METALE RZADKIE
Zaciskają pętlę

Chiny zaciskają na Europie pętlę. Restrykcje na eksport metali ziem rzadkich, w tym nałożone kontrole na eksport kolejnych pierwiastków, technologii ich obróbki, a także obowiązek uzyskania licencji na reeksport produktów zawierających pierwiastki z Chin, oznaczają gigantyczne problemy dla europejskiego przemysłu, zwłaszcza zbrojeniowego. Smartfony, technika medyczna, samochody, elektrownie, satelity, czołgi, myśliwce – nic z tej listy nie powstanie bez metali ziem rzadkich. Jak zwracają uwagę specjaliści, Chiny nie zdobyły tej pozycji w jeden dzień. Budowały ją przez lata, wykazując się zdolnością strategicznego planowania. Europejczycy i Amerykanie wierzyli tymczasem w globalizację i oddali w ręce Państwa Środka całe sektory gospodarki. Zależność od Chin jest tak duża, że w krótkim czasie niewiele da się zmienić. Na zbudowanie niezależnych od Chin zdolności pozyskiwania metali ziem rzadkich potrzeba kilku lat i wielkich inwestycji, a Chińczycy w tym nie pomogą, nie chcąc tracić swojej pozycji. Jeżeli w najbliższych dniach i tygodniach Chiny rzeczywiście zaciągną hamulec w eksporcie metali ziem rzadkich, produkcja wielu towarów się zatrzyma. W tle jest wojna handlowa Chin z USA. Amerykanie odcięli Chińczyków od dostępu do zaawansowanych półprzewodników, dlatego Pekin zdecydował się na cios w dostawach metali. Porozumienie z Pekinem jest jeszcze możliwe, ale będzie to wszystkich kosztować. Polska może się spodziewać poważnych trudności; może to uderzyć w bezpieczeństwo naszego kraju i nasze plany modernizacji sił zbrojnych. Polska gospodarka jest ściśle związana z europejską, zwłaszcza z niemiecką. /w.d.

ROSJA – USA
Sankcje zamiast spotkania

Rosja najwyraźniej nie chce pokoju na Ukrainie. Skutkiem tego są amerykańskie sankcje zamiast spotkania na szczycie. Prezydent USA Donald Trump odwołał spotkanie z przywódcą Rosji Władimirem Putinem w Budapeszcie, z zastrzeżeniem, że może dojść do niego w przyszłości. Potwierdził jednocześnie nałożenie sankcji na dwa największe rosyjskie koncerny naftowe – Rosnieft i Łukoil oraz ich spółki zależne. – To potężne sankcje. I mamy nadzieję, że nie potrwają długo – oznajmił. Spotkanie straciło sens po odrzuceniu przez Rosjan propozycji zamrożenia linii frontu, złożonej przez Trumpa. Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow oświadczył, że Rosja nie zgadza się z zaprezentowaną przez Trumpa propozycją dotyczącą podziału Ukrainy według obecnej linii frontu i przystąpienia do rozmów pokojowych. Prezydent USA zapowiedział, że zakończenie wojny na Ukrainie będzie jednym z głównych tematów jego planowanego spotkania z przewodniczącym ChRL Xi Jinpingiem. /j.k.

MOZAMBIK
Uwaga na dżihadystów

Dżihadyści mordują chrześcijan. W następstwie trwających od ponad 8 lat działań zbrojnych organizacji dżihadystycznych zginęło już ponad 5 tys. osób – wynika z raportu Pomocy Kościołowi w Potrzebie (PKWP). Według władz tej papieskiej organizacji, ostatnio uwidoczniło się nasilenie napadów radykalnych muzułmanów na miejscowości zamieszkałe przez chrześcijan. Ponad 1 mln osób musiało opuścić swoje domy. W proces pokojowy w tej części Afryki szczególnie zaangażowany jest Kościół katolicki, z władzami diecezji Pemba na czele. Mimo zadeklarowanych przez Radę Islamską Mozambiku działań służących mediacji z liderami grup dżihadystycznych w dalszym ciągu nie udało się powstrzymać ataków na wspólnoty chrześcijan. Za licznymi aktami przemocy, w tym brutalnymi zabójstwami oraz porwaniami, także dzieci, stoi organizacja Asz-Szabab. Mozambicka Asz-Szabab, która rekrutuje porywane dzieci do swoich bojówek, nie ma związku z grupą o tej samej nazwie działającą w Somalii, a jest powiązana z samozwańczym „Państwem Islamskim” – międzynarodową organizacją terrorystyczną radykalnego islamu. /w.d.

ARKTYKA
Rosyjska Harmonia

Rosja ułożyła na dnie Morza Barentsa tajny system do monitorowania ruchu okrętów NATO o nazwie Harmonia, wykorzystując do tego zachodnie technologie – ujawniły międzynarodowe media, m.in. z Niemiec i USA. Sonary, światłowody i radiolatarnie trafiły do Rosji za pośrednictwem fikcyjnej spółki Mostrello z siedzibą na Cyprze, na którą USA nałożyły sankcje z powodu handlu z Rosją. Media ujawniły, że system Harmonia znajduje się na głębokości 80 m i przebiega łukiem – w pobliżu Murmańska, obok archipelagu Nowa Ziemia, aż po wyspy Ziemia Franciszka Józefa – i służy ochronie znacznej części rosyjskiego potencjału jądrowego. Opiera się na sonarach pasywnych, zdolnych do wykrywania dźwięków pod wodą. Okręty podwodne w zanurzeniu są trudno wykrywalne z powierzchni morza, lecz emitują hałas, który może być wykryty dzięki umieszczeniu urządzeń sonarowych na dnie morza. /j.k.

NAGRODA SACHAROWA
Laureaci za kratami

Będzie problem z wręczeniem Nagrody im. Sacharowa jej tegorocznym laureatom. Oboje – dziennikarz i działacz polskiej mniejszości na Białorusi Andrzej Poczobut (na zdjęciu) oraz gruzińska dziennikarka Mzia Amaglobeli – są uwięzieni. Poczobuta do nagrody przyznawanej przez Parlament Europejski nominowały frakcja EKR, do której należy PiS, oraz frakcja EPL, do której należą PO i PSL.

Andrzej Poczobut, dziennikarz i działacz polskiej mniejszości na Białorusi, został aresztowany w marcu 2021 r., a 2 lata później skazany za działalność szkodzącą interesom państwa (m.in. za nazwanie agresją ataku ZSRR na Polskę w 1939 r. oraz za materiały dokumentujące protesty w 2020 r.) na 8 lat kolonii karnej o zaostrzonym rygorze. Mzia Amaglobeli, szefowa niezależnych portali informacyjnych, została aresztowana w styczniu br. za udział w protestach w Gruzji, a w sierpniu skazana na 2 lata więzienia. Poczobut jest przetrzymywany w więzieniu w Nowopołocku, które ma opinię jednego z najgorszych na Białorusi. Na początku października został ponownie osadzony w odizolowanej celi. Ostatni kontakt z Poczobutem nawiązano 23 września, gdy spotkała się z nim szefowa nieuznawanego przez białoruskie władze Związku Polaków na Białorusi Andżelika Borys. Przekazała, że dziennikarz ma problemy ze zdrowiem i mocno schudł. Polska stale domaga się od władz Białorusi uwolnienia Poczobuta i innych więźniów politycznych. Uroczyste wręczenie nagrody, najwyższego wyróżnienia Unii Europejskiej w dziedzinie praw człowieka, której wartość wynosi 50 tys. euro, zaplanowano na 16 grudnia w Strasburgu. /w.d.

LEWICA W ODWROCIE
Dominuje centroprawica

Lewicowe poglądy wciąż są w Polsce w odwrocie. Polaków o poglądach prawicowych jest niemal dwukrotnie więcej niż lewicowców. Zwolennicy prawicy to także najliczniejsza grupa światopoglądowa w naszym kraju – wynika z sondażu Ogólnopolskiej Grupy Badawczej. Badanie wykazało, że 39,1% respondentów przyznaje się do poglądów prawicowych. To nieznaczny spadek w porównaniu z badaniem wrześniowym (40,7%). Z poglądami centrowymi utożsamia się 32,7% społeczeństwa. Zdecydowanie mniejszą popularnością cieszą się idee lewicowe, do których przyznaje się zaledwie 20% Polaków. Oznacza to, że przez ostatnie lata na szczeblu kulturowym, międzynarodowym i państwowym „dopychano kolanem” projekty popierane przez jedną piątą polskiego społeczeństwa, a przy tym grożono innym wykluczeniem, a nawet wsadzaniem do więzień. /j.k.

ZATRUDNIENIE
Dłuższe poszukiwania

Rynek pracy wszedł w fazę spowolnienia, czas poszukiwania nowej pracy w Polsce się wydłuża. Obecnie szuka się jej prawie 4,5 miesiąca – wynika z badania Randstad Monitor Rynku Pracy. Oznacza to wzrost o 1,5 miesiąca w stosunku do tego samego okresu ubiegłego roku. Najwięcej osób – co trzecia – znalazło pracę w ciągu 2-3 miesięcy, ale co dziesiąta poszukiwała jej od 7 do 12 miesięcy. Kobiety szukają pracy średnio 5 miesięcy, a mężczyźni – ponad 4 miesiące. Pokolenie baby boomers szuka pracy najdłużej – ponad 7 miesięcy, a zetki, milenialsi i pokolenie Y – ok. 4 miesięcy. Najczęściej wskazywane powody zmiany pracy pozostają od dawna niezmienne: wyższe wynagrodzenie, chęć rozwoju zawodowego i korzystniejsza forma zatrudnienia (odpowiednio – 45, 43 i 38%). Autorzy badania zwrócili uwagę, że mimo mniejszej dostępności ofert pracy Polacy nadal intensywnie monitorują ogłoszenia. Spośród zatrudnionych 45% regularnie przegląda oferty pracy. /j.k.