Reklama

Wspomnienie o Dowborczykach

Niedziela Ogólnopolska 34/2008, str. 34

Pomnik Dowborczyka na Wybrzeżu Kościuszkowskim (frontem do Wisły), który przetrwał okupację, ale został usunięty przez władze komunistyczne w 1948 r.
Wiktor Brodzikowski 1947

Pomnik Dowborczyka na Wybrzeżu Kościuszkowskim (frontem do Wisły), który przetrwał okupację, ale został usunięty przez władze komunistyczne w 1948 r.<br>Wiktor Brodzikowski 1947

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Mało kto dziś pamięta o Dowborczykach, zawsze byli w cieniu Legionów. W czasie I wojny światowej społeczeństwo polskie było politycznie podzielone. W Galicji Piłsudski tworzył oddziały zbrojne, zorientowane na Austrię. Odmiennie było w zaborze rosyjskim, gdzie działalność Narodowej Demokracji i tendencje wszechsłowiańskie, widzące wyzwolonych Słowian pod berłem carów, dominowały. Jednakże po obaleniu caratu środowiska endeckie, widząc niechęć nowej władzy w Rosji do sprawy polskiej, zmieniły orientację, stawiając na koalicję antyniemiecką i antyaustriacką.
Wyrazem pierwotnej orientacji prorosyjskiej było formowanie ochotniczych oddziałów polskich przy armii rosyjskiej. I tak powstał Legion Puławski z komendą polską. Legion ten poniósł ciężkie straty. Momentem zwrotnym w idei formowania odrębnych oddziałów polskich w Rosji po obaleniu caratu (luty 1917) był Zjazd Wojskowych Polaków w Piotrogrodzie w czerwcu 1917 r., który ustanowił Naczpol (Naczelny Polski Komitet Wojskowy), będący ciałem organizującym polskie wojsko w Rosji. Resztki Legionu Puławskiego zostały przeformowane w Dywizję Strzelców Polskich, w szeregach której był pułk ułanów, wsławiony szarżą na pozycje niemieckie i austriackie pod Krechowcami k. Stanisławowa 24 lipca 1917 r. Dodajmy, że od jesieni 1917 r. zezwolono na noszenie orzełków polskich na mundurach rosyjskich.
W sierpniu 1917 r. Dywizja Strzelców Polskich stała się kadrą I Korpusu Polskiego. Ówczesny naczelny dowódca armii rosyjskiej, słynny później z walk z bolszewikami gen. Ławr Korniłow, mianował dowódcą tego korpusu gen. Józefa Dowbór-Muśnickiego. Miejscem formowania się korpusu był Bobrujsk na Białorusi, nad Berezyną. Bobrujsk był starą twierdzą rosyjską, która jako przestarzała została zamieniona na składy wojskowe. Był tam m.in. wielki zasób grzebieniastych hełmów francuskich, w które zaopatrzyli się Dowborczycy, malując na nich odmienne otoki dla poszczególnych rodzajów broni i służb. Hełmy te stały się ich symbolem. Znakiem Dowborczyków, noszonym na mundurze, był krzyż łaciński z orłem polskim u dołu. Tereny otaczające Bobrujsk, od Dniepru aż po Słuck, Dowborczycy nazwali Rzecząpospolitą Bobrujską. Miał to być jakby kawałek wolnej Polski. Obchodzono tu m.in. uroczyście święto 3 Maja w 1918 r.
Dowborczycy byli najsilniejszym korpusem polskim w Rosji. Bolszewicy częściowo zajęli twierdzę w Bobrujsku i próbowali rozbroić Dowborczyków. Wyniknęły walki z bolszewikami. Rzeczpospolita Bobrujska znalazła się w pasie frontu między Niemcami a bolszewikami. W kraju pod okupacją niemiecką Rada Regencyjna uznała Dowborczyków za odrodzone wojsko polskie. Złożyli oni przysięgę na wierność Radzie Regencyjnej. Niestety, Niemcy kazali rozformować korpus i zmusili Radę Regencyjną do zwolnienia żołnierzy z przysięgi. Prawie wszyscy z nich przyjechali do Polski (ponad 23,5 tys.) w okresie od końca maja do początków lipca 1918 r. Niebawem mogli wstąpić do wojska polskiego.
Pamiątką po Dowborczykach w Bobrujsku był kopiec - wspólna mogiła poległych w walkach z bolszewikami. W 1932 r. wzniesiono miniaturę tego kopca na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. Na jego szczycie umieszczono żelazny krzyż i cierniową koronę.
W Warszawie w 1930 r. na Wybrzeżu Kościuszkowskim nad Wisłą odsłonięto pomnik Dowborczyka, autorstwa rzeźbiarza Michała Kamieńskiego. Pomnik ten przetrwał okupację, zniszczony został dopiero w 1948 r. przez komunistów. W 2001 r. pomnik został odtworzony, ale nie znalazło się dla niego miejsce w Warszawie, stoi na dziedzińcu Muzeum Wojska Polskiego i czeka na swój czas.

Oryginał fotografii reprodukowany jest w albumie: Wiktor Brodzikowski, „Warszawa 1945-1950 w fotografiach”, Wydawnictwo „Brodzikowski”, Warszawa 2005.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

2008-12-31 00:00

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Papież odpowiada Trumpowi. "Jeśli ktoś mnie krytykuje, niech robi to w prawdzie"

2026-05-06 06:55

[ TEMATY ]

Donald Trump

Papież Leon XIV

Vatican Media

Leon XIV w Castel Gandolfo udzielił krótkiego oświadczenia dziennikarzom, komentując ostatnie krytyczne wypowiedzi prezydenta USA Donalda Trumpa. „Kościół od lat wypowiada się przeciwko wszelkiej broni nuklearnej. Mam nadzieję, że zostanę wysłuchany ze względu na wartość słowa Bożego” - powiedział.

„Misją Kościoła jest głoszenie Ewangelii, głoszenie pokoju. Jeśli ktoś chce mnie krytykować za głoszenie Ewangelii, niech czyni to w prawdzie”.
CZYTAJ DALEJ

Kościół nie jest celem samym w sobie. Papież: jego horyzontem jest wieczność

2026-05-06 10:42

[ TEMATY ]

audiencja

audiencja ogólna

Leon XIV

Vatican Media

„Kościół nie może zamknąć się w tym, co widzialne i doraźne” - przypomniał Leon XIV podczas pierwszej majowej audiencji ogólnej, wracając do nauczania Soboru Watykańskiego II. W mocnej katechezie wskazał, że chrześcijanie żyją między „już” a „jeszcze nie”, a prawdziwym horyzontem Kościoła pozostaje Królestwo Boże.

Odwołując się do soborowej konstytucji „Lumen gentium”, Papież przypomniał, że „Kościół jest Ludem Bożym pielgrzymującym w dziejach, a celem wszystkich jego działań jest Królestwo Boże”. Zauważył przy tym, że ten wymiar bywa dziś marginalizowany, gdyż uwaga wierzących skupia się głównie na tym, co widzialne i natychmiastowe.
CZYTAJ DALEJ

Krypty, gotyckie piwnice i... ?

2026-05-06 13:25

[ TEMATY ]

Zielona Góra

Paradyż

Gościkowo‑Paradyż

Europejska Noc Muzeów

ks. Rafał Witkowski

Paradyż

Paradyż

W sobotę 16 maja 2026 będzie można odkrywać sekrety pocysterskiego klasztoru w Gościkowie-Paradyżu w ramach Europejskiej Noc Muzeów. Tego dnia w godzinach 17.00 - 22.00 można przybyć do Paradyża, aby skorzystać z bogatej oferty.

W programie znajdą się m.in. tematyczne wykłady przybliżające dzieje opactwa oraz jego duchowe i kulturowe znaczenie, a także oprowadzanie po kościele i klasztorze. Uczestnicy wydarzenia będą mieli niepowtarzalną okazję zajrzeć do miejsc na co dzień niedostępnych – w tym do krypty oraz gotyckich piwnic.
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

REKLAMA

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję