Matka Boża Wieleńska

Według tradycji, którą ludzie do dziś sobie przekazują, Matka Boża miała ukazać się w Wieleniu ubogiej pasterce na pniu lipowym i wyrazić życzenie, aby w tym miejscu zbudowano kościół dla Jej Syna. Z części pnia lipowego wyrzeźbiono figurę Matki Bożej i postawiono ją w miejscu objawienia, w pobliżu jeziora, które zaczęto nazywać Jeziorem Maryi (Lacus Sanctae Mariae).
Pierwotna figura Matki Bożej uległa zniszczeniu w niewiadomych okolicznościach, prawdopodobnie w XIV wieku. Obecna pochodzi z drugiej połowy XV wieku i jest wykonana z drzewa lipowego, w stylu gotyckim, jej wysokość wynosi 1,2 m. Matka Boża trzyma na prawym ręku Dzieciątko, a w lewej dłoni ma jabłko.
Warto zauważyć, że Matka Boża ma na głowie wyrzeźbioną koronę. Rzeźbiarz chciał Ją więc przedstawić jako Królową i Panią. W XVII wieku nałożono Maryi i Dzieciątku metalowe korony barokowe, posrebrzone i pozłocone. Nie ma jednak żadnych dokumentów, ani ustnych przekazów, które by stwierdzały, że był to akt koronacji dokonany za przyzwoleniem władzy duchownej.

Kult

Pierwszy kościół zbudowali w Wieleniu ad lacum S. Mariae Cystersi, sprowadzeni tam w 1285 r. przez wojewodę poznańskiego Beniamina Zarembę. Był to kościół drewniany. Zniszczył go pożar. Podobny los podzieliły dwa kolejne kościoły drewniane, zbudowane w Wieleniu przez Cystersów. W latach 1731-42 z fundacji Cystersów został wzniesiony kościół murowany, który istnieje do dzisiaj.
W głównym ołtarzu znajduje się figura Matki Bożej Wieleńskiej, odsłaniana podczas nabożeństw. Od niepamiętnych czasów do Wielenia przybywają pielgrzymi z okolicznych miejscowości położonych w promieniu 50 km. Pielgrzymki przychodzą w ciągu całego roku, zwłaszcza w okresie od maja do października. Czasem większych pielgrzymek są święta maryjne. Szczytowym zaś okresem pielgrzymim był i jest wielki odpust, związany z tajemnicą Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny. Mimo że po Soborze Watykańskim II święto Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny przeniesiono na dzień 31 maja, w Wieleniu wielki odpust, złączony z tajemnicą Nawiedzenia, nadal jest obchodzony 2 lipca. Jest to bowiem święto Matki Bożej Wieleńskiej.
Papież Pius VI pismem z 4 września 1783 r. udzielił odpustu zupełnego pielgrzymom, którzy w święto Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny lub w jego oktawie nawiedzą sanktuarium Matki Bożej w Wieleniu. Święta Penitencjaria potwierdziła to dekretem z 6 października 1971 r.
Ruch pielgrzymi został przerwany w okresie II wojny światowej. Sanktuarium Wieleńskie zamknięto i przeznaczono na rozbiórkę. Ludzie jednak podchodzili ukradkiem pojedynczo pod mury świątyni, by chociaż przy nich znaleźć się w obecności Wieleńskiej Pani i Królowej.
Po zakończeniu wojny Sanktuarium Wieleńskie ożyło na nowo. W 1951 r. - za zgodą Kurii Metropolitalnej w Poznaniu - wrócono do tradycji tygodniowego wielkiego odpustu. Znalazło się kilku kapłanów, którzy jakby z natchnienia, powodowani wdzięcznością za ocalenie z obozu koncentracyjnego oraz za uratowanie od utonięcia podczas kąpieli w Jeziorze Maryi w Wieleniu, postanowili co roku przez całą oktawę odpustu służyć Matce Bożej Wieleńskiej. Dzięki nim modły odpustowe w Wieleniu odnowiły się i pogłębiły. Liczba pielgrzymów wzrosła podczas jego trwania do ok. 40 tys. osób. Z pielgrzymkami przybywają kapłani, którzy służą pielgrzymom w konfesjonale. Należy podkreślić, że pierwszym odruchem dla tych, którzy przybywają do Sanktuarium Wieleńskiego, jest pragnienie przystąpienia do sakramentu pokuty. Pielgrzymi chętnie nazywają Matkę Bożą w Wieleniu „Ucieczką Grzeszników” i Matką Miłosierdzia.

Koronacja

Biskupi archidiecezji poznańskiej przywiązywali i przywiązują wielką wagę do sanktuarium wieleńskiego. Zdają sobie sprawę, jak wielki wpływ wywiera Wieleń na życie wewnętrzne wiernych, zwłaszcza z okolicznych parafii. Abp Antoni Baraniak (1957-77) zamierzał wystąpić z prośbą do Stolicy Apostolskiej o zezwolenie na koronację łaskami słynącej figury Matki Bożej Wieleńskiej. Pisał o tym miesiąc przed swoją śmiercią do ks. prob. Władysława Płóciennika, kustosza Sanktuarium Wieleńskiego.
Także abp Jerzy Stroba - metropolita poznański (1978-96) podczas pobytu w Sanktuarium Wieleńskim w niedzielę 1 lipca 1990 r., na prośbę parafian i ks. Płóciennika, wyraził ustną zgodę na wszczęcie bezpośrednich starań o koronację Matki Bożej Wieleńskiej.
Podjęto starania o koronację. Bp Stanisław Napierała przygotował całą dokumentację dotyczącą prośby o koronację papieską.
Abp Jerzy Stroba - mocą władzy biskupa diecezjalnego - podjął decyzję o koronacji figury Matki Bożej Wieleńskiej na prawie diecezjalnym. 5 września 1993 r. dokonał koronacji biskupiej cudami słynącej średniowiecznej figury Matki Bożej Ucieczki Grzeszników w kościele pw. Nawiedzenia Matki Bożej w Wieleniu Zaobrzańskim, należącym do parafii św. Wojciecha w Kaszczorze w dekanacie przemęckim. Koronacja ta była wyrazem ogólnodiecezjalnego dziękczynienia, składanego Matce Najświętszej za łaski archidiecezjalnego Synodu i Kongresu Eucharystycznego. Stała się też okazją do zawierzenia Matce Bożej archidiecezji poznańskiej.
Niestety, radość z coraz większej czci, jakiej doznaje Matka Najświętsza w znaku cudami słynącej figury Matki Bożej Wieleńskiej, została przygaszona kradzieżą, której dokonano w nocy z 17 na 18 czerwca 2003 r. Nieznani sprawcy włamali się do kościoła sanktuaryjnego i skradli korony ze skroni Matki Bożej i Dzieciątka. Stało się to tuż przed świętowaniem 10. rocznicy koronacji.
Podczas zorganizowanych modlitw wynagradzających w czasie dorocznego wielkiego odpustu, w którym wziął udział także abp Stanisław Gądecki - metropolita poznański, pielgrzymi ze łzami w oczach spontanicznie zaczęli składać ofiary na nowe korony dla Maryi i Dzieciątka. Wielu ofiarowało złote pierścionki, sygnety i krzyżyki, a przyrzekając modlitwę w intencji ponownej koronacji, stwierdzało: „Musimy Matce Bożej i Dzieciątku sprawić jeszcze cenniejsze korony”.
Opisane wydarzenia dały nowy impuls do starania się o koronację na prawach papieskich. Postulat ten wyszedł zarówno od kapłanów, jak i licznych pielgrzymów. Poparł go abp Gądecki, który po uzyskaniu wymaganej prawem kościelnym zgody Konferencji Episkopatu Polski wystosował prośbę o pozwolenie na koronację papieską do watykańskiej Kongregacji Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów. Kongregacja ta 17 sierpnia 2004 r. wydała dekret upoważniający do koronacji obrazu Matki Bożej w Wieleniu Zaobrzańskim nomine et auctoritate Summi Pontificis, dodając następujące słowa: „Życzymy i ufamy, że Matka Syna Bożego czczona w tymże sanktuarium stanie się Królową serc i umysłów mieszkańców Wielenia Zaobrzańskiego oraz wszystkich nawiedzających to szczególne miejsce”.
Arcybiskup Metropolita Poznański w Liście Pasterskim na rozpoczęcie Nowenny przed koronacją figury Matki Bożej Ucieczki Grzeszników w Wieleniu Zaobrzańskim z 3 października 2004 r., N. 6330/2004, wyznaczył datę koronacji na 3 lipca 2005 r. Na tę uroczystość przygotowywaliśmy się przez nowennę, Kongres Maryjny, peregrynację cudownej figury Maki Bożej z Wielenia po poszczególnych dekanatach naszej archidiecezji, przez pielgrzymki do sanktuarium w Wieleniu, modlitwę różańcową, a nade wszystko przez pogłębianie osobistej pobożności maryjnej.