Jak informuje Janusz Ślęzak, z krakowskiego oddziału IPN, uroczystość odsłonięcia rzeźby była zaplanowana przed tegorocznym Narodowym Świętem Niepodległości, co wynikało z faktu, że hrabia Teleki dobrze zasłużył się dla Rzeczpospolitej. Jednakże z powodu sytuacji epidemiologicznej ceremonia została przełożona na późniejszy termin.
IPN podkreśla: „Pálowi Telekiemu zawdzięczamy m.in. transporty z amunicją i wyposażeniem wojskowym, które Wojsko Polskie otrzymało od rządu węgierskiego w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Gdy po raz drugi sprawował urząd premiera, latem 1939 r. nie wahała się odmówić Hitlerowi udziału w zbrojnej agresji na Polskę. Po ataku Niemców i Sowietów, to za sprawą Telekiego, Węgry przyjmowały uciekających polskich żołnierzy i ludność cywilną…” Za tę postawę w 2001 r. hrabia Teleki został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.
Pomóż w rozwoju naszego portalu
Reklama
Jak przypomina portal IPN (przystanekhistoria.pl), zaraz po wybuchu II wojny światowej, Węgrzy powołali komitet udzielający bezinteresownej pomocy polskim uciekinierom. Komitete działał nieprzerwanie od września 1939 roku do marca 1944 r. W jego skład wchodziło pięć wydziałów odpowiadających za zakwaterowanie, tworzenie obozów, opiekę and chorymi, kierowanie do pracy i administrację. Fundusze na zapewnienie pomocy uchodźcom z Polski napływały przede wszystkim z IX Departamentu węgierskiego MSW i z XXI Departamentu MON2. Drugim źródłem były datki Węgrów uzyskiwane przez organizacje społeczne.
W upamiętnienie bratniej pomocy wpisuje się plenerowa wystawa „Pál Teleki i Polska”, którą do 24 listopada można obejrzeć na terenie biblioteki (przy ul. Rajskiej). Ekspozycję przygotowało Węgierskie Archiwum Narodowe oraz Archiwum w Segedynie, a w Polsce udostępnił krakowski oddz. IPN.
Uhonorowanie węgierskiego premiera stało się możliwe dzięki współpracy Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego i Sejmiku Województwa Małopolskiego, Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Krakowie oraz Oddziału IPN w Krakowie. Inicjatorem przedsięwzięcia pomnika, który wykonał prof. Stefan Dousa, był Komitet Społeczny Budowy Pomnika Pála Telekiego w Krakowie.
