Reklama

Głos z Torunia

Chełmżyńska krew

Pierwszy raz usłyszałem nowe słowo „Polska zmartwychwstała”. Kiedy następnego dnia poszedłem do szkoły, koledzy nie chcieli słuchać mowy niemieckiej. Nauczyciele chronili się do pokoju konferencyjnego, aby uniknąć salwy z kałamarzy. Na miejscu portretu cesarza powiesiliśmy orła białego.

Niedziela toruńska 9/2020, str. IV

[ TEMATY ]

niepodległość

Drogi do niepodległości

Chełmża

Ze zbiorów Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. J. Prejsa w Chełmży

Wojsko polskie nareszcie w Chełmży

Wojsko polskie nareszcie w Chełmży

Tak dwunastoletni Antek Depczyński, harcerz, późniejszy nauczyciel i animator kultury, wspominał odzyskanie niepodległości przez Polskę. Jednak jego rodzinne miasto, Chełmża, musiało jeszcze poczekać na powrót do Macierzy. Nie obyło się przy tym bez tragicznych wydarzeń.

Zupa ze śniegu

Lata poprzedzające Wielką Wojnę oraz sam jej czas nie był dla chełmżan szczęśliwy. Urokliwe miasteczko, położone tuż nad jeziorem, z wieżą katedry – pierwszej siedziby diecezji chełmińskiej – wystrzelającą ponad kamienice, doświadczyło ogromnej biedy. Wiosną 1918 r. okolica cierpiała z powodu przedłużającej się suszy, u schyłku tegoż roku miasto zaatakowała grypa hiszpanka. Mężczyzn wcielano do pruskiej armii, cukrownia – jedyny działający wówczas zakład – nie była w stanie dać pracy wszystkim osobom z miasta i okolic. Już od Wielkanocy 1915 r. reglamentowano chleb, mięso, artykuły pierwszej potrzeby. Mieszkańcy Chełmży wysyłali na ten temat do Gazety Toruńskiej ironiczne wierszyki, na przykład o zupie ze śniegu albo o składzie chleba „kartkowego”. Jednak wcale nie było im do śmiechu, o czym świadczą rozruchy z 14 i 15 maja 1917 r. Na ulice wyszły kobiety, a nie uzyskawszy od burmistrza, Wilhelma Hartwicha, realnej pomocy, zdemolowały sklepy.

Mamy teraz Polskę i będziemy mówić po polsku!

Napięcie

Reklama

Mimo wojennej biedy polskie rodziny abonowały Gazetę Grudziądzką wydawaną przez Wiktora Kulerskiego. Dzieci buntowały się na mówienie po niemiecku w szkole (zresztą po wyjściu ze szkoły szły do polskich stowarzyszeń, w których uczyły się czytać i pisać w ojczystym języku, a po listopadzie 1918 r. odpowiadały nauczycielom: „Mamy teraz Polskę i będziemy mówić po polsku”). W kształtowaniu postaw patriotycznych wspierał parafian młody wikariusz ks. Józef Wrycza, zakładając m.in. tajne Towarzystwo Młodzieży Polskiej, którego celem było nie tylko wyrobienie w młodych poczucia godności narodowej, ale i przysposobienie wojskowo-obronne.

Na przełomie 1918 i 1919 r. toczy się zwycięskie powstanie wielkopolskie. Część Wielkopolski przechodzi z rządów pruskich pod rządy polskie. 6 stycznia powstańcy zdobywają Inowrocław i kierują się w stronę Gniewkowa, z którego do Chełmży jest zaledwie 40 km. Większość mieszkańców miasteczka to Polacy – władze niemieckie słusznie czują się zaniepokojone. Pod koniec stycznia do Chełmży zostaje skierowany 300-osobowy oddział Grenzschutzu pod dowództwem Gerharda Rossbacha. Ów energiczny porucznik ma złą sławę – to właśnie jego oddziały zajęły Wąbrzeźno i Brodnicę.

Powstanie chełmżyńskie

28 stycznia 1919 r. por. Rossbach zajeżdża samochodem pod chełmżyński ratusz, a jego oddziały zatrzymują się kilka kilometrów przed miastem, na wysokości Pluskowęs. Żąda od urzędników zgromadzonych w sali posiedzeń, by wydali mu miasto. Zarówno Polacy, jak i Niemcy przekonują go, że nie ma takiej potrzeby, w mieście panuje spokój (rzeczywiście, jak później wspominał w swoich pamiętnikach, kiedy wjeżdżał do miasta, było niezwykle cicho). Tymczasem na zewnątrz pada strzał. Rossbach wybiega, widząc, że żołnierze, z którymi przyjechał, są rozbrajani przez mieszkańców miasta, a samochód otoczony. Zirytowany, przeklinając, przepycha się przez tłum, otrzymując od zgromadzonych sporo kuksańców. Według innych źródeł zamknięto go w ratuszowej piwnicy, skąd uciekł na zewnątrz – tak czy inaczej, upokorzony wraca do swojego oddziału, poprzysięgając zemstę. Wojsko pruskie jest już na wysokości Kuchni, niecałe 3 km od centrum miasteczka. Do Rossbacha przyjeżdża delegacja polsko-niemiecka, próbując go uspokoić, ale nie udaje im się nic wskórać. Krótko potem za pomocą cywilnego posłańca na rowerze przekazuje on ultimatum, że do godz. 14 mają oddać wszelką zgromadzoną przez mieszkańców broń, w przeciwnym razie grozi ostrzałem artyleryjskim.

Reklama

W tym czasie trwa mobilizacja polskich oddziałów. Na zwiady wyjeżdża odkrytym samochodem zarekwirowanym Rossbachowi patrol pod dowództwem Mieczysława Sawickiego, który zaczyna ostrzeliwać Niemców. W starciu ginie kierowca, zaledwie 27-letni żołnierz, Jan Szczypiorski. Mimo początkowego zaskoczenia Prusaków, zaatakowanych z dwóch stron, setka polskich obrońców miasta ponosi klęskę. Po godz. 15 Prusacy wkraczają do Chełmży, wydając kilka salw z armat (jeden z pocisków trafia w szpital) i gęsto strzelając w powietrze. Z rąk Grenzschutzu tego dnia ginie łącznie siedmiu Polaków – w tym przypadkowo przechodzący w okolicach dworca murarz Franciszek Rosiński, 19-letnia służąca Weronika Żurawska i dwoje dzieci. Miasto zamiera. Na wylotach ulic ustawiono karabiny maszynowe, rozpoczęły się masowe aresztowania i represje, wielu młodych ucieka na tereny już wyzwolonej Polski. Ks. Wrycza zostaje postawiony przed sądem wojskowym i skazany na śmierć. Uwięziony w cytadeli grudziądzkiej, wraz z 13 obywatelami miasta oczekuje na wykonanie wyroku.

Podczas powstania chełmżyńskiego zginęło 7 osób.

Jednak nie zginęła

Żołnierze Grenzschutzu zajmują budynek Katolickiej Szkoły Chłopców, demolując wszystko – wrogami okazują się nawet krzesła i mapy. Poprzez agresję, znieważanie polskich symboli narodowych, prowokacyjne ćwiczenia wojskowe na cmentarzu czy godzinę policyjną demonstrują w gruncie rzeczy swoją bezsilność. 28 czerwca 1919 r. zostaje podpisany traktat wersalski, kończący I wojnę światową. Udaje się wybronić ks. Wryczę, który w lipcu wychodzi z więzienia. Co prawda w okupowanym mieście obowiązuje zakaz zgromadzeń, ale w drodze na plebanię ks. Józef wciąż spotyka ludzi, którzy w zawiniętych gazetach kryją kwiaty, a na wikariatce czeka już pełno chełmżan, którzy witają go jak bohatera.

Druga połowa 1919 r., mimo uprzykrzających zachowań Grenzschutzu, to oczekiwanie na przejście pod panowanie polskie. Powstaje straż obywatelska. W najgłębszej tajemnicy mieszkańcy Chełmży przygotowują sztandary, flagi, uczą się pieśni, a nawet zbierają zapasy, by przyjąć polskie wojsko godnym poczęstunkiem. We wtorek 20 stycznia 1920 r. oddziały Grenzschutzu opuszczają miasto. Chełmża szybko przystraja się w barwy narodowe, by wreszcie 21 stycznia o godz. 6.30 powitać oddziały polskie pod dowództwem por. Waldemara Eignera śpiewem „Jeszcze Polska nie zginęła”. Ku wielkiej radości mieszkańców wraz z żołnierzami przybywa ich kapelan – ks. Józef Wrycza, który niebawem w Pucku podczas zaślubin Polski z morzem wygłosi płomienne kazanie.

2020-02-25 12:00

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Lubuskie Muzeum Wojskowe zaprasza na "Drogi do niepodległości"

Lubuskie Muzeum Wojskowe w Zielonej Górze z/s w Drzonowie wraz z Towarzystwem Przyjaciół Lubuskiego Muzeum Wojskowego organizuje V edycję Konkursu Plastycznego pod hasłem: „Drogi do niepodległości”.

Konkurs odbywa się pod Honorowym Patronatem Marszałka Województwa Lubuskiego. Jest skierowany do uczniów szkół podstawowych z terenu województwa lubuskiego. Hasło przewodnie konkursu umożliwia realizację w dowolnej technice plastycznej (np. rysunek, collage, praca malarska – format nie większy niż 70 cm x 100 cm; dioramy o maksymalnych wymiarach 50 cm x 50 cm) prac związanych z takimi zagadnieniami jak: droga Polski do odzyskania niepodległości, budowa niepodległego państwa polskiego, rola wybitnych mężów stanu, a także polskie zrywy narodowe.

Konkurs odbywa się w czterech kategoriach: 1) klas I-III szkoły podstawowej; 2) klas IV-VI szkoły podstawowej; 3) klasy VII, VIII szkoły podstawowej; 4) Praca zbiorowa (wykonana od 2 do 4 uczniów).

Uroczyste rozstrzygnięcie konkursu i wręczenie nagród dla laureatów i wyróżnionych odbędzie się w dniu 11. listopada 2019 roku w Lubuskim Muzeum Wojskowym w Drzonowie. Z uwagi na ograniczoną przestrzeń ekspozycyjną tylko wybrane prace prezentowane będą na pokonkursowej wystawie w Lubuskim Muzeum Wojskowym.

Pracę można złożyć osobiście lub przesłać pocztą na adres: Lubuskie Muzeum Wojskowe w Zielonej Górze z/s w Drzonowie, Drzonów 54, 66-008 Świdnica z dopiskiem: „Drogi do niepodległości”. Do czytelnie podpisanej pracy (imię, nazwisko, klasa, szkoła) należy dołączyć podpisany przez rodzica/opiekuna formularz zgody na przetwarzanie danych osobowych uczestnika konkursu oraz na upowszechnianie wizerunku. (Załącznik do ściągnięcia ze strony internetowej Lubuskiego Muzeum Wojskowego). Prace bez w/w załącznika nie będą oceniane. Prace konkursowe z obowiązkowym załącznikiem - zgodą na przetwarzanie danych osobowych, można nadsyłać do 20 października br.

Szczegółowych informacji udziela: p. Magdalena Poradzisz-Cincio, kierownik Działu Sztuki, Promocji i Edukacji Lubuskiego Muzeum Wojskowego w Zielonej Górze z/s w Drzonowie (e-mail: promocja@muzeum.drzonow.eu; Tel. 68 321 18 56).

CZYTAJ DALEJ

"DGP": Epidemia uczniów bezobjawowych

2020-12-02 06:59

[ TEMATY ]

szkoła

Adobe.Stock.pl

Lepsze oceny, dyscyplina na lekcjach i imponująca frekwencja. To się nie przekłada na wiedzę - o lukach w edukacji online mówią nauczyciele w badaniu przeprowadzonym dla środowego "Dziennika Gazety Prawnej".

Jak informuje "DGP", Ogólnopolskie Forum Nauczycieli i Dyrektorów zapytało 200 nauczycieli o to, jak oceniają zdalną edukację. "Teoretycznie wygląda to całkiem dobrze – pedagodzy deklarują, że udaje im się utrzymać uwagę klasy i dyscyplinę. Ale już na pytanie, czy zdalna nauka ma sens, niemal 40 proc. odpowiedziało przecząco. Najgorzej jest z tymi uczniami, którzy tylko udają, że są obecni" - czytamy.

Dziennik podaje, że "aż 72 proc. mówi wprost, że ma uczniów, którzy podczas zdalnych lekcji zamiast się uczyć, grają online, słuchają muzyki czy rozmawiają z rówieśnikami".

Zgodnie z artykułem "wśród nauczycieli przeważają też optymiści uznający, że zdalne nauczanie pozwala im na realizację materiału, choć nadal 28 proc. przyznaje, że nie ma na to szans". "Staram się jak najlepiej prowadzić zajęcia. Zmusza mnie to do ciągłego poszukiwania różnych rozwiązań, metod pracy, aby lekcje online były interesujące. To zabiera mi dużo czasu, kosztem mojego życia rodzinnego" – podkreślają nauczyciele.

Według gazety, "to jedna strona medalu". "Głębsze spojrzenie na szkolne realia powoduje, że rosną powody do obaw o jakość takiej nauki. Na pytanie, czy e-lekcje dają możliwość dobrego przyswajania wiedzy przez uczniów, już ponad połowa nauczycieli odpowiada przecząco. Kolejni mają wątpliwości. Większość nauczycieli przyłapała też swoich uczniów na oszustwach, np. podczas sprawdzianów czy odpowiedzi" - czytamy. (PAP)

CZYTAJ DALEJ

O życiu rodzinnym online

2020-12-02 13:36

[ TEMATY ]

rodzina

małżeństwo

studium

duszpasterstwo rodzin

Duszpasterstwo Rodzin Diecezji Bielsko-Żywieckiej.

Zajęcia online na Studium Teologii Rodziny.

Zajęcia online na Studium Teologii Rodziny.

Z powodu epidemii koronawirusa zajęcia w szkołach i na uczelniach odbywają się zdalnie. Nie inaczej jest z zajęciami w ramach Diecezjalnego Studium Teologii Rodziny.

Celem Diecezjalnego Studium Teologii Rodziny jest kształcenie słuchaczy w zakresie katolickiego nauczania na temat zagadnień życia małżeńskiego i rodzinnego. Listopadowe sobotnie zajęcia również odbyły się online.

Podobnie było ze szkoleniem z metody rozpoznawania płodności wg prof. Rötzera. Następny taki kurs jest przewidziany online 9 stycznia 2021 r. w godz. 9.00-13.00. – Kurs odbędzie się w formie online, za pomocą platformy Webex, z użyciem aplikacji INERcycle. Zajęcia odbędą się metodą wykładowo-warsztatową. Po zakończeniu kursu istnieje możliwość indywidualnych konsultacji, dotyczących interpretacji kart uczestników kursu – informują organizatorzy. Szczegółowe informacje tutaj.

Po ukończeniu 2-letniego Studium Teologii Rodziny i uzyskania misji kanonicznej biskupa ordynariusza katolicy świeccy będą mogli prowadzić katechezy i spotkania poświęcone problematyce rodziny, poradnie rodzinne, nauki przedślubne, które w obecnym czasie ze względu na obostrzenia sanitarno-epidemiczne aż do odwołania również odbywają się w formie online.

Szczegółowe informacje dla zainteresowanych studium, na które można się jeszcze zapisywać, czy też naukami przedślubnymi, znajdują się na stronie diecezji bielsko-żywieckiej: diecezja.bielsko.pl w zakładce: dla rodziny.

CZYTAJ DALEJ
NIE PRZEGAP
#NiezbednikAdwentowy

Reklama

Przejdź teraz
REKLAMA: Artykuł wyświetli się za 15 sekund

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję