W dniach 4-6 czerwca 1966 r. przez Lublin przewinęły się tysiące wiernych, uczestniczących w diecezjalnych obchodach Milenium Chrztu Polski. Mimo wielu trudności ze strony władz komunistycznych, na modlitewne spotkania w obecności kopii Ikony Jasnogórskiej, na placu katedralnym i w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim stawili się przedstawiciele różnych stanów i zawodów. Dzieci, młodzież i dorośli, chłopi, robotnicy i inteligencja manifestowali wiarę oraz przywiązanie do Chrystusa i Kościoła obecnego na ziemiach polskich od tysiąca lat.

Milenijne uroczystości

W Archiwum Archidiecezjalnym w Lublinie zachowały się liczne dokumenty ukazujące przygotowania i przebieg diecezjalnych obchodów Milenium Chrztu Polski, odbywających się z udziałem Episkopatu i pod przewodnictwem prymasa Stefana Wyszyńskiego. Teczka z dokumentami „Sacrum Poloniae Millenium 966-1966. Diecezjalne uroczystości milenijne w Lublinie w dniach 4-6 czerwca 1966 r.” jest wymownym świadectwem wiary pokolenia, które tysiąc lat po chrzcie Mieszka I potwierdziło miłość do Chrystusa i Jego Matki.

Przygotowanie milenijnych uroczystości na dobre ruszyło w lutym 1966 r., kiedy został powołany komitet organizacyjny. Pod przewodnictwem bp. Jana Mazura, ordynariusz bp Piotr Kałwa i nowo mianowany biskup pomocniczy Bolesław Pylak oraz kilkudziesięciu kapłanów opracowali duchowe i materialne podwaliny pod czerwcowy jubileusz. Zaplanowano m.in. odnowienie chrztu w Wielką Sobotę i akt oddania się Matce Bożej 3 maja we wszystkich parafiach, nabożeństwa stanowe w ramach Tygodnia Tysiąclecia, wystawy prezentujące dziedzictwo wiary i kultury diecezji lubelskiej, przekazanie do parafii kopii obrazu Matki Bożej Częstochowskiej, złożenie w katedrze wotywnych świec maryjnych, czytanki majowe ukazujące historię Kościoła i jego najważniejsze dokonania w ojczyźnie. Celem jubileuszu było „podziękowanie za łaskę wiary, która od tysiąca lat prowadzi pokolenia Polaków do szczęścia wiecznego”, uproszenie dla narodu obfitych łask na nowe tysiąclecie, jak i zaakcentowanie udziału ziemi lubelskiej w życiu i działalności Kościoła w Polsce.

W jubileuszowym programie znalazły się m.in. przejazd z Ikoną Jasnogórską przez ulice diecezji i miasta, okolicznościowa sesja Episkopatu Polski w katedrze lubelskiej, modlitewne spotkania wiernych różnych stanów i Msze św., z których główną celebrował metropolita krakowski Karol Wojtyła (Lublin jako archidiakonat do 1790 r. należał do diecezji krakowskiej), z płomiennym kazaniem kard. Stefana Wyszyńskiego. Według szacunku służb porządkowych, w milenijnych obchodach wzięło udział ok. 150 tys. wiernych, z czego aż 50 tys. uczestniczyło w Sumie.

Hołd dla Matki Bożej

Najważniejszym wydarzeniem było nawiedzenie kopii Ikony Jasnogórskiej. Po obraz do Częstochowy pojechała delegacja, w skład której wchodzili m.in.: bp Jan Mazur, ks. Michał Słowikowski, ks. Mieczysław Brzozowski, dn Marian Stasiak. Na trasie przejazdu na samochód kaplicę oczekiwały tysiące wiernych. Ks. Słowikowski zapisał, że samochód zarzucony był kwiatami, tak że nawet krzyża na nim nie było widać. „Morze ludzi. Twarze wniebowzięte, rozanielone; deszcz kwiatów, które jak pociski uderzają w dach samochodu, chorągwie i obrazy jak na wielkim odpuście. Cały naród w miniaturze. Matki podnoszą dzieci, by prosić o błogosławieństwo; śpiew wyraża potęgę i wielkość. Cały Lublin jest kościołem z błękitnym niebem jak dachem, balkony i dachy obwieszone flagami. Biała wstęga duchowieństwa, biskupie infuły, kanonickie stroje. Śpiew potężnie odbija się o mury katedry i domów. To hołd dla Matki Bożej” – czytamy w kronice.

Przed obrazem, umieszczonym przed frontonem katedry na tle stylizowanego orła polskiego i otoczonym czterdziestoma parami dzieci w strojach komunijnych z biało-czerwonymi kwiatami, nie ustawała modlitwa. Przed Najlepszą z Matek wypowiedzianych zostało wiele ważnych słów i deklaracji. W grodzie nadbystrzyckim, gdzie krzyżującymi się szlakami Wschodu i Zachodu przejeżdżali królowie, w mieście, które złożyło świadectwo męstwa i patriotyzmu, wszystkie stany składały przyrzeczenia wierności Krzyżowi i Ewangelii, Bogurodzicy Dziewicy oraz Kościołowi i jego pasterzom: „Składamy przyrzeczenie uczciwej, codziennej pracy, by dorobek tysiącletniej chrześcijańskiej kultury narodowej stał się naszym udziałem i został dla przyszłych pokoleń stokrotnie pomnożony”. Recytując akt oddania diecezji, bp Piotr Kałwa mówił: „Matko Kościoła Świętego, przyjmij w Twoją macierzyńską opiekę całą diecezję lubelską; uważaj nas wszystkich za wyłączną własność Twoją”.

Słowa – drogowskazy

W pamięci starszych mieszkańców Lublina pozostały obrazy radującego się tysiącletnią wiarą Kościoła oraz słowa pasterzy – duchowe drogowskazy na życie. Prymas Wyszyński mówił: „Przed 10 wiekami Kościół założył na ziemi polskiej olbrzymią szkołę apostolską, szkołę prawdy Bożej, miłości i łaski, szkołę cnót Bożych przyrodzonych i nadprzyrodzonych, szkołę miłowania Boga i szkołę poznawania i nauczenia się obowiązku miłowania ludzi. To jest olbrzymie zadanie!”.

Abp Bolesław Kominek: „Nie ma takiego chrześcijaństwa i nie może być, o które trzeba by walczyć siłą. Ufni w niezawodną opiekę Maryi czerpiemy nadzieję z naszej tysiącletniej przeszłości i tradycji, w zaufaniu w Jej macierzyńską pomoc stawiamy na przyszłość, stawiamy na Boże jutro w naszej Ojczyźnie. Idziemy tej przyszłości naprzeciw, idziemy całym światem do Boga. Naród, co w Boga wierzy, będzie na długie pokolenia narodem młodym”.

Bp Bolesław Pylak: „Na progu nowego tysiąclecia oddajmy się w niewolę Maryi. Nie lękajmy się, że Maryja nam przesłoni Jezusa; Ona zawsze do Niego prowadzi. Dziś toczy się bój duchowy o wolność Kościoła od zła grzechu, który stanowi największą niewolę ludzkości. Pragniemy być własnością Bożą w drugim tysiącleciu, jak byliśmy nią przez tysiąc lat. Chcemy to robić jeszcze lepiej i doskonalej”.

Bp Piotr Kałwa: „Rodzina polska nauczyła swoje dzieci najważniejszej postawy człowieka wobec Boga – modlitwy. Rodzina, która potrafi wszczepić w dusze dzieci wiarę w Boga, która potrafi nauczyć ufności i miłości Bożej, wyrażoną w słowach modlitwy, daje im broń niezawodną przed niebezpieczeństwami”.

Bp Jan Mazur: „Na ziemi lubelskiej krzyż prawie już tysiąc lat stoi, tysiąc lat jest głoszona Ewangelia Chrystusowa, tysiąc lat szafowane są sakramenty święte, tysiąc lat strzela w niebo krzyż, wskazując człowiekowi, że nie tylko jego los rozstrzyga się na ziemi, ale też czeka go wieczność. Matko Miłosierdzia, ślubujemy Tobie, że nie zapomnimy tego dnia, że nigdy nie zapomnimy naszych przyrzeczeń i naszych zobowiązań wobec Boga i Ciebie”.

Dziękuję Archiwum Archidiecezjalnemu w Lublinie za udostępnienie teczek z dokumentami „Sacrum Poloniae Millenium 966-1966. Diecezjalne uroczystości milenijne w Lublinie w dniach 4-6 czerwca 1966 r.”