wyniku poronienia w tym wspólnym grobie organizuje warszawski Szpital im. Świętej Rodziny – ich koszt pokrywa opieka społeczna z dzielnicy Mokotów. Kwaterę podarował proboszcz parafii św. Katarzyny, a pomnik ufundowała jedna z matek.