"Dzisiaj śpiewa Ci moja miłość (...) Zupełnie i całkowicie należę do Ciebie: Czego pragniesz ode mnie, Panie?" - to wyjątek z pism św. Teresy z Avili, wielokrotnie powtarzany przez Edytę Stein, największą mistyczkę XX w. Urodzona 12 października 1891 r. we Wrocławiu w rodzinie żydowskiej, przeszła ewolucję duchową od religii mojżeszowej, przez ateizm, drogę poszukiwania prawdy, studia filozoficzne, do nawrócenia, chrztu, Karmelu, aż do pełnej akceptacji Krzyża Chrystusowego i przyjęcia śmierci męczeńskiej w komorze gazowej obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu w sierpniu 1942 r. Wzruszający jest jej stosunek do matki, prawowiernej Żydówki, z którą najpierw gorliwie uczęszczała do synagogi i uczciwie zachowywała praktyki religii, później zaś prowadziła nieustanny dialog przy pomocy listów, a w ważniejszych sprawach - jak np. odejście od religii, chrzest w Kościele katolickim czy wstąpienie do klasztoru karmelitańskiego - dialog w cztery oczy. Dramat matki, ale jednocześnie miłość tej, która odnalazła największą Miłość w Jezusie Chrystusie, to problemy fascynujące i zadziwiające w życiu wielkiej świętej - Edyty Stein. Znamienna jest droga Edyty do Chrystusa. Od Starotestamentowego "Słuchaj, Izraelu, Twój Bóg jest jedyny" przeszła do poszukiwania prawdy. Odejście z domu rodzinnego, odstąpienie od wiary ojców już w wieku 13-14 lat i wejście na drogę poszukiwania określiła później w słowach: "Moje poszukiwanie prawdy było jedyną modlitwą". Studiowała filozofię, psychologię, historię, ale najbardziej pociągała ją filozofia w ujęciu Edmunda Husserla. Szukała prawdy w jego dziele Logische Untersuchungen. W Getyndze, w której o "fenomenach" filozofowało się "dniem i nocą, przy jedzeniu, na ulicy, wszędzie", chodziła do tego wielkiego filozofa na "popołudnia szczerości". Tam spotkała prof. Reinacha oraz jego żonę - przyjaciół Husserla, oraz Maxa Schelera, który jako neofita, powróciwszy do Kościoła, zapoznał Edytę z katolicyzmem. Żyła nadal w ateizmie, ale zrozumiała, że "wiara musi stanowić wartość godną co najmniej przemyślenia". Kiedy w 1916 r. Edmund Husserl przeniósł się do Fryburga w Badenii, wziął ze sobą uzdolnioną asystentkę Edytę Stein, gdzie zetknęła się z Martinem Heideggerem i obroniła swoją pracę doktorską Das Problem der Einfuahlung (Problem wczucia się). Profesor Husserl namawiał ją do napisania rozprawy habilitacyjnej. Lecz dusza Edyty ciągle poszukiwała i oczekiwała na jakieś zdarzenie w jej życiu duchowym. To właśnie "upragnione" przyszło nagle. W domu przyjaciółki Conrad-Martius, pozostawiona na jedną noc sama, sięgnęła przypadkowo po stojące na półce dzieło Życie św. Teresy z Avili przez nią samą spisane. Przez noc je przeczytała, rano była pewna: "To jest prawda". Od razu poszła prosić o chrzest, ale musiała poczekać do 1 stycznia 1922 r., jak mówił miejscowy proboszcz z Bergzabern, aby się "zadomowić" w Kościele katolickim. To zadomowienie się zrodziło jeszcze jedno pragnienie: całkowitego ukochania Tego, którego znalazła - Jezusa Chrystusa, a to chciała zrealizować przez wstąpienie do Karmelitanek. Jej kierownicy duchowi, ojcowie jezuici, dalecy byli od wyrażenia pochopnej zgody. Ale w dialogach prowadzonych z nowo odkrytym Chrystusem na długich godzinach kontemplacji sama znalazła Jego przyzwolenie. Zrozumiała, że istotą chrześcijańskiego istnienia nie jest wiedza, lecz miłość. Próby wysunięcia Edyty na forum publiczne: odczyty, wykłady, habilitacja - spełzły na niczym. Chrystus pociągał, zniewalał, zaprowadził do Karmelu i wreszcie dawał coraz wyraźniejszą potrzebę uczestnictwa w swoim Krzyżu (przyjęła imię zakonne - Benedykta od Krzyża Chrystusowego). Zrozpaczona matka-Żydówka powiedziała jej wtedy: "Dlaczego Go poznałaś?".
W krzyżu i okropnym doświadczeniu po dojściu do władzy Hitlera uczestniczył już jej naród. Rozumiała to, już w 1933 r. pisała nawet list do papieża Piusa XI , aby potępił hitleryzm, ale daleko było jeszcze do jego encykliki z 14 marca 1937 r. Mit brennender Sorge (Z palącym niepokojem), potępiającej nazizm. Na szykującą się zagładę jej narodu patrzyła inaczej: "Być dzieckiem Boga, to znaczy: (...) całe zatroskanie i nadzieję składać w ręce Boga". W Wielki Czwartek 1938 r. miała swe wieczyste zaślubiny z Oblubieńcem. Ścigana przez nienawiść za swe pochodzenie, ratowana przez przeoryszę i duchownych niemieckich, została przeniesiona z Kolonii wraz z jej rodzoną siostrą Różą, też karmelitanką, do Holandii, a po jej zajęciu przez hitlerowców miała być wywieziona do Szwajcarii. Ale już nie zdążyła: dwa przesłuchania przez gestapo, jej postawa oblubienicy Chrystusa i do tego pochodzenie żydowskie spowodowały, że znalazła się w pociągu do Oświęcimia. Ostatni raz widziano ją 9 sierpnia 1942 r. Została zagazowana.
Tego nie da się opisać, należy sięgnąć do jej dzieł, przestudiować jej drogę do Chrystusa. Mistycyzm, jej droga opisana w encyklice Jana Pawła II Fides et ratio, jej misterium stanięcia w środku cierpienia narodu i połączenia go z cierpieniem Chrystusa - to ważne, choć nie jedyne motywy decyzji Ojca Świętego wyniesienia Edyty Stein na ołtarze i ogłoszenia patronką Europy przełomu XX i XXI w.

Literatura: F. Wetter, "Edyta Stein, powołana do prawdy - przez Krzyż błogosławiona", Wrocław 1991.