Rodzina storczykowatych obejmuje tysiące pięknie kwitnących gatunków, rośliny te są spotykane także w różnych środowiskach naszego kraju. Dawniej kwiaty te jako cięte lub, rzadziej, doniczkowe w szklarniach były synonimem bogactwa, ale obecnie dzięki postępom w rozmnażaniu i hodowli sztucznej w laboratoriach nastąpiły wielkie obniżki cen i mogą je mieć w swoich domach wszyscy chętni. Wyjątkowo wytrzymałe i efektowne w kwitnieniu okazują się odmiany hodowlane sprzedawane w kwiaciarniach i supermarketach.
Ostatnie lata to okres wzmożonej sprzedaży tych roślin. Przed kupnem powinniśmy przygotować się i przemyśleć decyzję. Warto też poczytać choćby rady z internetu dla poszerzenia wiedzy i zaczerpnięcia potrzebnych informacji o konkretnych gatunkach. Zapoznanie się z wymaganiami roślin i doświadczeniami hodowców może uchronić nas przed popełnieniem niepotrzebnych błędów. Strata cennej rośliny może zniechęcić do dalszych prób uprawy, a z pewnością można tego uniknąć.
Storczyki uprawiane na parapetach w mieszkaniach są w większości krzyżówkami różnych gatunków, dzięki czemu, mając różne cechy, są odporniejsze na spotykane warunki. Niemal wszystkie są epifitami - czyli w naturalnym środowisku żyją na gałęziach i pniach drzew tropikalnych. Z tego powodu nie podlewa się ich i nie nawozi tak jak inne rośliny w mieszkaniu, a ponadto musimy zapewnić im inne, bardziej przepuszczalne podłoże.
Wiadomości w tym artykule zostały ograniczone do najczęściej i najłatwiej uprawianych krzyżówek z rodzaju Phalaenopsis - nazywanych po polsku: falek, falenopsis, ćmówka lub po prostu ogólnie storczyk czy też orchidea.

Światło i ciepło

Podobnie jak wszystkie rośliny zielone także storczyki potrzebują światła. Najlepsze są parapety na oknach na zachód, wschód lub ocienione południowe oraz kierunki pośrednie. Bezpośrednie promienie słońca w lecie na nieocienionym żaluzjami oknie południowym mogą przypalać liście, natomiast niedobór oświetlenia hamuje wzrost oraz zmniejsza liczbę i wielkość kwiatów. Czynnik ten jest związany z temperaturą. W zimie, kiedy mamy chłodniej, wystarcza niewielka ilość światła. Krótkie, 2-tygodniowe ochłodzenie jesienne czy wiosenne jest falkom nawet potrzebne, ponieważ pobudza te rośliny do kwitnienia i wypuszczania nowych pędów kwiatowych. Jednak skutkiem występowania niskiej temperatury w okresie późniejszego powstawania pąków jest częste ich zrzucanie.

Wilgotność powietrza

Falenopsis jest wyjątkowo odporny na suche powietrze. Ma grube, duże liście i to zabezpiecza roślinę przed niedoborem wilgoci w powietrzu. Wiele innych storczyków ma dużo większe wymagania pod tym względem.

Podlewanie

Epifity nie powinny być podlewane wodą wodociągową. Co prawda podłoże pochłania nadwyżki wapienia, jednak szybko się przez to zużywa i częściej należy je zmieniać. Falki najlepiej podlewać wodą odstaną, przegotowaną, z dodatkiem czystej deszczówki (np. nawet ½ objętości). Można używać wodę demineralizowaną, a także zakwaszać ją sokiem z cytryny. Częstotliwość podlewania zależy od temperatury, wilgotności powietrza i naświetlenia. Zwykle wystarczają niewielkie ilości wody 1-2 razy na tydzień. Woda nie powinna stać w doniczce. Pomocne są, szczególnie dla początkujących, przeźroczyste doniczki, w których widać, czy korzenie są nasączone wodą - zielone, czy potrzebujące wody - białawe. Bardzo ważne jest, żeby doniczki miały duże otwory odpływowe w dnie, tak aby stojąca woda nie powodowała gnicia korzeni.

Nawożenie

Rośliny te są przystosowane do niewielkich ilości składników mineralnych. Wystarczy rozcieńczenie 1/5-1/10 stężenia nawożenia w porównaniu z innymi roślinami kwiatowymi uprawianymi w naszych mieszkaniach czy to na parapetach, czy w ogródkach. Można wykorzystać wieloskładnikowe nawozy i roztwory zalecane dla roślin kwitnących, ale trzeba je 5-10 razy bardziej rozcieńczyć.

Przesadzanie

Przeważnie wystarcza przesadzać rośliny do nowego podłoża co 2 lata. Dla wszystkich storczyków zalecane jest podłoże bardzo przepuszczalne, składające się z kawałków kory sosnowej, pociętych pędów mchu płonnika i liści bukowych. Można domieszać keramzyt, styropian oraz inne materiały wypełniające przestrzenie w doniczce. Mieszanka nie powinna magazynować wody, ale łatwo ją przepuszczać. Stare podłoże różni się od nowego właśnie tym, że jego zbutwiałe składniki wchłaniają zbyt duże ilości wody i to może powodować gnicie korzeni.

Kwitnienie

Falki są wyjątkowo wdzięczne pod względem kwitnienia - mają piękne i liczne kwiaty, które bardzo długo utrzymują się na pędach. Kiedy zapewni się odpowiednie warunki (oświetlenie, nawożenie i ciepło), mogą po 3 miesiącach kwitnienia z końcowych pączków rozwinąć się następne kwiaty na kolejne 3 miesiące, i później kolejne. Można ścinać kwiaty do flakonu lub przenosić całą roślinę na środek pokoju - najlepiej pod lampkę, aby dostarczyć potrzebną energię świetlną i jednocześnie w ten sposób wyeksponować roślinę z pięknymi kwiatami.

Ścinanie pędów i dzielenie roślin

W przypadkach, kiedy chcemy odciąć kwitnący pęd do flakonu lub też usunąć już przekwitły, dobrze jest cięcia dokonać powyżej 2. węzła na łodyżce sterylnymi, mocnymi narzędziami, przetartymi wcześniej spirytusem. Po tym zabiegu pielęgnacyjnym powinniśmy miejsce cięcia potrzeć węglem drzewnym dla dezynfekcji i ochrony przed zakażeniem rany. Ścinając kwiaty, których jest wiele na jednym pędzie, najlepiej poczekać, aż ponad połowa z pąków rozwinie się. Podobnie jak przy cięciach należy dbać o sterylne dzielenie rośliny, gdy się rozrośnie. Wtedy możemy rozciąć ją lub rozerwać na części, z których każda powinna mieć wystarczającą ilość korzeni. Na temat storczyków dla bardziej zainteresowanych osób dostępne są w księgarniach popularne poradniki specjalistyczne w formie książkowej. Bogate w wiadomości są polskie strony internetowe, szczególnie witryna Polskiego Towarzystwa Miłośników Orchidei: www.storczyki.org.pl, a także inna wyjątkowo ciekawa: www.orchidarium.pl.
Z pewnością warto próbować i starać się uprawiać te piękne rośliny w domu, ciesząc się nimi i ozdabiając w ten sposób swoje otoczenie.