Reklama

Lubuski Szlak Kościołów Zrębowych (cz. 7)

Kalsko - zrębowy, choć szachulcowy

Kalsko - wieś położona osiem kilometrów od Międzyrzecza, przy drodze prowadzącej do Rokitna i Przytocznej. W jej centrum zachował się kościół pw. św. Bartłomieja Apostoła wzniesiony pod koniec XVII wieku

Niedziela zielonogórsko-gorzowska 34/2012

Uważny obserwator zastanowi się, dlaczego w cyklu o kościołach zrębowych piszemy o tym kościele. Jak widać na zdjęciu, jest przecież... szachulcowy. Jednak świątynia zbudowana została w konstrukcji zrębowej. Kościół posiadający niegdyś rangę parafialnego, dziś należy do parafii w Rokitnie.

Wieś

Kalsko jest miejscowością sięgającą swą historią czasów średniowiecza. Bliskość silnego grodu i kasztelanii w Międzyrzeczu miała zapewne wielki wpływ na życie tej miejscowości. Być może nawet była jedną z osad służebnych Międzyrzecza. W dokumentach opisywana jest jako własność rycerskiego rodu Niałków z Chyciny. Niałkowie - Jelenie to ród rycerski znany w Wielkopolsce średniowiecznej i zasłużony dla zjednoczenia państwa polskiego. Pierwsza nazwa wsi Kalczak pochodzi z 1390 r., kiedy to Wincenty z Chyciny sprzedał wsie Rojewo i Kalsko wraz z jeziorami leżącymi na ich terenie zakonnikom z Zemska. Owymi zakonnikami byli cystersi, którzy w 1412 r. przenieśli swój klasztor do Bledzewa. Kalsko wraz z Rokitnem i okolicznymi miejscowościami do 1796 r. należało do klasztoru bledzewskiego, wówczas to majątek klasztorny przejął rząd pruski. We wsi zachował się również dwór z pierwszej połowy XIX wieku usytuowany naprzeciw kościoła. Dwór jest budynkiem murowanym, wzniesiony na rzucie prostokąta, nakryty dachem naczółkowym.

Kościół

Dokładny czas budowy i powstawania kościoła kalskiego nie jest znany. „Z akt wizytacji z 1640 r. wynika, że nie miał wezwania i nie był konsekrowany. Gdy cystersi przejęli parafię w Rokitnie, w 1661 r. wznieśli nową budowlę pw. św. Bartłomieja Apostoła. Konsekracji dokonano w 1669 r. W 1688 r. w Kalsku wybuchł pożar, który zniszczył większość zabudowań wraz ze świątynią. Odbudowano ją w latach 1692-93 ze składek mieszkańców wsi i pomocy udzielonej przez Jana Białobłockiego - opata bledzewskiego” (M. Szymańska-Dereń, „Kościoły zrębowe i szkieletowe województwa lubuskiego”, Zielona Góra 2009). Wzniesiony w Kalsku kościół posiadał rangę parafialnego, jednak w 1508 r. wcielony został do parafii w Rokitnie.

Architektura

Kościół wzniesiono w konstrukcji zrębowej, jednak w XVIII wieku otoczono ją dodatkową szkieletową konstrukcją zewnętrzną. Do dziś ciekawostką tej świątyni jest to, że pomiędzy ścianą zrębową a zewnętrzną ścianą szachulcową jest... wolna przestrzeń. Wnętrze kościoła z widoczną konstrukcją zrębową przekryte zostało stropem belkowym, obecnie przesłoniętym deskami.
Kościół zbudowany został na rzucie prostokąta jako konstrukcja jednonawowa z węższym prezbiterium zamkniętym trójbocznie. Oddzielono je od nawy ścianą łuku tęczowego o nieregularnym wykroju, ozdobionym profilowaniem. Drewniane owalne okna świątyni, występujące we wschodniej elewacji prezbiterium, stanowią unikatowe elementy w architekturze drewnianej.
Od strony północnej kościoła - z boku nawy - znajduje się, dobudowana w XIX wieku, murowana zakrystia na rzucie prostokąta, od zachodu - od frontu - murowana kruchta na rzucie kwadratu, usytuowana w miejscu dawniejszej drewnianej. W połowie XX wieku obiekt wzbogacony został o nową zakrystię. Po stronie zachodniej znajduje się drewniana empora muzyczna. Drewniana wieża, zwieńczona ośmiobocznym hełmem blaszanym z latarnią i krzyżem, dobudowana została nad nawą.
Zachowane wyposażenie kościoła częściowo pochodzi z XVIII wieku, a ołtarz główny z XIX wieku. Wśród elementów wyposażenia zachowały się m.in.: dwa ołtarze boczne, dwa krucyfiksy oraz prospekt organowy.
Z wyposażenia koniecznie należy wspomnieć słynny feretron z Kalska. Znajduje się na nim jedno z najstarszych przedstawień Matki Bożej z Rokitna. Jednak ten wizerunek niesie w sobie szczególną ciekawostkę. Na tle obrazu, wokół postaci Matki Bożej, możemy znaleźć symboliczne przedstawienie wezwań z Litanii Loretańskiej: Domie Złoty, Arko Przymierza czy Wieżo z kości słoniowej. Feretron był i jest wykorzystywany w procesjach wokół świątyni. Jest także świadkiem kultu Matki Bożej z Rokitna na tym terenie.
Słynne są także aniołki z kalskiej świątyni. Choć nie tyle o ich stronę artystyczną chodzi, co o historię ostatnich lat. Skradzione w 2003 r. zostały odzyskane przez wielkopolską policję już w 2004 r. Były nawet eksponowane na specjalnej wystawie, na której zaprezentowano odzyskane przez policję ruchome zabytki sakralne.
Powojenne losy świątyni są słabo udokumentowane. Świątynia w XX wieku była poddawana restauracji - przełożona została dachówka i wykonano nowe tynki zewnętrzne, zakonserwowane zostały również ściany zrębowe.
Wybierając się w kierunku Rokitna, warto odwiedzić Kalsko z jego pięknym kościołem, gdyż jest to jeden z ciekawszych zabytków sakralnych województwa lubuskiego. Msza św. w niedzielę jest odprawiana w tym kościele o godz. 9.
To już koniec naszego wakacyjnego cyklu „Lubuski szlak kościołów zrębowych”. Opisaliśmy siedem unikatowych budowli sakralnych, zbudowanych z drewna w konstrukcji zrębowej. W tej grupie były tak znane kościoły, jak świątynie w Kosieczynie czy w Klępsku oraz te nieznane szerszemu gronu pielgrzymów i turystów. Jeśli w tym okresie zdecydowaliście się Państwo, aby odwiedzić któryś z opisywanych przez nas kościołów, to jest nam z tego powodu niezmiernie miło. Kończymy zatem cykl wakacyjny, a za rok?... Już następne ważne i ciekawe miejsca naszej diecezji.

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Duszpasterz z Ukrainy: największym problemem jest brak prądu i ogrzewania

2022-12-02 16:32

[ TEMATY ]

Prąd

#pomocdlaUkrainy

PAP/SERGEY KOZLOV

- Doświadczamy ogromnej miłości ze strony Polaków. Można powiedzieć, że od 25 lutego trwa nieustanne Boże Narodzenie, w tym co robi Kościół w Polsce wobec ogarniętego wojną kraju – powiedział ks. Krzysztof Wilk, który jest proboszczem trzech ukraińskich parafii: w Taraszczy, Bogusławiu i Mironówce. Tegoroczny Dzień Modlitwy i Pomocy Materialnej Kościołowi na Wschodzie będzie poświęcony wsparciu Ukrainy.

Ks. Krzysztof Wilk od chwili wybuchu wojny w Ukrainie, zorganizował wiele transportów z darami. Przejechał ponad 50 tys. kilometrów. Głównie pokonywał trasę Radom - okolice Kijowa. Opowiada, że średnio raz w miesiącu przebywa 1-2 dni w diecezji radomskiej, aby odebrać dary i przewieźć je następnie do najbardziej potrzebujących Ukraińców

CZYTAJ DALEJ

Wzrasta liczba ofiar współczesnego niewolnictwa

2022-12-02 20:27

[ TEMATY ]

Watykan

niewolnictwo

PublicDomainPictures/pixabay.com

Dziś obchodzony jest Międzynarodowy Dzień na rzecz Zniesienia Niewolnictwa. Papież napisał na Twitterze, że wszyscy jesteśmy wezwani, do budowania odnowionego społeczeństwa zorientowanego na wolność, sprawiedliwość i pokój, aby przezwyciężyć wszelkiego rodzaju nierówności i dyskryminację, aby żaden człowiek nie zniewalał drugiego człowieka.

W ostatnich pięciu latach znacznie wzrosła liczba wymuszonych małżeństw oraz ilość niewolniczej pracy – podkreśla Międzynarodowa Organizacja Pracy. Agenda ONZ zaznacza, że zjawisko to dotyka całego globu.

CZYTAJ DALEJ

Kard. Kazimierz Nycz spotkał się z Patrickiem Kellym, przywódcą Rycerzy Kolumba

2022-12-03 12:47

[ TEMATY ]

Rycerze Kolumba

kard. Kazimierz Nycz

Rycerze Kolumba

Metropolita warszawski rozmawiał w piątek z przywódcą międzynarodowej wspólnoty Rycerzy Kolumba o pomocy Ukrainie. Rozmowa dotyczyła reakcji Kościoła i narodu polskiego na kryzys humanitarny związany z wojną za naszą wschodnią granicą.

Najwyższy Rycerz zaoferował wsparcie archidiecezji warszawskiej we wszelkich jej przedsięwzięciach dotyczących pomocy osobom poszkodowanym przez wojnę. Kelly zadeklarował, że organizacja zamierza wspierać Ukrainę tak długo, jak będzie to potrzebne oraz podkreślił ważną rolę współpracy ludzi dobrej woli z Polski i Ukrainy przy wsparciu katolików ze Stanów Zjednoczonych i z Kanady.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję