Reklama

Kościół w dziejach Rzeszowa

„Matka” Parafii Rzeszowskich

19 stycznia 1354 r. król Kazimierz Wielki, przy okazji nadania okręgu rzeszowskiego zasłużonemu dyplomacie Janowi Pakosławicowi ze Stróżysk, wydał przywilej lokacyjny dla Rzeszowa. Wydarzenie to uchodzi, choć osadnictwo na tym terenie rozpoczęło się o wiele wcześniej, za datę powstania Rzeszowa. W obecnym roku przypada więc okrągła, bo 650. rocznica tych wydarzeń. Skłania ona do przybliżenia dziejów miasta, organizacji w nim funkcjonujących oraz sylwetek wybitniejszych ludzi. Niemal od samego początku ważne miejsce w dziejach Rzeszowa zajmowały struktury Kościoła katolickiego. Początkowo były one bardzo skromne, ograniczone tylko do jednej parafii. Z czasem jednak bardzo się rozbudowały, a sam Rzeszów stał się stolicą diecezji. Warto więc przy okazji obchodów rocznicy powstania miasta przypomnieć też jego kościelne dzieje.

Niedziela rzeszowska 7/2004

Parafia, będąca podstawową jednostką administracyjną w strukturze organizacyjnej Kościoła, tworzona jest zazwyczaj w miejscu, gdzie znajduje się znaczna liczba katolików. Powołuje się ją w celu objęcia wiernych systematyczną opieką duszpasterską. Parafia erygowana jest przez kompetentną władzę kościelną, najczęściej przez biskupa diecezjalnego. Podobny proces przeszła również parafia farna w Rzeszowie. Jej początki jednak do dziś pozostają nieznane. Nie zachował się bowiem do naszych czasów dokument erekcyjny. Powstała ona najprawdopodobniej pod koniec I poł. XIV w., a swe powstanie zawdzięcza akcji kolonizacyjnej prowadzonej po opanowaniu w roku 1340 ziem ruskich przez króla Kazimierza Wielkiego. Już w roku 1346 w składzie dekanatu leśnego diecezji krakowskiej znajdowała się parafia, której nazwę niektórzy badacze identyfikują z Rzeszowem. Choć są to tylko domysły, to mają one duży stopień prawdopodobieństwa. Pewnym bowiem jest, że w roku 1363 istniał w Rzeszowie kościół parafialny noszący wezwanie dwóch świętych, Feliksa i Adaukta. Wnioskować można z tego, że parafia była już wtedy dobrze zorganizowaną jednostką. Pozwala to jej początki przesunąć od tej daty o kilka, a nawet o kilkanaście lat wcześniej.
Od samego początku w skład jej terytorium wchodziło miasto Rzeszów oraz okoliczne wsie. Trudno jednak podać dokładny opis jej pierwotnego terytorium. Problem ten wiąże się z faktem, że parafia farna powstała jako jedna z pierwszych jednostek administracyjnych Kościoła łacińskiego w okręgu rzeszowskim. Z czasem, gdy zagęściła się tam sieć parafialna, określony został zasięg terytorialny fary. Stało się to na początku XV w. Parafia farna obejmowała wówczas Rzeszów oraz wsie: Ruska Wieś, Wola Stara, Staroniwa i Wilkowyja i sąsiadowała z parafiami: Zabierzów (powstała przed 1409 r.), Przybyszówka (przed 1409 r.), Staromieście (I poł. XIV w.), Krasne (powstała w 1412 r.), Słocina (II poł. XIV w.), Zwięczyca (powstała przed 1460 r.). Z biegiem lat zmieniał się jej zasięg terytorialny, a więc i sąsiedztwo. Przez wiele stuleci jednak były to zmiany niewielkie i były związane z powiększeniem terytorium o dwie wsie: Załęże i Zwieczycę. Poważne zmiany terytorialne dokonały się dopiero w II poł. XX w., a związane były one z rozwojem przestrzennym i demograficznym miasta. Wówczas na pierwotnym terytorium fary erygowano szereg nowych parafii: pw. Chrystusa Króla (powstała w 1949 r.), pw. Matki Bożej Saletyńskiej (1949 r.), pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski (1969 r.), pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (1970 r.), pw. Świętego Krzyża (1970 r.), pw. św. Józefa w Zwięczycy (1974 r.), pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny (1975 r.), pw. św. Józefa Kalasancjusza (1975 r.), pw. św. Judy Tadeusza (1979 r.), pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy i św. Floriana w Załężu (1985 r.), pw. Świętej Rodziny (1985 r.), pw. św. Jacka (1990 r.) i pw. św. Józefa Sebastiana Pelczara (1995 r.). Te wydarzenia sprawiły, iż terytorium parafii ograniczyło się głównie do Śródmieścia. W roku 2003 graniczyła ona z parafiami: bernardyńską, pw. św. Józefa, pw. św. Józefa Sebastiana Pelczara, pw. św. Michała i pw. Świętego Krzyża.
W ciągu swych długich dziejów rzeszowska parafia farna zmieniała również swoją przynależność diecezjalną. Początkowo wliczano ją do dekanatu dębickiego, położonego w diecezji krakowskiej, ale już w 1375 r. znalazła się w strukturach diecezji przemyskiej. W tej ostatniej pozostawała przez wiele stuleci. W tym czasie zmiany dotyczyły jedynie organizacji wewnątrzdiecezjalnej. Od roku 1594, czyli od chwili utworzenia w diecezji przemyskiej sieci dekanalnej, parafia farna weszła w skład dekanatu rzeszowskiego (od 1968 r. - rzeszowskiego I); w II poł. XVIII w. wraz z całym dekanatem wchodziła w skład archidiakonatu jarosławskiego, a w okresie od 1978 do 1992 r. - archiprezbiteratu rzeszowskiego. Istotna zmiana w przynależności administracyjnej nastąpiła 25 marca 1992 r., kiedy parafia znalazła się w strukturach powstałej wówczas diecezji rzeszowskiej.
Z powyższego widać, jak bardzo w ciągu dziejów zmieniła się rzeszowska parafia farna. Z niegdyś bardzo rozległej i liczebnej, obejmującej całe miasto i okoliczne wsie, stała się dziś niewielką terytorialnie i średnią personalnie. W lokalnym środowisku straciła także na znaczeniu. Obok niej istnieją w mieście inne, niekiedy większe i prężniejsze jednostki, a zwłaszcza - prestiżowo najważniejsza - parafia katedralna. Mimo tych zmian do dziś pozostaje ona jedną z ważniejszych parafii rzeszowskich jako najstarsza spośród nich, a zatem jako ich „matka”.

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Prezes Human Life International Polska krytycznie o projekcie „Stop aborcji”

2021-12-02 20:21

[ TEMATY ]

sejm

obrońcy życia

Human Life International

projekt obywatelski

KAI/Franciszek Sychowski

Ewa Kowalewska, prezes Human Life International Polska

Ewa Kowalewska, prezes Human Life International Polska

Ewa Kowalewska, prezes Human Life International Polska, od lat zaangażowana w działania na rzecz obrony życia nienarodzonych, odnosi się krytycznie do obywatelskiego projektu „Stop aborcji”, który został dziś odrzucony podczas głosowania w Sejmie. Jej zdaniem ten projekt jest przeciwskuteczny, co od początku było do przewidzenia.

Ewa Kowalewska podkreśla, że w pełni zgadza się z fundamentalną zasadą, deklarowaną także przez autorów projektu, że każde dziecko powinno mieć prawo do życia. Jest jednak przekonana, że obrana metoda działania, jaką reprezentuje fundacja Pro jest niewłaściwa. Podkreśla, że tego typu inicjatywy w praktyce i w szerokim oddziaływaniu społecznym raczej odnoszą odwrotny skutek do deklarowanych celów, gdyż powodują spadek poparcia społecznego dla obrony życia oraz narastanie postaw agresywnych i konfrontacyjnych. W takiej atmosferze wszelka merytoryczna dyskusja staje się niemożliwa – podkreśla.

CZYTAJ DALEJ

Pierwsze piątki miesiąca

Kto dziewięć piątków odprawi jak trzeba,
nie umrze w grzechach, lecz pójdzie do nieba

CZYTAJ DALEJ

Pamiętają o proboszczu

2021-12-03 20:47

[ TEMATY ]

ks. Alojzy Zuber

seminarium wspomnieniowe

Monika Jaworska

Anna Hyski wspomina zmarłego wujka księdza.

Anna Hyski wspomina zmarłego wujka księdza.

Wspomnienia, wystawa i koncert złożyły się spotkanie poświęcone śp. ks. prał. Alojzemu Zubrowi.

W rok od śmierci zasłużonego wieloletniego skoczowskiego proboszcza, w nowej sali sesyjnej na rynku odbyło się seminarium historyczno-wspomnieniowe pod patronatem „Niedzieli”. Zaproszeni prelegenci nawiązywali do wydarzeń związanych z ks. prał. Alojzym Zubrem, m.in. do papieskiej wizyty Jana Pawła na Kaplicówce w maju 1995 r.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję