Z fundacji Jerzego Radziwiłła

W XII w. przechodził tędy św. Jacek Odrowąż. Chcąc odpocząć, wspiął się na wzniesienie zwane Kościelną Górą. W tym miejscu - jak podaje legenda - postawił drewniany krzyż.
W 1599 r., z fundacji kard. Jerzego Radziwiłła - zarządcy dóbr królewskich, wybudowany został tu kościół. Zapiski z kroniki parafialnej mówią, iż kard. Jerzy Radziwiłł, jako człowiek wszechstronnie utalentowany, zajmował się wielką polityką, ale nie zapominał o ubogich. Przeciwnie - był ich stałym opiekunem i dobrodziejem. Dbał też o rozwój górnictwa. Za jego rządów odkryto bogate złoża miedzi w okolicy nazwanej później Miedzianą Górą. W pobliskich miejscowościach założono kuźnice, szlifiernie i odlewnie. Z myślą o górnikach i ich rodzinach Kardynał polecił wybudować świątynię. Górnicy, hutnicy oraz przedsiębiorcy przybyli głównie z Włoch, ale i z Anglii, i osiedlili się w pobliżu kościoła. Rody te znacznie zasłużyły się dla rozwoju hutnictwa. Wśród przybyłych przedsiębiorców byli bowiem budowniczy m.in. pieca hutniczego w Bobrzy oraz wielkiego pieca w Samsonowie.
Parafia św. Stanisława BM w Tumlinie., erygowana w 1765 r., została wydzielona najprawdopodobniej z parafii św. Wojciecha w Kielcach. W 1630 r. kościół strawił wielki pożar. Staraniem bp. Kajetana Sołtyka wkrótce go odrestaurowano, a w 1634 r. ponownie konsekrowano. W latach 1888-1905 świątynia została odnowiona.

Skarby świątyni

Bryła jest budowlą w stylu wczesnobarokowym. Powstała z czerwonego piaskowca, wydobywanego w Tumlinie. Jednonawowa, posiada drewniany strop, a po bokach rozstawione są ołtarze. Najcenniejszymi skarbami świątyni są niewątpliwie jej obrazy. W ołtarzu głównym, pochodzącym z ok. 1880 r., umieszczony jest obraz Matki Bożej Niepokalanie Poczętej oraz na zmianę obrazy: Najświętszego Serca Pana Jezusa i Ukrzyżowania. W części górnej ołtarza znajduje się obraz św. Stanisława patrona parafii z Piotrowinem. Ołtarz po lewej stronie zdobi obraz Matki Bożej Śnieżnej (na zmianę obraz Stygmatyzacja św. Franciszka). Po prawej stronie - ołtarz z obrazem św. Antoniego (na zmianę obraz Nawrócenia św. Marii Magdaleny). Na ścianie południowej, w ołtarzu, widnieją obrazy św. Józefa i św. Barbary (na zmianę z obrazem św. Rozalii).
Niezwykle ciekawie rysuje się historia obrazu Matki Bożej Śnieżnej. Jak podaje kronika parafialna, przywieźli go ze sobą włoscy hutnicy w 1630 r. Jest on kopią obrazu z Bazyliki Większej w Rzymie. Chroni go srebrna suknia z pozłacanymi koronami, wykonana z darów wotywnych. Niedawne prace restauracyjne pozwoliły na odkrycie jeszcze dwóch innych obrazów, znajdujących się w ołtarzach bocznych. Ks. prob. Czesław Biskup, który posługę duszpasterską w parafii sprawuje od 10 lat, jest wielkim opiekunem świątyni i dba o zachowanie jej piękna.
Jak w całym regionie świętokrzyskim, tak i w Tumlinie istnieją trwałe ślady walki z okupantem. Na tym terenie działał oddział partyzancki Kadry Polski Niepodległej "Perkun". Temu oddziałowi oraz pomordowanym mieszkańcom walczącym o wolność ojczyzny, poświęcona jest tablica pamiątkowa z 1986 r. znajdująca się w przedsionku kościoła.
Parafia Tumlin ma charakter rolniczy, choć przemiany gospodarcze w kraju determinują również zmiany w zatrudnieniu mieszkańców, którzy rezygnują z uprawy ziemi i szukają innego zajęcia. Takie tendencje widoczne są zwłaszcza u młodego pokolenia.
Mimo przemian, zachowywane są tu tradycje. Świadczą o tym choćby obchodzone uroczyście co roku dożynki. Z tej okazji mieszkańcy parafii przygotowują piękne wieńce, rękodzieła i gromadzą się na Mszy św.
W każdą pierwszą niedzielę lipca odprawiana jest uroczysta Msza św. w intencji poległych za ojczyznę z terenu parafii. Od 1994 r., 13 dnia każdego miesiąca odprawiane jest nabożeństwo fatimskie, w którym bierze udział liczna rzesza parafian. Nabożeństwo kończy się błogosławieństwem osób chorych i cierpiących.
Z kolei w kapliczce Dobrego Pasterza, postawionej w 1998 r., w XX. rocznicę pontyfikatu Jana Pawła II, każdego 16. dnia miesiąca, wspólnota modli się w intencji Ojca Świętego. Warto też wspomnieć o kapliczce Przemienienia Pańskiego, znajdującej się na Grodowej Górze. Tu, według miejscowej tradycji, miał się znajdować gród, gdzie chroniła się ludność w czasie najazdów tatarskich w XIII w. Murowaną kapliczkę wybudowano w 1850 r. Miała ona zastąpić wcześniejszą, która została wzniesiona prawdopodobnie na pamiątkę 100. rocznicy odparcia najazdu szwedzkiego. Parafianie otaczają kapliczkę dużą troską. W święto Przemienienia Pańskiego wierni wyruszają tam z kościoła w uroczystej procesji.
W każdy piątek parafianie zbierają się na wspólnej modlitwie. W Koronce do Miłosierdzia Bożego, odmawianej przed obrazem Miłosierdzia Bożego autorstwa Antoniego Stompora z Bochni, wyjednują potrzebne łaski dla siebie i swoich rodzin.
Parafia Tumlin to również 15 Kół Żywego Różańca: 2 koła młodzieżowe, 3 dziecięce, 10 żeńskich i 1 męskie. W październiku nabożeństwu różańcowemu w poszczególne dni tygodnia przewodniczy inny stan.
W duszpasterstwie parafialnym nie brak nowych inicjatyw. W szkole w Tumlinie działa Szkolne Koło Caritas oraz Misyjne Koło Dzieci. Katechezę prowadzi ks. wikariusz Grzegorz Kowalik oraz Magdalena Stefańska. Pod opieką Księdza Wikariusza znajduje się również grupa 60 ministrantów. Wśród nich uznanie budzą studenci i młodzież pracująca, którzy mimo wieku nie odstąpili od służby w Liturgii.

Boże Nutki

Jedną z większych radości i chlubą parafii jest bez wątpienia zespół dziecięcy "Boże Nutki". Działa on już od ponad 2 lat - stanowi go grupa 59 dzieci pochodzących ze Szkoły Podstawowej w Tumlinie. Od początku, jako wolontariusze, opiekują się nim nauczycielki: Alicja Huk i Iwona Zapała. Zespół ma już na swoim koncie spore sukcesy. W 2001 r. zdobył I miejsce na Diecezjalnym Festiwalu Piosenki Religijnej. "Boże Nutki" można usłyszeć w kościele w Tumlinie w każdą niedzielę i święto. Wykonują śpiewy liturgiczne i części stałe w czasie Eucharystii o godz. 10.00. Są oczkiem w głowie Księdza Proboszcza, który w różny sposób promuje Zespół, organizując wyjazdy i imprezy okolicznościowe. Ostatnio Ksiądz Proboszcz podjął starania wydania płyty Zespołu.
Istnieje również w parafii zespół młodzieżowy "Misericordias", który wykonuje śpiewy liturgiczne i części stałe na Mszy św. dla młodzieży o godz. 16.00.
Troską duszpasterską otoczeni są chorzy - w każdy pierwszy piątek miesiąca odwiedzani przez kapłanów w domach. Dzięki temu, co miesiąc 30 chorych może przyjmować Eucharystię.