Powiedzenie „zły jak pokrzywa” krzywdzi tę roślinę, która nie tylko potrafi bronić siebie, ale i wziąć innych w obronę. Nieostrożnie potrącona, wyrzuca z parzących włosków truciznę bogatą w kwas mrówkowy oraz enzymy zbliżone do enzymów jadu żmijowego. Ten właśnie parzący płyn stanowi o całej wartości pokrzywy.
Pokrzywa rośnie w pobliżu domostw, pod płotami, w sadach. Obudzona wiosennym słońcem rośnie szybko i bujnie, i trudno się jej pozbyć z miejsc, przeznaczonych na inne uprawy.
W liściach i zielu pokrzywy występuje wiele cennych składników chemicznych, jak flawonoidy, karotenoidy, fitosterole, garbniki, chlorofile, kwasy organiczne, witaminy, sole mineralne.
Od najdawniejszych czasów pokrzywa była rośliną spożywaną przez człowieka. Przyrządzano ją jako szpinak lub robiono z niej zupę. Jest bardzo odżywcza, działa robakobójczo, przyspiesza wydzielanie moczu, hamuje biegunkę, wszelkiego typu krwawienia oraz katar i podrażnienia dróg oddechowych. Likwiduje infekcje jamy ustnej, pleśniawki, zapalenie dziąseł i anginę. Roślina ta znajduje również zastosowanie w kosmetyce. Oczyszcza skórę, zwalcza trądzik. Zapobiega wypadaniu włosów.
Wartościowy sok ze świeżej pokrzywy, zalecany jest do wzmacniających kuracji wiosennych (zawiera dużo magnezu i dobrze przyswajalnego żelaza). Otrzymuje się go z młodych ulistnionych pędów, zbieranych w kwietniu i na początku maja. Po dokładnym wypłukaniu parzy się je krótko we wrzątku i przeznacza do sałatek, zup, farszów, omletów.
Pokrzywa jest także doskonałą paszą dla zwierząt. Podnosi mleczność krów, jako dodatek do karmy dla kur zwiększa intensywność zabarwienia żółtek jaj, w diecie zwierząt futerkowych zapewnia połysk sierści.
Wyciągi z liści i korzeni pokrzywy łagodzą skutki łupieżu i łojotoku skóry głowy, wzmacniają cebulki włosowe. Zielony barwnik liści, chlorofil, działa przeciwbakteryjnie i dodawany jest do past do zębów, mydeł i różnych dezodorantów, a w dermatologii - do maści leczących rany.