20 lutego 2002 r. podczas sympozjum na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w

Lublinie zaprezentowano po raz pierwszy polskie tłumaczenie i wydanie Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich (Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium). Trudne dzieło kodyfikacji ustawodawstwa wspólnego dla wszystkich Katolickich Kościołów Wschodnich rozpoczął papież Pius XI.

Po upływie 63 lat trudnych prac legislacyjnych Katolickie Kościoły Wschodnie posiadające bogatą tradycję kanoniczną, nawiązującą do znakomitych zbiorów starożytności chrześcijańskiej, otrzymały jednolitą kodyfikację prawa kanonicznego w postaci Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich. Kodeks ten został promulgowany 18 października 1990 r. przez papieża Jana Pawła II konstytucją apostolską Sacri Canones i wszedł w życie z dniem 1 października 1991 r. Obowiązuje on wszystkie Kościoły Wschodnie sui iuris, a więc należące do pięciu wielkich tradycji: aleksandryjskiej (Koptyjski i etiopski), antiocheńskiej ( syryjski, maronicki i malankarski), ormiańskiej (ormiański), konstantynopolitańskiej ( melchicki, ukraiński, rumuński, italo-albański, słowacki, rusińsko-zakarpacki, węgierski, bułgarski, białoruski, jugosłowiański, albański, rosyjski, grecki) i chaldejskiej (chaldejski i malabarski).

Promulgowanie Kodeksu stało się wydarzeniem historycznym, albowiem w dziejach Kościoła po raz pierwszy Katolickie Kościoły Wschodnie w takiej postaci otrzymały jednolitą i wspólną kolekcję prawa kanonicznego. Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich razem z Kodeksem Prawa Kanonicznego Kościoła łacińskiego z 1983 r. i Konstytucją Apostolską o Kurii Rzymskiej Pastor bonus stanowi integralną część prawodawstwa Kościoła katolickiego, jako jeden Corpus Iuris Canonici. Osiągnięte więc zostało kanoniczne uregulowanie całego Kościoła Zachodniego i Kościołów Wschodnich. Wypada zauważyć, że unormowania prawne omawianego Kodeksu obowiązują jednakowo wszystkie Katolickie Kościoły Wschodnie, respektują jednak własne prawo poszczególnych Kościołów uwzględniając ich liturgię, a nade wszystko ich własne hierarchie. Bardzo często, bo aż w 183 przypadkach Kodeks zawiera delegacje odsyłające do prawa partykularnego, które ustalają odpowiednio Synody lub bezpośrednio Stolica Apostolska.

Zbiór wschodni ze zrozumiałych względów eksponuje urząd patriarchy ukazanego jako "ojciec i głowa" własnego Kościoła, kierowanego w harmonijnej równowadze odpowiedzialności ze swoimi biskupami.

Godny podkreślenia jest rys ekumeniczny i pastoralny Kodeksu wschodniego, a także wierność tradycji wschodniej w zakresie prawa karnego, które nie zna kar latae sententiae. Poza tym szerokie zastosowanie znajduje w kanonach kodeksowych zasada subsydiarności. Bardzo korzystnie w Kodeksie wschodnim prezentuje się ujecie sakramentologii, zwłaszcza sakramentu małżeństwa. Szereg rozwiązań zawartych w tej kolekcji prawa należy ocenić wyżej od ujęć zawartych w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r.

W nowym Kodeksie dla Kościołów Wschodnich został także podkreślony charakter misyjny tych Kościołów. Wskazania dotyczące apostolstwa misyjnego, oparte na tradycji różnych Kościołów Wschodnich, mogą wywrzeć skuteczny wpływ na ewangelizację tych ludów i narodów - niechrześcijan, z którymi wspólnie zamieszkują te same terytoria. Szczególną troską nakazuje Kodeks otaczać tych wiernych, którzy znajdują się chociażby czasowo poza terytorium własnych patriarchatów, arcybiskupstw większych, czy też poza granicami własnej metropolii. Dla nich powołano do życia nowe jednostki administracyjne, a mianowicie eparchie i egzarchaty podległe biskupom lub innym hierarchom mianowanym bezpośrednio przez Stolicę Apostolską.

Gdy chodzi o eklezjologię Kodeksu wschodniego, to nie odbiega ona od eklezjologii zawartej w Kodeksie łacińskim. Jak zauważa jednak E. Eid, wiceprzewodniczący Papieskiej Komisji Rewizyjnej, zbiór wschodni można nazwać wiernym uzupełnieniem Soboru. Z radością należy powitać polskie tłumaczenie i wydanie Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich. Trzeba żywić nadzieję, że polskie wydanie Kodeksu przyniesie wiele dobra zarówno w dziedzinie studiów nad kanonicznym prawem Kościołów Wschodnich, jak i w życiu Kościoła w Polsce. Korzyści należy upatrywać zwłaszcza w możliwości lepszego poznania naszych Kościołów wschodnich i poszerzenia współpracy pomiędzy Kościołami w sferze posługi duszpasterskiej. Z pewnością wspomniane wydanie Kodeksu wyostrzy też naszą uwagę na potrzebę wierności wobec starożytnych tradycji Kościoła. Nadto należy zauważyć, że dziedzictwo duchowe Kościołów Wschodnich jest naszym wspólnym dobrem i dziedzictwem Kościoła katolickiego.