Na początku był… pomysł

Idea powstania Uniwersytetów Trzeciego Wieku zrodziła się w latach 70. w Europie Zachodniej, kiedy tamtejsze społeczeństwa zaczęły się już mocno starzeć. Powstała wtedy spora grupa ludzi, którym należało umożliwić działanie, by nie czuli się bezużyteczni i odtrąceni. Pomysł opierał się na założeniu, że żaden wiek nie jest nieodpowiedni do nauki. Dlatego też postanowiono umożliwić osobom w wieku emerytalnym kontynuację zdobywania wiedzy. To wszystko spodobało się prof. Halinie Szwarc, która zachwycona pomysłem postanowiła przenieść go do Polski. Uniwersytety spotkały się z ogromnym zainteresowaniem i zaczęły wyrastać jak grzyby po deszczu. Trudno nawet powiedzieć, ile ich jest obecnie, bo istnieją zarówno placówki będące częścią wyższej uczelni, jak i te nieformalnie powiązane ze środowiskiem akademickim, które prowadzą działalność popularnonaukową i stawiają na rozwój kulturalny i rekreację. Do tej drugiej grupy należy właśnie UTW w Zielonej Górze.

Aktywna druga połowa życia

Zielonogórski Uniwersytet Trzeciego Wieku działa od czerwca 1992 r. i mieści się na parterze Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Norwida. Jedną z inicjatorek jego powstania jest obecna prezes Zarządu, Zofia Banaszak. Powstał, bo była taka potrzeba. Niewiele osób zdaje sobie sprawę, jak bardzo trudno jest ludziom starszym przystosować się do zmian, które zachodzą w ich życiu, jak przykra musi być świadomość, że powoli jest się spychanym na dalszy plan. Głównym zadaniem UTW jest więc pomoc takim osobom w odnalezieniu swojego miejsca w społeczeństwie. - Właściwie nazwa uniwersytetu jest dość niefortunna, bo trzeci wiek w Polsce kojarzy się z niedołęstwem. Uważam, że dużo lepsza jest nazwa stosowana w Niemczech, czyli Akademia Drugiej Połowy Życia - mówi Jadwiga Korcz-Dziadosz, wiceprezes zielonogórskiego Zarządu UTW. Jest w tym stwierdzeniu dużo racji - wystarczy spojrzeć na słuchaczy UTW. Słowo „zniedołężniały” jest ostatnim, jakim można ich określić.

Co im to daje?

Kiedy ktoś pokona już opory i zdecyduje się przyjść, bardzo często odnajduje tu sens życia. Obecnie na zajęcia przychodzi ok. 600 osób. A zainteresowanie jest tak duże, że gdyby nie warunki lokalowe, byłoby ich znacznie więcej. Skąd tak duża chęć uczestnictwa? Przede wszystkim uniwersytet łączy ludzi - nieważne, z jakich pochodzą środowisk, jakie mają wykształcenie i zainteresowania. Daje im możliwość poszerzenia horyzontów, dokształcania się i samorealizacji. Udowadnia im, że mogą żyć aktywnie bez względu na wiek. Promuje zdrowy styl życia. Umożliwia twórcze działania. UTW to też miejsce, gdzie można się po prostu spotkać i porozmawiać. I przede wszystkim daje ogromne poczucie akceptacji i bezpieczeństwa. - To nie jest tak, że zajmujemy się tylko tym, co dzieje się w naszych salach. Interesuje nas również to, co dzieje się z naszymi słuchaczami na co dzień. Kiedy na przykład ktoś przez jakiś czas się nie pojawia, dowiadujemy się, czy wszystko z nim w porządku - mówi p. Jadwiga. To wszystko sprawia, że wiele osób ma ochotę przebywać tu cały dzień.

Ważne, by robić to z pasją

Wykłady, konferencje, seminaria, prelekcje, wyjazdy edukacyjne, wydarzenia miesiąca, wieczory poetyckie i muzyczne, wieczory teatralne, wystawy… - to propozycje dla słuchaczy UTW. Do tego dochodzą jeszcze różnego rodzaju warsztaty, działalność klubów i zespołów, zajęcia rehabilitacyjne, a to i tak jeszcze nie wszystko. Niejeden młody człowiek zwyczajnie by sobie odpuścił, a przecież to są zajęcia skierowane do osób starszych. Gdzie więc tkwi źródło ich energii? Chyba w pasji. Nie od dziś wiadomo, że człowiek potrafi dać z siebie naprawdę dużo, jeśli tylko robi coś z własnej woli, nieprzymuszony. A wszyscy słuchacze UTW przychodzą tu całkowicie dobrowolnie. Nie ma tu ocen, stresujących kolokwiów i egzaminów. Ale nie da się ukryć, że zwyczajnie nie ma takiej potrzeby, bo nikogo nie trzeba specjalnie mobilizować do pracy. Jak tu zresztą nie robić czegoś z pasją, kiedy oferty klubów i zespołów prześcigają się w atrakcyjności?

Wybór jest naprawdę trudny

Początkujący słuchacz może być oszołomiony liczbą propozycji, ale szybko powinien znaleźć coś dla siebie. Jest klub krajoznawczo-turystyczny, którego celem jest podróżowanie połączone z edukacją. Jest klub plastyczny, w którym zajęcia odbywają się w grupach dla początkujących i zaawansowanych, a członkowie kilka razy w roku mają wystawy swoich prac. Uzdolnieni muzycznie i ci, którzy po prostu lubią śpiewać, mogą włączyć się w działalność jednego z trzech śpiewających klubów. Chór „Moderato” prowadzony przez Bernarda Grupę może pochwalić się wieloma koncertami w kraju i za granicą. Specjalny klub istnieje również dla miłośników fotografii. W jego ramach organizowane są konkursy, warsztaty, plenery i wystawy fotograficzne. Są kluby haftu i robót ręcznych oraz tkaniny artystycznej. Osiągnięcia tego ostatniego można było podziwiać w zielonogórskiej galerii „U Jadźki”. Istnieje jeszcze m.in. grupa literacko-poetycka „Oksymoron”, klub teatralny i poetycki oraz klub brydżowy. Nie da się ukryć, że oferta jest przebogata, dlatego też bardzo dobrym rozwiązaniem jest możliwość przynależenia do dowolnej liczby klubów.

Tutaj zajęcia są na poziomie

Oprócz zajęć klubowych słuchacze uczestniczą też w różnych wykładach, konferencjach i prelekcjach dotyczących literatury, historii, sztuki, muzyki, psychologii, zdrowia itd. Wiele z nich jest kontynuowanych w cyklach, np. „Od Grünberga do Zielonej Góry” (jeden z ulubionych) lub „Studium wiedzy o sztuce”. Tematy zajęć bardzo często są powiązane z aktualnymi wydarzeniami. - Kiedy straszono nas ptasią grypą, mówiliśmy o tym, czy ona nam zagraża - opowiada p. Jadwiga. Poziom zajęć jest naprawdę wysoki, co uniwersytet zawdzięcza współpracy Rady Programowej, złożonej z prawdziwych autorytetów - przedstawicieli Uniwersytetu Zielonogórskiego, instytucji kulturalnych i oświatowych, mediów i władzy samorządowej. W ramach UTW chodzi się też na koncerty i ogląda sztuki teatralne, a także inne występy, jak choćby przedstawienie historii walca przez studentów Wydziału Artystycznego UZ. Spotkania odbywają się w różnych miejscach, nie tylko w salach Klubowej, Słonecznej i Wrzosowej w siedzibie UTW. Słuchacze są chętnie przyjmowani również w Lubuskim Teatrze, w Filharmonii Zielonogórskiej, w Muzeum Ziemi Lubuskiej czy w Bibliotece Publicznej.

Po angielsku też się dogadają

Nauczyciele języków kładą duży nacisk na to, by nauka rozpoczęła się jak najwcześniej. Słuchacze UTW udowadniają natomiast, że żaden wiek nie jest przeszkodą, by zacząć poznawać obcy język. Chętni (a jest ich wielu) uczą się języków niemieckiego, angielskiego, rosyjskiego i esperanto. Zajęcia są prowadzone na różnych poziomach zaawansowania. A zdobyta wiedza bardzo się przydaje, chociażby podczas różnych wyjazdów. Bo wycieczki wcale nie ograniczają się do granic naszego kraju. UTW zdążył już odwiedzić m.in. Niemcy, Grecję, Belgię, Lazurowe Wybrzeże, Holandię, Włochy, Hiszpanię i Kresy Wschodnie, tak więc uczestnicy studium językowego mieli dużo okazji do sprawdzenia swoich umiejętności.

W zdrowym ciele…

Uniwersytet ze szczególną troską podchodzi do spraw zdrowotnych swoich słuchaczy. To bardzo ważne, ponieważ zdrowie w dużym stopniu wpływa na jakość życia starszych osób. Organizowane są więc spotkania poświęcone temu tematowi. W maju można było posłuchać o przyczynach bólu głowy, dowiedzieć się czegoś o homeopatii, a panie skorzystały z porad kosmetyczki, jak wiosną pielęgnować cerę dojrzałą. Oprócz tego stworzono wiele zajęć, na których można po prostu trochę się poruszać. Jest więc basen, jest gimnastyka rehabilitacyjna, aerobik, joga i chińska gimnastyka zdrowotna. Wszystkie zajęcia prowadzone są przez fachowców i można w nich bez obaw uczestniczyć. Trochę chęci absolutnie wystarczy.

Niezwykli ludzie

Zielonogórski Uniwersytet Trzeciego Wieku tworzą ludzie otwarci, pozytywnie nastawieni do innych. Chętnie współpracują z młodymi ludźmi, np. studentami. Wielką popularnością cieszą się wśród nich międzypokoleniowe spotkania „Od przedszkola do seniora”. Jeżdżą na występy do zaprzyjaźnionych placówek: Klubu Amazonek czy Domu Dziennego Pobytu. Prezentują się na scenie podczas Winobrania. To też ludzie z niesamowitym zmysłem organizacyjnym. Żeby uniwersytet mógł funkcjonować, potrzebne są pieniądze i oni potrafią je zdobyć. Dużym osiągnięciem jest zdobycie środków unijnych w ramach programu Socrates - przy tej okazji zielonogórski UTW nawiązał współpracę z podobnymi placówkami z Litwy, Turcji i Cypru. Zresztą osiągnięć jest tak wiele, że trudno byłoby wspomnieć o wszystkich. Najważniejsze, że ludzie chcą tu przychodzić, chcą dać coś z siebie, chcą wyjść do świata, a wszystko po to, by móc pięknie przeżyć swoją trzecią młodość.