Reklama

Pamięć i modlitwa (cz. 2)

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Rocznica śmierci członków IV Zarządu WiN, straconych 1 marca 1951 r. w więzieniu mokotowskim w Warszawie, przypominana jest co roku w Rzeszowie, bo wszyscy wywodzili się z okolic Rzeszowa albo związani byli z Rzeszowem akowską działalnością.
W Rzeszowie pod koniec września 1945 r. powstał Okręg WiN. Funkcję prezesa objął najpierw Adam Lazarowicz „Klamra”, po roku Bronisław Wochanka „Ludwik”. Od maja 1947 r. pełnił tę funkcję kpt. Władysław Koba - „Tor”. Za obronę Modlina we wrześniu 1939 r. otrzymał on Krzyż Walecznych. Działał kolejno w SZP, ZWZ, AK i WiN.
24 września 1947 r. został uwięziony i skazany na śmierć.
Wyrok wykonano 31 stycznia 1948 r. Równocześnie rozstrzelano na Zamku w Rzeszowie Laopolda Rząsę z Drabinianki, wiceprezesa i kierownika wywiadu Okręgu WiN w Rzeszowie oraz Michała Zygo urodzonego w Rzeszowie bliskiego mu współpracownika. Z Okręgu WiN Rzeszów Tadeusz Pleśniak został rozstrzelany wcześniej - 17 stycznia 1949 r.
Proces członków IV Zarządu Głównego toczył się w Warszawie i tam zostali oni straceni.
Mjr Adam Lazarowicz z Berezowicy k. Zbaraża, skromny nauczyciel w Gumniskach niedaleko Dębicy, okazał się niezwykle uzdolnionym konspiratorem. Doskonały organizator i dowódca w akcji „Burza”, otrzymał Order Czerwonej Gwiazdy za współpracę z partyzantką radziecką, od 1945 r. został pierwszym prezesem Okręgu WiN w Rzeszowie. W październiku 1946 r., ze względów konspiracyjnych opuścił Rzeszów i kierował Okręgiem WiN Wrocław. Uwięziony jako prezes Obszaru Zachodniego WiN i równocześnie zastępca prezesa Zarządu Głównego.
Por. Karol Chmiel, z Zagorzyc k. Sędziszowa Młp., z wykształcenia prawnik, po akcji „Burza” w obwodzie dębickim cudem wyleczony z 13 postrzałów, w WiN-ie stał się bliskim współpracownikiem Łukasza Cieplińskiego, działał w PSL-u, nawiązywał kontakty z St. Mikołajczykiem, redagował memoriał WiN-u do ONZ.
Ppłk. Mieczysław Kawalec z Trzciany, także prawnik, był ostatnim komendantem AK obwodu Rzeszów, kierował informacją w WIN w Rzeszowie, był zastępcą prezesa Okręgu WiN w Krakowie, a uwięziony został jako kierujący wydziałem informacji IV Zarządu Głównego WiN.
Kpt. Józef Rzepka, z Bratkowic k. Rzeszowa, rozpoczął studia prawnicze, w czasie wojny organizował ZWZ, AK w rodzinnej miejscowości, był komendantem obwodu AK Tarnobrzeg, w akcji „Burza” dowodził III Zgrupowaniem obwodu AK Rzeszów, aresztowany jako kierownik działu politycznego IV Zarządu Głównego WiN.
Kpt. Franciszek Błażej z Nosówki k. Rzeszowa, żołnierz września 1939 r., w akcji „Burza” uczestnik walk inspektoratu Rzeszów, awansowany do stopnia kapitana, pełnił rolę doradcy IV Zarządu WiN.
Kpt. Józef Batory, z Weryni k. Kolbuszowej, ppor. 2 Pułku Strzelców Podhalańskich w walkach z Niemcami, adiutant komendanta obwodu kolbuszowskiego, po akcji „Burza” przeniesiony do Rzeszowa i awansowany do stopnia kapitana, w IV Zarządzie Głównym WiN kierował Delegaturą Zagraniczną.
Wszyscy oni wyróżniali się przygotowaniem wojskowym, sprawnością organizacyjną, rzetelnym wykonywaniem przyjętych zobowiązań. Ponadto byli niezwykle odważni w działaniach i ofiarni w pracy dla Polski, którą chcieli widzieć wolną i suwerenną, dlatego nie mogli się pogodzić z jej powojenną sowietyzacją i terrorem stosowanym wobec grup niepodległościowych.
Wzorem dowódcy, żołnierza i konspiratora w tej grupie był Łukasz Ciepliński.
Ppłk. Łukasz Ciepliński, z Kwilcza k. Pniew, jako kadet zdał egzamin dojrzałości, a potem skończył Szkołę Podchorążych w Komorowie. W 1936 r. podjął zawodową służbę wojskową w 66 PP w Bydgoszczy. We wrześniu 1939 r. walczył z Niemcami w Armii Pomorze. W czasie jednej z przepraw własnoręcznie zniszczył 6 czołgów nieprzyjaciela. Krzyż Virtuti Militari wręczył mu gen. Tadeusz Kutrzeba, odpinając go od własnego munduru. Po klęsce dotarł do Budapesztu, a po przeszkoleniu dla celów konspiracji, nie bez dramatycznych przygód, wrócił do kraju i podjął działanie w ZWZ i AK w Rzeszowie.
W konspiracji nie zawiódł nadziei przełożonych i podwładnych. Na stanowisku komendanta inspektoratu rzeszowskiego przetrwał do akcji „Burza”, w czasie akcji dowodził grupą operacyjną 24 dywizji piechoty AK. Przeżył dramat rozprawiania się nowych władz z żołnierzami podziemia, przygotował próbę - nieudaną - odbicia żołnierzy AK więzionych na Zamku Lubomirskich w Rzeszowie. Po rozwiązaniu AK włączył się w struktury „NIE” i Delegatury Sił Zbrojnych. Od września 1945 r. działał w WiN-ie jako prezes Okręgu Kraków i jako prezes Obszaru Południowego. Uwięziony został w Zabrzu 28 listopada 1946 r. jako prezes IV Zarządu Głównego WiN.
W czasie okrutnych lat śledztwa nie zmienił swojej postawy. Przyświecała mu wizja Polski wolnej, sprawiedliwej i wspaniałej. Dla takiej Polski był w stanie znieść wszelkie udręki i oddać za nią życie. Jako człowiek głęboko religijny, a równocześnie wychowany na polskiej literaturze romantycznej, łączył swoje cierpienia z męką Chrystusa i wierzył, że nie będą one daremne. Na śmierć szedł ze spokojem i wielką godnością. Gdy 1 marca 1951 r. szedł dziedzińcem mokotowskiego więzienia na czele skazańców, współtowarzyszy IV Zarządu WiN, na miejsce kaźni widziano w nim „ostatniego rycerza Polski Walczącej”.
Uczniowie, harcerze, strzelcy, nauczyciele, przedstawiciele IPN złożyli kwiaty i zapalili znicze przy symbolicznej mogile.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

2005-12-31 00:00

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Przewodniczący KEP wręczył Nagrodę im. Ks. Bp. Romana Andrzejewskiego za rok 2025 dr. Mateuszowi Szpytmie

2026-02-26 19:16

[ TEMATY ]

Nagroda im. bp. Romana Andrzejewskiego

BP KEP

Przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski abp Tadeusz Wojda SAC wręczył Nagrodę im. Ks. Bp. Romana Andrzejewskiego za rok 2025 dr. Mateuszowi Szpytmie, historykowi, współtwórcy Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej, badaczowi ruchu ludowego w Polsce, wiceprezesowi Instytutu Pamięci Narodowej. Gala odbyła się 26 lutego br. w Sekretariacie KEP.

„Uhonorowano olbrzymią pracę naukową i popularyzatorską Laureata na temat ruchu ludowego i represji komunistycznego aparatu bezpieczeństwa wobec stronnictw ludowych. Dr Mateusz Szpytma ukazał także inny obraz wsi i rolników polskich w brutalnych czasach wojny. Józef i Wiktoria Ulmowie byli ludźmi, którzy z wyznawanych wartości czerpali odwagę i siłę, ale także inspirację dla własnego rozwoju, pogłębiania wiedzy, aktywności społecznej i rozwijania zainteresowań kulturalnych. Tworzyli formację inteligencji wiejskiej, fenomen nie często dostrzegany przez badaczy ówczesnej sytuacji i zachowań mieszkańców wsi” – podaje komunikat Kapituły.
CZYTAJ DALEJ

Sąd nie zgodził się na areszt dla prezydenta Częstochowy Krzysztofa M.

2026-02-26 21:01

[ TEMATY ]

Częstochowa

PAP/Art Service

W czwartek wieczorem sąd nie zgodził się na aresztowanie prezydenta Częstochowy Krzysztofa M. Samorządowiec usłyszał zarzuty dotyczące przyjmowania korzyści majątkowych.

Krzysztof M. został zatrzymany w środę przez CBA w Częstochowie, w okolicy miejsca zamieszkania. W czwartek po południu zakończyły się kilkugodzinne czynności z jego udziałem w siedzibie śląskiego wydziału PK w Katowicach.
CZYTAJ DALEJ

XI Europejski Kongres Samorządów. Panele partnerskie Samorządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego

XI Europejski Kongres Samorządów (EKS), który odbędzie się w dniach 2-3 marca w Mikołajkach, będzie gościł rekordową liczbę ponad 3000 uczestników z Polski i zagranicy. W wydarzeniu wezmą udział przedstawiciele administracji lokalnej, centralnej, świata biznesu, kultury, nauki, NGO oraz mediów. EKS to największa platforma dialogu, współpracy i wymiany dobrych praktyk dla samorządowców oraz wszystkich uczestników życia lokalnego w Polsce i Europie. Głównym partnerem Kongresu jest Samorząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego, który przygotował 3 panele dyskusyjne stanowiące ważną część agendy Kongresu.

Panel dyskusyjny „Rola lotnisk regionalnych w rozwoju województwa” będzie poświęcony znaczeniu lotnisk regionalnych jako istotnego czynnika rozwoju społeczno-gospodarczego województw. Dyskusja skupi się na roli infrastruktury lotniczej w zwiększaniu dostępności komunikacyjnej regionu, przyciąganiu inwestycji, rozwoju turystyki oraz wzmacnianiu konkurencyjności gospodarczej, a także na wyzwaniach i kierunkach dalszego rozwoju lotnisk regionalnych we współpracy z samorządami.
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

REKLAMA

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję