„Pontyfikat tajemnicy fatimskiej i jasnogórskiej nadziei” - tak określił posługę Jana Pawła II w jednym ze swoich artykułów wybitny historyk papiestwa ks. prof. Zygmunt Zieliński z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. To właśnie Matce Bożej Ojciec Święty dziękował za swoje ocalenie w zamachu z 13 maja 1981 r.
Wiele już napisano o maryjności „naszego Papieża” i jego zawierzeniu Najświętszej Maryi Pannie od dziecięcych lat. Warto jednak zaznaczyć, że istotnym rysem tej postawy był wielki realizm w spojrzeniu na zagrożenia, które niesie współczesny świat. Papież wyraził to dobitnie właśnie w Fatimie podczas pielgrzymki w dziesiątą rocznicę zamachu na swe życie (1991). Dziękował wtedy Matce Bożej za wyzwolenie narodów Europy Wschodniej spod komunistycznego jarzma, co było wypełnieniem drugiej tajemnicy fatimskiej. Jednak zaraz ukazał zagrożenia stojące przed Europą, związane z odrzuceniem Boga i wręcz kultem zła oraz budową „cywilizacji śmierci”.
Drugim istotnym rysem maryjności Jana Pawła II była niezachwiana ufność w potęgę pośredniczą Maryi. Ten rys jest zakorzeniony w dziejach naszego narodu. W nich Najświętsza Maryja Panna jest obecna od zarania polskiej państwowości, m.in. przez pierwsze świątynie wznoszone pod Jej wezwaniem oraz w strofach pierwszego polskiego hymnu - Bogurodzicy. Wydarzenia „potopu” szwedzkiego i zaborów ukazały Jej rolę w historii Polski, kiedy to stała się źródłem nadziei dla umęczonego narodu. Dzieje Ojczyzny zajmowały szczególne miejsce w myśli i nauczaniu Papieża. Dlatego „litera »M« w herbie Jana Pawła II zapisana jest dziejami tego kraju i tego narodu, który Go wydał. Jest to także dziedzictwo świeżej daty, kiedy Polska wtrącona w niewolę polityczną i ideologiczną czasów PRL-u broniła się zza murów Jasnej Góry” (ks. Z. Zieliński).
Wracając do nauczania Ojca Świętego, warto odnajdywać w nim Jego osobiste zawierzenie i oddanie się Tej, która „Jasnej broni Częstochowy i w Ostrej świeci Bramie” - nieustannie obecnej w dziejach Kościoła i Ojczyzny. Jej postać jest bowiem kluczem do zrozumienia pontyfikatu Jana Pawła II.