Spodobało się Matce Bożej, uwidocznionej na średniowiecznej ikonie, osiąść w Krzeszowie, wśród łagodnych wzgórz. Od wieków, po dzień dzisiejszy, przybywają pielgrzymi z wielu krajów świata przed Jej łaskami słynący wizerunek. Pomimo postępującej laicyzacji Europy, liczba pielgrzymów nie maleje, przeciwnie - zwiększa się. Przez przeszło siedem wieków Czesi, Polacy, Niemcy i Węgrzy pielgrzymują do swej Matki, oddając Jej cześć i wypraszając potrzebne łaski. Trudno jest definitywnie stwierdzić, kiedy i gdzie ikona owa powstała i w jaki sposób znalazła się w krzeszowskim opactwie. Jak z każdym zabytkiem, tak również z tą ikoną związane są różne podania i legendy. Jedna z nich głosi, że obraz ten pochodzi z Bizancjum. Mieli ją przywieźć rycerze krzyżowi. Trafiła najpierw do Rimini we Włoszech, następnie na Bawarię, w rodzinne strony św. Jadwigi. Przyszła żona Henryka Brodatego i matka Henryka Pobożnego przywiozła ją na Dolny Śląsk w wianie ślubnym. Inna legenda mówi, że powstała w okolicach Krzeszowa, została namalowana przez pustelnika Krzesza, który podarował ją następnie księciu Bolkowi I. To wszystko jednak legendy, nie poparte konkretnymi dowodami. Nie można jednak przejść obok nich obojętnie, gdyż w wielu legendach i przesłaniach znajduje się czasem źdźbło prawdy. Naukowe opracowanie zagadnień związanych z pochodzeniem krzeszowskiej ikony znajdziemy w książce wydanej w Legnicy w 2002 roku, zatytułowanej: Krzeszów - europejska perła baroku, autorstwa Henryka Dziurli, Ivo Korana i Jana Wrabeca. Profesor Koran z Pragi zamieścił w niej obszerny artykuł o rodowodzie i dziejach cudownej ikony. Potwierdza jej powstanie w średniowieczu, około roku 1250, wskazuje też na jej bizantyjskie pochodzenie. Ikona ta była nierozerwalnie związana z dziejami opactwa krzeszowskiego i klasztoru. Księżna Anna, córka króla czeskiego Przemysława Ottokara, a żona Henryka Pobożnego, już w rok po bitwie pod Legnicą, a więc w roku 1242 podarowała czeskim benedyktynom z Opatowic odpowiednią ziemię w Krzeszowie celem założenia kościoła i klasztoru. Benedyktyni wycofali się z Krzeszowa już w roku 1289, a na ich miejsce książę świdnicko-jaworski Bolko I sprowadził cystersów z Henrykowa. Można przypuszczać, że cudowna ikona Matki Bożej Łaskawej od początku założenia fundacji krzeszowskiej uczestniczyła w jej powstaniu i dalszej rozbudowie, mimo iż jedno z podań głosi, że obraz ten został podarowany klasztorowi w roku 1292 przez księcia Bolka Świdnickiego. Przyjmuje się jednak, że ikona była związana z klasztorem w Krzeszowie i nie miała innego schronienia, choć w pewnym okresie czasu ślad po niej zaginął. Było to związane z najazdem husyckim w roku 1426. Zatrwożeni zakonnicy ukryli obraz w skrzyni pod podłogą zakrystii. Nikt, kto znałby miejsce ukrycia ikony, nie zdołał się uratować z rzezi (zginęło wówczas aż siedemdziesięciu zakonników). Dopiero po 196 latach, podczas remontu kościoła odkryto skarb. Obraz powrócił na ołtarz i od tego dnia, tj. od 18 grudnia 1622 r., czczony jest w Krzeszowie. Wielkim ciosem dla cystersów była kasata zakonu przeprowadzona przez rząd pruski w roku 1810. Zakonnicy musieli opuścić Krzeszów, a kościół przejęła parafia diecezjalna. Jednak nigdy nie ustał kult Matki Bożej Łaskawej. Po II wojnie światowej do Krzeszowa przybyły benedyktynki ze Lwowa, powrócili też cystersi. Całe opactwo było bardzo zaniedbane. Dopiero po trwających wiele lat remontach opactwo zabłysło nowym blaskiem. 2 czerwca 1997 r. papież Jan Paweł II ukoronował Matkę Bożą z Dzieciątkiem złotymi koronami, a I biskup legnicki Tadeusz Rybak ogłosił Krzeszów pierwszym sanktuarium diecezji legnickiej.
Święta ikona Matki Bożej Łaskawej jest małych rozmiarów: 60x37,5 cm. Wykonana jest farbami temperowymi na modrzewiowej desce. Zadumana Matka Boża trzyma na prawej ręce Dzieciątko Jezus, lewą dłoń wspiera na piersi. Jasne oblicze otulone jest czerwonobrunatną szatą. Spodnia suknia jest koloru morskiego. Dziecko w złotozielonkawej szacie kieruje głowę w stronę Matki. W lewej dłoni trzyma zwój papieru, prawą zaś unosi w geście błogosławieństwa. Tło ikony jest złote. Ikonę otaczają piękne barokowe ramy wraz z napisem: Gratia Sanctae Mariae.
Dopiero podczas ostatniej renowacji okazało się, że cudowna ikona jest najstarszym obrazem w Polsce i jednym z pięciu najstarszych w Europie.

Bibliografia:
1. H. Dziurla, I. Koran, J. Wrabec, Krzeszów - europejska perła baroku
2. ks. Władysław Bochnak, Księżna Anna
3. B. Skoczylas-Stadnik, Przewodnik. Sanktuarium krzeszowskie
4. Ks. A. Jarosiewicz, Krzeszowski Dom Łaski