Reklama

Kościół w dziejach Rzeszowa

Cmentarz pobiciński

Niedziela rzeszowska 46/2004

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Miesiąc listopad w tradycji kościelnej jest czasem szczególnej pamięci o tych, którzy przeszli już na drugą stronę bramy życia. Z tego też względu katolicy nawiedzają cmentarze, modląc się tam za zmarłych, by zyskać dla nich potrzebne odpusty. Okoliczności te skłaniają też do przybliżenia historii jednej ze starszych nekropolii rzeszowskich, cmentarza na Pobitnem, zlokalizowanego przy ul. Lwowskiej
Idea założenia cmentarza w tym miejscu zrodziła się pod koniec XIX w. Wtedy bowiem, na skutek rozwoju miasta i wzrostu liczby jego mieszkańców, Stary Cmentarz okazał się niewystarczający. Zmuszona tymi okolicznościami Chrześcijańska Rada Miasta Rzeszowa dnia 22 czerwca 1895 r. przyjęła uchwałę powołującą do istnienia specjalną komisję, której zadaniem było wyszukanie odpowiedniego miejsca pod nowy cmentarz. Dwa lata później wspomniana komisja przedłożyła projekt lokalizacji nowego miejsca pochówku. Był nim teren znajdujący się na wschód od miasta, przy drodze rządowej do Łańcuta, należący do obszaru dworskiego w Pobitnie, stanowiący własność hr. Romana Potockiego. W grudniu 1905 r. dokonano transakcji z właścicielem gruntu, zakupując 9 mórg pola (ok. 5 ha) za sumę ponad 25 tys. koron. Decyzję o lokalizacji cmentarza w Pobitnie oprotestował proboszcz rzeszowski, ks. Stanisław Gryziecki. Postawił zarzut, iż planowany pod nowy cmentarz teren jest położony w znacznej odległości od miasta, co dla parafian mieszkających w wioskach po jego przeciwległej stronie będzie dużym utrudnieniem i z pewnością będą dążyć do utworzenia własnych miejsc pochówku. Przewidywał, że wpłynie to destrukcyjnie na jedność parafii, toteż optował za poszerzeniem terenu starego cmentarza. Protest ten wpłynął na wstrzymanie rozpoczętych już formalności, a nawet podjęcie przez Radę Miasta uchwały, uznającej zakupiony teren za nieodpowiedni dla celów grzebalnych. Dopiero w styczniu 1907 r. unieważniono podjętą rok wcześniej decyzję i utrzymano w mocy wcześniejszą uchwałę z 1905 r. Po tej decyzji prace przy organizowaniu cmentarza ponownie zostały podjęte. Dzięki temu, dnia 17 października 1909 r. odbyło się poświęcenie nowego cmentarza, którego dokonał, z upoważnienia ordynariusza przemyskiego bp. J. S. Pelczara, ks. Stanisław Gryziecki. 1 stycznia 1910 r. nastąpiło oficjalne jego otwarcie. Pierwsze pochówki na nowym cmentarzu odbyły się już 5 stycznia 1910 r.
Cmentarz ten, początkowo o powierzchni 5 hektarów 17 arów, został w roku 1930 poszerzony o niecałe dwa hektary. Łączny jego obszar wynosił więc 7,1 ha. Rozplanowano na nim, oddzielone alejkami, 24 kwatery regularne, a na obrzeżach 12 nieregularnych. Cały cmentarz został ogrodzony: od strony wschodniej, zachodniej i południowej wysokim ceglanym murem, a od strony północnej siatką. W ogrodzeniu znajdują się dwie bramy: główna - od strony południowej i boczna - od strony wschodniej. Przy bramie głównej umiejscowiono dom dla grabarza i dom przedpogrzebowy. Tak zorganizowany cmentarz przetrwał niemal do naszych czasów. Jedyna zmiana dokonana została w 1973 r., kiedy w związku z poszerzeniem drogi E-40, od strony południowo-wschodniej nieznacznie cofnięto mur cmentarny wraz z bramą główną. Ze względu na zabytkowy charakter wielu nagrobków - wykonanych przez znanych rzemieślników z Rzeszowa (m. in. Tadeusza Janika i Romana Nitkę) oraz z innych miast małopolskich - 25 listopada 1982 r. cmentarz został wpisany do rejestru zabytków.
Na przestrzeni 94 lat istnienia cmentarza pochowano na nim ok. 37 tys. osób. Wśród nich znaleźli się duchowni i świeccy, żołnierze, bohaterowie walk za Ojczyznę, działacze społeczni i wychowawcy młodzieży, ofiary totalitaryzmów. Z tego grona warto wymienić: ks. Józefa Jałowego - wychowawcę młodzieży, działacza charytatywnego i społecznego, budowniczego kościoła pw. Chrystusa Króla i pierwszego proboszcza parafii pod tym wezwaniem; Leopolda Lisa-Kulę - legionistę, bohatera walk o niepodległość Ojczyzny, Romana Krogulskiego - działacza samorządowego, polityka, wieloletniego burmistrza i pierwszego prezydenta Rzeszowa.
Funkcjonujący od blisko stu lat Cmentarz Pobiciński, jest nie tylko piękną i zabytkową nekropolią, ale wielkim relikwiarzem Kościoła i Narodu oraz wymownym świadectwem wiary w zmartwychwstanie umarłych.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

2004-12-31 00:00

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Francuski sąd rozstrzyga spór o katedrę Notre-Dame: historyczne witraże zastąpią nowoczesne

2026-05-21 09:32

[ TEMATY ]

Notre‑Dame

Monika Książek

Decyzja sądu jest odpowiedzią na wniosek o wstrzymanie trwających w katedrze prac nad demontażem i wymianą historycznych witraży. Apelowali o to konserwatorzy i przedstawiciele stowarzyszeń zajmujących się ochroną dziedzictwa kulturowego. Obrońcy witraży podkreślali, że skoro przetrwały one tragiczny pożar, to ich zachowanie powinno być naturalnym wyborem w procesie odbudowy.

Inicjatorem pomysłu wprowadzenie do odrestaurowanej katedry współczesnych witraży jest prezydent Francji Emmanuel Macron, który motywuje swą decyzję pragnieniem pozostawienia w bazylice „śladu XXI wieku”, który okazał się dla katedry tak bolesny poprzez wyniszczający pożar. Koszt przedsięwzięcia szacowany jest na około 4 mln euro. Ostateczna decyzja w sprawie urządzenia paryskiej katedry należy do państwa, które od 1905 roku jest jej właścicielem.
CZYTAJ DALEJ

Prezydent RP Karol Nawrocki przyjął nowo wybranego Premiera Węgier Pétera Magyara

2026-05-20 13:57

[ TEMATY ]

premier Węgier

Prezydent RP Karol Nawrocki

Mikołaj Bujak/KPRP

Głównymi tematami pierwszego spotkania Prezydenta RP oraz Premiera Węgier były relacje polsko–węgierskie, w tym współpraca gospodarcza, a także wsparcie węgierskich starań o uniezależnienie się od rosyjskiego gazu.

Ponadto omówiono kwestie bezpieczeństwa regionu oraz pogłębianie współpracy obu państw w ramach formatów regionalnych: Grupy Wyszehradzkiej, Bukaresztańskiej Dziewiątki i Inicjatywy Trójmorza.
CZYTAJ DALEJ

Papież do dyplomatów: dialog musi łączyć się z nawróceniem serca

2026-05-21 11:11

[ TEMATY ]

Watykan

Leon XIV

Vatican Media

Leon XIV wzywa do odbudowy zaufania w relacjach międzynarodowych. W przemówieniu do nowych ambasadorów akredytowanych przy Stolicy Apostolskiej podkreślił, że „uprzejmy i jasny dialog” nie wystarczy bez „głębszego nawrócenia serca” i gotowości odłożenia na bok partykularnych interesów dla dobra wspólnego. Papież wskazał też na potrzebę dyplomacji, która szuka pokoju, wzmacnia organizacje międzynarodowe i nie zapomina o ubogich i najsłabszych.

Ojciec Święty przyjął listy uwierzytelniające od nowych ambasadorów akredytowanych przy Stolicy Apostolskiej, lecz nierezydujących we Włoszech. Reprezentują oni osiem państw: Sierra Leone, Bangladesz, Jemen, Rwandę, Namibię, Mauritius, Czad i Sri Lankę. Leon XIV poprosił ich o przekazanie przywódcom tych krajów wyrazów szacunku oraz zapewnienia o modlitwie za nich i za ich narody.
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

REKLAMA

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję