W 8. rozdziale Listu do Rzymian św. Paweł stawia naprzeciw siebie dwa sposoby egzystencji: według ciała i według Ducha. Apostoł rozpoczyna refleksję od fundamentalnego stwierdzenia: kto ma Ducha Chrystusa, należy do Chrystusa; kto zaś nie ma Ducha Chrystusa, nie należy do Niego. Apostolski przekaz jest jasny i podkreśla kryterium przynależności: nie pozycja społeczna ani moralne wysiłki stanowią o chrześcijańskiej tożsamości, lecz obiektywne doświadczenie otrzymania Ducha i trwania w Nim. Ducha należy rozumieć nie jako impuls religijny o charakterze emocjonalnym, lecz jako osobową obecność Zmartwychwstałego, która stanowi o nowym życiu chrześcijanina.
Wyrażenie „życie według Ducha” (bios pneumatikos) jest kluczowe pod względem teologicznym i antropologicznym. Paweł Apostoł kontrastuje je z życiem według ciała (bios sarkinos), przy czym „ciało” oznacza nie tylko materię biologiczną, lecz także zbiór determinacji grzesznych – egocentrycznych pragnień, które w ostateczności prowadzą do śmierci. Życie „według Ducha” oznacza więc istnienie formowane przez obecność Ducha: nowe aspiracje, nową orientację woli. To jest nie pierwotnie etyczny nakaz, lecz egzystencjalna przemiana – Duch ingeruje w ludzkie życie, aby mogło ono być skierowane całkowicie ku Bogu.
Pomóż w rozwoju naszego portalu
Reklama
Duch, który wskrzesił Jezusa z martwych, mieszka w nas i ten sam Duch da życie naszym śmiertelnym ciałom. Dotykamy tutaj fundamentalnego dla wiary chrześcijańskiej punktu: zmartwychwstanie Chrystusa staje się przyczyną i gwarantem nowego życia wierzących. Życie według Ducha obejmuje więc nie tylko teraźniejszą przemianę, lecz także przyszłe zmartwychwstanie – związek między obecnym życiem w Duchu a ostateczną egzystencją dopełnioną przez Boga i w Bogu.
Święty Paweł nie idealizuje jednak przynależności do Ducha, ale wzywa do podejmowania konkretnych wyborów. Trzeba „umrzeć” dla grzesznych uczynków. Duch dokonuje w nas przemiany, ale to człowiek ma konkretne zadania do wykonania – odrzucić grzech i wzrastać w wierze i poznaniu Chrystusa. Życie według Ducha przejawia się zatem w świadomym wyrzeczeniu się tego, co destrukcyjne, i w podążaniu za inspiracją Ducha.
Życie według Ducha nie jest jednorazowym doświadczeniem, lecz jest formą egzystencji i konkretnym wyborem wiary: Duch kształtuje myślenie oraz pragnienia, przez co tworzy odnowiony sposób bycia człowieka odnowionego przez zmartwychwstanie Chrystusa. Święty Paweł, posługując się sformułowaniem: „mieszka w was Duch”, podkreśla intymność i trwałość wspomnianej relacji.
Sformułowanie „życie według Ducha” wyraża prawdę eschatologiczną: przypomina wierzącym prawdę o zmartwychwstaniu i odnowieniu całego stworzenia. Chodzi nie jedynie o moralne udoskonalenie, lecz o udział w życiu Trójjedynego Boga, które odmienia człowieka wewnętrznie. Dla św. Pawła życie według Ducha to zatem droga do prawdziwej wolności i pełni człowieczeństwa – człowiek staje się tym, kim został powołany, przez uczestnictwo w życiu Ducha.
