Reklama

Historia kolegium jezuickiego (6)

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Największy rozkwit przeżywało kolegium jezuickie dzięki biskupowi Wacławowi Hieronimowi Sierakowskiemu (1742-1760), który nie tylko przyczynił się do rozwoju tej szkoły, ale i całej diecezji. Jego poprzednicy rzadko i krótko rezydowali w Przemyślu, zajęci jako kanclerze lub podkanclerze przy dworze królewskim. Biskup Sierakowski, wizytując diecezję, szybko przekonał się, że księża diecezjalni nie posiadają dostatecznej wiedzy z zakresu teologii, a co zdolniejsi, pragnąc ją zdobyć musieli udawać się na nauki do sąsiednich diecezji, gdzie przeważnie już zostawali. Z kolei w seminarium diecezjalnym, prowadzonym przez księży misjonarzy, wykładano tylko teologię praktyczną. Biskup Sierakowski, zorientowawszy się, że przemyscy Jezuici, dzięki zdobytej wiedzy, jak i szerokim umiejętnościom w prowadzeniu szkół średnich i wyższych (uniwersytety w Wilnie i we Lwowie powstały na bazie istniejących tam kolegiów jezuickich), świetnie nadają się do prowadzenia dodatkowych uzupełniających wykładów, podpisał 8 maja 1754 r. umowę z prowincjałem Tomaszem Baczyńskim i rektorem Feliksem Rzuchowskim na otwarcie w przemyskim kolegium kursu 4-letniej teologii scholastycznej, kontrowersy oraz dwuletniego kursu filozofii, matematyki i fizyki. Przyczyniło się to znacznie do podniesienia poziomu wiedzy wśród księży diecezji przemyskiej, jak i podniosło rangę kolegium jezuickiego, w którym odtąd nie było tylko wykładów z zakresu szkoły średniej, ale i częściowo z wyższej, zwłaszcza że w 1756 r. biskup ufundował przy kolegium drugą katedrę filozofii, a zapisał na utrzymanie katedry teologii dogmatycznej 1500 złp. Poczynania biskupa Sierakowskiego świadczą o wielkim zapotrzebowaniu na wykształconych księży, jakie miała wtedy diecezja, jak i zainteresowaniu kapłanów podniesieniem swojej wiedzy teoretycznej, a co za tym idzie i umiejętności.

Dumą zakładu była biblioteka szkolna, której księgozbiór z roku na rok starano się powiększyć. Czyniono to poprzez liczne zakupy, darowizny autorów i benefaktorów, do których należeli m.in. biskup Stanisław Sieciński, a więc pierwszy sprawca sprowadzenia zakonu do Przemyśla, biskup Achacy Grochowski w 1633 r., ks. Stanisław Bronikowski w 1677 r., biskup Jan Dębski i Konstancja Szczawińska w 1706 r. Biblioteka posiadała zapis biskupa Achacego Grochowskiego 2000 złp z rocznym procentem 200 złp. Została ona skatalogowana w roku 1742, a więc dopiero w połowie XVIII w. i liczyła ponad 2400 pozycji, będąc przechowywaną w dobrze zabezpieczonym pomieszczeniu z nowym wyposażeniem z 1739 r. Po dotacji biskupa Wacława Hieronima Sierakowskiego w roku 1754, który specjalnie na potrzeby biblioteki przeznaczył swój księgozbiór prywatny liczący 2377 pozycji i po tym jak kapituła przemyska rok później również przekazała kolegium swój księgozbiór liczący 1346 książek, biblioteka jezuicka liczyła około 6500 książek i została udostępniona, zwyczajem innych bibliotek publicznych, dwa razy dziennie. W podzięce za tak hojny dar uczniowie kolegium wystawili 28 maja tego roku w sali szkolnej, w obecności biskupa i licznych gości, dramę M. Tolomei O powołaniu św. Alojzego do zakonu Societas Jesu, przetłumaczoną na język polski przez miejscowego profesora retoryki Wojciecha Męcińskiego. Ale na tym nie zakończył się mecenat Sierakowskiego. W 1754 r. zapisał on na utrzymanie bibliotekarza 500 złp, na zakup nowych książek 600 złp, zaś w latach 1756-59 zakupiono z funduszy biskupa 136 książek i oprawiono dalszych 104. Na budowę osobnego gmachu biblioteki i jego wyposażenie zapisał bp Sierakowski w roku 1756 sumę 16 000 złp, lecz choć kamień węgielny położono pod nią 6 maja 1757 r. do kasaty zakonu w 1773 budowy nie ukończono. Całą fundację biskupią zatwierdził w roku 1762 papież Klemens XII i w sumie w ciągu paru zaledwie lat przemyskie kolegium stanęło na równi z akademią, co świadczy o wysokim poziomie uczelni, jak i hojności mecenatu biskupiego.

Z kolei w 1757 r. przekazał biskup Sierakowski kolegium zakupioną wcześniej od Adama Kleina drukarnię. Nie przynosiła ona spodziewanego dochodu, zwłaszcza że kolegium nigdy nie miało dobrej sytuacji finansowej, mimo tylu nadań. Do roku 1759 drukarnią kierował Klein, ale potem kierownictwo przejęli jezuici, tj. w latach 1959-61 Maciej Karakulski, w l. 1761-62 Jan Pakosz, w l. 1762-68 Wojciech Męciński i do kasaty zakonu Kajetan Frankowski, jakkolwiek w drukarni zatrudniano pracowników świeckich. Drukarnia posiadała skromny wybór czcionek powiększony nieco w 1764 r. zakupem w Pradze. Ich wybór zaprezentowano rok później w osobnym katalogu Idea characterum Typographiae. Drukarnia miała charakter lokalny, służąc głównie kolegium i diecezji przemyskiej. Nie przynosiła większych zysków i oprócz spłaty długów mogła płacić kolegium po 20 złp miesięcznie oraz dostarczać książki i papieru dla księży i kleryków. Łącznie w latach 1757-1773 wydała ponad 100 druków różnej wartości. Po kasacie zakonu pozbawiona opieki nie przejawiała już większej aktywności.

O wzroście znaczenia przemyskiej placówki niech świadczy fakt, że w roku 1759 prowincjał małopolski urządził przy kolegium dom dla profesorów dla tej prowincji, którego pierwszym prepozytem i rektorem został Józef Domaradzki. Mieszkało w nim przeciętnie 22-27 osób, z czego 3 profesorów teologii i zarazem egzaminatorów księży diecezjalnych, 2 profesorów filozofii, jeden retoryki, 4 magistrów humaniorów i gramatyki. W tym jeden ksiądz zarządzał drukarnią, drugi biblioteką, dwóch misjonarzy diecezjalnych głosiło kazania pokutne po parafiach diecezji przemyskiej, a dwóch kaznodziei prawiło kazania w kościele jezuickim pw. św. Ignacego. Dodatkowo, kapituła przemyska, widząc życzliwość biskupa Sierakowskiego, jak i wielką przydatność jezuitów, zaprosiła ich w roku 1756 do głoszenia kazań wielkopostnych w katedrze, co czynili nieprzerwanie aż do kasaty zakonu.

Słowem ostatnie dwadzieścia lat działalności kolegium przemyskiego były zarazem jego najświetniejszymi czasami. A wszystko to dzięki jednej osobie - biskupowi Wacławowi Hieronimowi Sierakowskiemu, będącemu nie tylko wspaniałym mecenasem, ale i mądrym rządcą diecezji, który w ciągu niepełnych dwudziestu lat swoich rządów przekształcił ją z zacofanej i zaniedbanej w prężną, z przodującą szkołą teologiczno-filozoficzną, która, gdyby inaczej potoczyły się losy biskupa, jak i

kraju, wzorem kolegiów lwowskiego i wileńskiego, mogła stać się podstawą założenia uczelni wyższej w Przemyślu. Jednak los chciał inaczej.

cdn.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

2000-12-31 00:00

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Warszawa - Zamek Królewski. Ks. prał. Jan Gargasewicz odebrał statuetkę Osobowości Roku

2026-05-09 19:12

[ TEMATY ]

Warszawa

Wałbrzych

ks. Jan Gargasewicz

osobowość roku

Archiwum prywatne

Ks. prał. Jan Gargasewicz podczas gali finałowej plebiscytu „Osobowość Roku 2025” na Zamku Królewskim w Warszawie odebrał statuetkę i dyplom za zwycięstwo w kategorii działalność społeczna i charytatywna.

Ks. prał. Jan Gargasewicz podczas gali finałowej plebiscytu „Osobowość Roku 2025” na Zamku Królewskim w Warszawie odebrał statuetkę i dyplom za zwycięstwo w kategorii działalność społeczna i charytatywna.

To nie tylko osobisty sukces kapłana, ale także wyróżnienie dla całej wspólnoty parafialnej i dzieł miłosierdzia prowadzonych na wałbrzyskim Podzamczu. Ks. prał. Jan Gargasewicz odebrał 9 maja na Zamku Królewskim w Warszawie statuetkę i tytuł „Osobowość Roku 2025” w kategorii działalność społeczna i charytatywna.

Uroczysta gala ogólnopolskiego finału plebiscytu Polska Press odbyła się w Sali Wielkiej Zamku Królewskiego w Warszawie. W wydarzeniu uczestniczyli laureaci z całej Polski, wyróżnieni za działalność społeczną, kulturalną, naukową i samorządową. W kategorii działalność społeczna i charytatywna zwyciężył proboszcz parafii Podwyższenia Krzyża Świętego na wałbrzyskim Podzamczu oraz dyrektor NZOZ Caritas Diecezji Świdnickiej.
CZYTAJ DALEJ

Nowenna do św. Andrzeja Boboli

[ TEMATY ]

św. Andrzej Bobola

Karol Porwich/Niedziela

św. Andrzej Bobola

św. Andrzej Bobola

Niezwyciężony atleta Chrystusa - takim tytułem św. Andrzeja Bobolę nazwał papież Pius XII w swojej encyklice, napisanej z okazji rocznicy śmierci polskiego świętego. Dziś, gdy wiara katolicka jest atakowana z wielu stron, św. Andrzej Bobola może być ciągle stawiany jako przykład czystości i niezłomności wiary oraz wielkiego zaangażowania misyjnego.

TRWA NOWENNA w intencji pokoju i Ojczyzny za wstawiennictwem św. Andrzeja Boboli. DOŁĄCZ DO MODLITWY
CZYTAJ DALEJ

Komunia św. - największy dar z Nieba

2026-05-10 13:12

[ TEMATY ]

archidiecezja łódzka

Marek Kamiński

W kościele pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła dzieci ze Specjalnego Ośrodka Szkolno – Wychowawczego nr 4 w Łodzi przyjęły Pierwszą Komunię świętą.

W kościele pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła dzieci ze Specjalnego Ośrodka Szkolno – Wychowawczego nr 4 w Łodzi przyjęły Pierwszą Komunię świętą.

W kościele pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła dzieci ze Specjalnego Ośrodka Szkolno – Wychowawczego nr 4 w Łodzi przyjęły Pierwszą Komunię świętą. Wymagają one szczególnej troski ze strony rodziców i Kościoła. Aby godnie przygotować się do spotkania z Panem Jezusem, pogłębiały wiedzę religijną, poznając na lekcjach katechezy prawdy wiary, modlitwy i obrzędy kościelne. Do tego wielkiego wydarzenia jako katecheta przygotowywał je ks. Damian Czerwiński administrator parafii w Nowosolnej.

- To dla nich ogromna radość przyjąć Jezusa do swojego serca. Wielkim przeżyciem była też pierwsza spowiedź, przeżywały to na swój sposób. Dzisiejszy dzień jest dla nich niezwykły, wyjątkowy także dla rodzin i społeczności szkolnej.
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

REKLAMA

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję