Na wielu wizerunkach świętą przedstawiają z koszem pełnym kwiatów bądź kosz pełen owoców trzyma stojący obok niej mały chłopiec. Skąd ten motyw w ikonografii chrześcijańskiej? Otóż związany on jest z piękną legendą. Skazanej na śmierć męczeńską Dorocie przyglądali się uważnie cesarscy oprawcy, poganie. Ku ich zdumieniu na twarzy przyszłej świętej nie zobaczyli smutku; z radością spieszyła ona na spotkanie z Bogiem. Rozgniewało to jednego z pogan, urzędnika imieniem Teofil, który zapytał dlaczego tak się spieszy. Otrzymał odpowiedź: idę do niebiańskich ogrodów. Zakpił więc Teofil, nazywając ją narzeczoną Chrystusa, prosząc Dorotę, aby przyniosła mu z tych „rzekomych” ogrodów kwiaty bądź owoce. Po pewnym czasie u Teofila zjawił się tajemniczy posłaniec, chłopiec, który przyniósł Teofilowi chustę Doroty przepełnioną niezwykle silnym zapachem różano-owocowym. Późniejsza legenda przedstawiła to wydarzenie nieco inaczej: to anioł miał przynieść poganinowi kosz kwiatów i owoców – stąd św. Dorota uważana jest za patronkę ogrodników, ale też młodych małżonków. Niedowiarek uwierzył, zresztą później został także ścięty mieczem razem z Dorotą; było to na początku czwartego stulecia.

Świadectwo jej śmierci zapisano bardzo wcześnie, około stu lat później w pierwszej kompilacji tzw. Martyrologium świętego Hieronima, spisie męczenników powstałym pod auspicjami patriarchy Akwilei, a przypisywanym św. Hieronimowi.

Kult św. Doroty rozprzestrzenił się bardzo szybko we wczesnośredniowiecznej Europie. W Szwecji dodano ją do grona tzw. Czternastu Wspomożycieli – grupy świętych umęczonych w wyniku szczególnie krwawych prześladowań Kościoła na przełomie trzeciego i czwartego wieku za panowania cesarza Dioklecjana, a których orędownictwo uważano za wyjątkowo skuteczne. W sztuce kościelnej przedstawiana jest również w grupie tzw. czterech świętych Dziewic – wraz ze św. Katarzyną Aleksandryjską, św. Barbarą, św. Małgorzatą Antiocheńską. Takie przedstawienie w postaci XV-wiecznych, drewnianych figurek spotkamy w jednym z bocznych ołtarzy przepięknej, drewnianej świątyni w Binarowej koło Biecza. W XVIII-wiecznym ołtarzu głównym drewnianego kościoła w Trzcinicy znajduje się natomiast wizerunek św. Doroty (w zwieńczeniu) z aniołem podającym świętej kosz owoców i kwiatów. Symbolem męczeństwa św. Doroty jest trzymana przez nią gałązka palmy. Po bokach ołtarza znalazły się także wizerunki sióstr św. Doroty: Kalisty i Christy.