Reklama

Bo jest twarzą duszy

2014-02-12 16:05

Maria Fortuna-Sudor
Edycja małopolska 7/2014, str. 4

Bożena Sztajner

To istotny czynnik jednoczący naród. Wartość, o którą należy dbać. Część dziedzictwa; materialnego i niematerialnego. Język ojczysty. Dla nas – polski.

Przetrwał czasy zaborów, pomimo iż w szkołach, urzędach wymagano od Polaków, by się porozumiewali językami zaborców. Jakby na przekór tym zaleceniom oraz konkretnym działaniom, nasi przodkowie mówili po polsku, a wielcy twórcy epoki romantyzmu i pozytywizmu tworzyli najpiękniejsze, ponadczasowe dzieła w swoim narodowym języku. Dziś możemy mówić, pisać i myśleć po polsku, ale niektórym przychodzi to coraz trudniej.

Niepowtarzalny

Zbierając materiał do artykułu, zadzwoniłam do kilkunastu osób, aby zapytać, co sadzą o współczesnym języku polskim. Reakcje były różne. – To już nie masz nic ciekawszego do opisania? – zapytał jeden rozmówców, sugerując, że to nikogo nie zainteresuje, ale ktoś inny po rozmowie napisał: „Bardzo dziękuję, że podjęła pani ten temat...”.

Jaro Gawlik, instruktor Klubu Osiedlowego na Woli Duchackiej, przyznaje, że uwielbia język polski: – Wychowałem się w tym języku. Bardzo wcześnie zacząłem czytać, a potem również pisać jakieś historyjki, za co w szkole dostawałem plusy. Podkreśla, że to zainteresowanie zawdzięcza rodzicom i dodaje: – Jest w naszym języku tyle niepowtarzalnych zjawisk. Chociażby te wszystkie szeleszczące spółgłoski. I tyle rzeczy można nazwać dziesiątkami określeń.

Reklama

Z tą mnogością jest dziś różnie. Posługujemy się coraz mniejszą liczbą słów, wyrazów. Kultura obrazkowa, skrótowość przekazu nie służą rozwojowi języka. Dzieci od najmłodszych lat „zabawiane” są wyświetlanymi, a nie czytanymi bajkami. Dla uczniów w szkole właściwie każda lektura jest nudna, głupia i z reguły zdecydowanie za gruba.

Mocno zainfekowany

– Współczesna polszczyzna to tworzywo mocno zainfekowane językiem Internetu i angielszczyzną – przyznaje Paulina Orzechowska, nauczycielka języka polskiego. – Ma być krótko, dowcipnie, intensywnie, a wszelka dbałość to oczywiście fanaberia nauczycieli i reszty „starszyzny plemiennej”. Polonistka zauważa, że priorytetem staje się komunikatywność. Dodaje: – Cała nadzieja w użytkownikach lubiących dobrą zabawę, bo nią właśnie jest język. Jeżeli współczesność wymaga też kreatywności i precyzji, to czas najwyższy zadbać o poprawność.

– Polacy nie gęsi... Oparliśmy się makaronizmom, francuszczyźnie, rusyfikacji, germanizacji. Chciałbym dożyć czasu, gdy „pinglisch” stanie się jeno wstydliwym wspomnieniem. Poza tym jest „werynajśnie” i „okejnie”, a polskie „biznesmenki” są trendy „on lajn” – wyśmiewa bezmyślne zapożyczenia Krzysztof Szatkowski, emerytowany nauczyciel, krakowski szopkarz. Sugeruje: – Jeśli ta wypowiedź skłoni do myślenia przedstawicieli naszej kultury, polityki i choćby dziennikarzy, to niech już przestaną „włanczać” do swych „pseudospiczy” takie robactwo.

Zapożyczenia z angielskiego to wpływ powszechnej nauki tego języka. Dziś właściwie każdy rodzic czyni starania, aby już w wieku przedszkolnym jego dzieci uczęszczały na kurs językowy. Czy jest w tym coś złego, że pragniemy, aby kolejne pokolenia potrafiły lepiej od nas komunikować się w zjednoczonej Europie? Osobiście uważam, że dobra znajomość co najmniej jednego języka obcego powinna być częścią wykształcenia współczesnego Polaka. Źle się jednak dzieje, gdy język polski jest zastępowany angielskim. A z takim zjawiskiem mamy dziś niejednokrotnie do czynienia. Na przykład młodzi polscy piosenkarze częściej niż po polsku śpiewają po angielsku. I co interesujące, a właściwie bulwersujące, że czynią to nawet na Festiwalu Piosenki Polskiej.

Pełen błędów i wulgaryzmów

Powodem niekorzystnych zmian zachodzących w naszym języku jest także brak dbałości o niego. Jeśli występujący w mediach mówią, używając bez ograniczeń kolokwializmów, jeśli na paskach informacyjnych oraz w szybko pisanych artykułach pojawiają się różnorodne błędy, to dlaczego nie może ich popełniać przeciętny Polak na tych przekazach wychowywany? Jeśli wokół słyszymy wulgaryzmy, których nie powstydziłby się przysłowiowy szewc, to trudno kogoś przekonywać, że tak nie powinno się mówić.

Jaro Gawlik podkreśla: – Ta nasza żywa mowa jest w ogóle śmieszna, dużo w niej różnych naleciałości. Myślę, że z jednej strony problem tkwi gdzieś w szkołach, w ich nastawieniu do języka ojczystego, ale równocześnie przyczyną może być pozostawianie dzieci samym sobie. Rozmowę kończy wymyślonym na poczekaniu wierszykiem, w którym pojawiła się fraza: „… Z uszczypliwymi słowami trzeba bardzo uważać,/bo niektórzy ludzie chcą słów mówienia zakazać./Na przykład różni ministrowie, dyrektorzy, policjanci.../Uważajcie na ludzi,/żeby się ten język nie zeszmacił./W życiu czas pięknie płynie./Możesz o tym porozmawiać w rodzinie. (…) Używaj pięknych słów i bywaj zdrów...”.

Ale nasz!

Krakowski poeta Antoni Gazda zapytany, co sądzi o współczesnym języku, odpowiada: – Kultura, cywilizacja to pracownia ludzkiego ducha. Każdy tu nieustannie ustala, jak żyje i czy w taki sposób żyć warto. Wzajemna zachęta do szczerości i precyzji języka powinna być normą, aby rajski ogród prawd o życiu – recept, wzorców – rozkwitał. Piękno prawdy wyraża się w pięknie języka, przeto język taki zachwyca i porywa –jest twarzą duszy. Mistrzowie języka – jego pokorni słudzy – są rycerzami i mędrcami, i zawsze są wśród nas – przekonuje i zachęca: – Pozwólmy im mówić, zechciejmy ich słuchać i naśladować, bo współczesny język, to przecież nasz język; nasz wielki zaszczyt i jednocząca nas moc.

Tagi:
język

Reklama

Upadek pięknej polszczyzny

2018-06-13 09:54

Rozmawia Wiesława Lewandowska
Niedziela Ogólnopolska 24/2018, str. 36-37

jdjuanci

WIESŁAWA LEWANDOWSKA: – Trudno nie zauważyć, że młodzi Polacy coraz gorzej mówią po polsku. Często trzeba się bardzo wsłuchiwać, by stwierdzić, że jednak posługują się językiem polskim, tyle że zniekształconym, byle jakim, bełkotliwym. Skąd nam się to wzięło?

JAN KULCZYCKI: – Najłatwiej zbyć problem tłumaczeniem, że młodzi ludzie są ogłuszeni przez słuchawki, z którymi się nie rozstają, oraz przez dochodzący zewsząd hałas, przez głośną muzykę, co sprawia, że sami siebie nie słyszą. Moim zdaniem, sprawa jest jednak znacznie poważniejsza. Ta dzisiejsza bylejakość polskiej mowy bierze się stąd, że wyrosło nam pokolenie, którego nikt nie uczył właściwej wymowy słów, intonacji polskich zdań i tego przede wszystkim, że staranna mowa jest wyrazem szacunku do drugiego człowieka. Młodzi Polacy mówią więc byle jak, bez szacunku dla języka ojczystego.

– Bo po prostu nikt już nawet nie zwraca na to uwagi?

– Niestety, tak. Nauczyciele w polskiej szkole już od dawna nie uczą mówić po polsku! I chyba nawet rzadko gorszą się tą bylejakością mowy swoich wychowanków. Z satysfakcją wspominam prowadzone przeze mnie w latach 90. XX wieku u warszawskich „platerek” zajęcia z techniki mowy, które były najzupełniej wyjątkową inicjatywą Marka Piotrowskiego, znakomitego pedagoga i ówczesnego dyrektora zespołu prywatnych szkół katolickich im. Cecylii Plater-Zyberkówny. Potem jeszcze zdarzył mi się epizod uczenia polskiej mowy w państwowej szkole, ale już „pod przykrywką”, w ramach podstaw przedsiębiorczości.

– Dyplomowany aktor uczy przedsiębiorczości, to niebywałe!

– Lekcje te prowadziłem wespół z koleżanką, która zajmowała się stroną ściśle merytoryczną, a ja starałem się uczyć tego, co równie ważne w prowadzeniu biznesu, czyli właściwego wysławiania się i... podstaw dobrego wychowania. Właśnie wtedy z przerażeniem odkryłem, jak wielkie są edukacyjne zaniedbania w obu tych dziedzinach.

– Trudno nie zadać pytania, dlaczego zarówno w polskich domach, jak i szkole coraz mniejszą wagę przykłada się do staranności wypowiadania się po polsku...

– Tyle że rzadko kto w Polsce sobie je dziś zadaje! Przestaliśmy rozmawiać, oglądamy i słuchamy. Gdy po ukończeniu Podyplomowego Studium Wymowy przy PWST w Warszawie (obecnie Akademia Teatralna) oferowałem zajęcia z wymowy w szkołach, nikt nie był tym zainteresowany oprócz kilku wspomnianych „nawiedzonych” przyjaciół... Często wtedy pytałem, dlaczego nauczyciele języków obcych zwracają uwagę na wymowę, intonację, odpowiedni akcent, a w przypadku języka polskiego już się o to nie dba.

– Jaka była odpowiedź?

– Najczęściej, że „przecież po polsku wszyscy potrafią mówić”... Zdarzało mi się nauczycielowi języka polskiego zwracać uwagę, że fatalnie mówi po polsku i co najgorsze, sam o tym nie wie.

– Pewnie brano Pana za wariata?

– Oczywiście! Wtedy dawałem lekcję pokory na własnym przykładzie. Bardzo się zawstydziłem, gdy po trzydziestu paru latach pracy jako aktor pani profesor Daria Iwińska wyraziła zgorszenie: Jasiu, jak ty mówisz, skąd te warszawskie naleciałości?! Przecież mówimy „imię”, a nie „jimię”... Obiecałem poprawę.

– Gdyby o takie drobiazgi w dzisiejszej polszczyźnie chodziło, można by uznać, że jesteśmy narodem purystów językowych!

– Obawiam się, że gdyby przeprowadzono międzynarodowe badania szacunku do własnego języka narodowego, Polacy zajęliby z całą pewnością jedno z ostatnich miejsc. Niestety, własnym językiem mówimy coraz gorzej. Przy czym nie chodzi tu o naleciałości gwarowe, lecz raczej o zwykłą niedbałość, niechlujstwo wymowy. Częściowo jest to zapewne wynikiem tego, że coraz częściej porozumiewamy się za pomocą e-maili i sms-ów, a więc skrótami.

– Ale to przecież powinno raczej doskonalić nasz język, bo krótka informacja wymaga precyzyjnej i przemyślanej formy...

– Nie, nie! To raczej bylejakość naszego języka odbija się na tych krótkich przekazach. Przyznam, że często nie rozumiem tekstów, które dostaję tą drogą, ponieważ ich nadawcy nie zadają sobie trudu użycia polskich znaków, nie mówiąc już o zastosowaniu wielkich liter czy interpunkcji. A z czasem zaczynają tak samo mówić – bez kropek, przecinków, szybko i bezładnie.

– Ciekawe, czy rozmawiając w taki sposób, ludzie sami siebie nawzajem dobrze rozumieją...

– Nie mają chyba takiej potrzeby, bo przestali ze sobą rozmawiać, nie wymieniają myśli, a jedynie zdawkowe informacje. Nie dyskutują – a jeśli już, to rzadko i w elitarnym gronie o lekturach. Szkoła przestała wymagać czytania książek; pozwolono na korzystanie z bryków i niemal skutecznie oduczono czytania. A jeszcze w moich szkolnych latach podczas lekcji polskiego czytało się na głos – właśnie po to, by doskonalić wymowę i poszerzać zasób słów i figur retorycznych. Jak więc ten dzisiejszy młody człowiek ma pięknie mówić po polsku, skoro jego słownictwo ogranicza się do kilku „przecinków łaciny furmańskiej” i kilkunastu konstrukcji zdaniowych?!

– Język polski został potraktowany jak język obcy, bo u nas za dobrze mówiącego np. po angielsku uznaje się kogoś, kto opanował kilka podstawowych struktur językowych...

– Moim zdaniem, z naszym językiem ojczystym jest znacznie gorzej. Młody człowiek uważa, że bardziej opłaca mu się dobrze znać np. angielski niż polski. Boli to, że ludzie odpowiedzialni za edukację w Polsce nie dostrzegają tu żadnego problemu. Mówią za to z satysfakcją, że polska młodzież tak znakomicie zna języki obce. I rzeczywiście może nawet tak jest. Jednak coraz częściej odnoszę wrażenie, że w Polsce po polsku już nie mówimy, że brakuje nam polskich słów, nie znamy polskiej konstrukcji zdania, stosujemy makaronizmy. Dotyczy to przede wszystkim – ale nie tylko – młodego pokolenia. System edukacyjny III RP zafundował wyjątkowo prymitywną bazę kulturową, przez ograniczenie lekcji języka polskiego i historii Polski.

– Do grona odpowiedzialnych za kiepską polszczyznę należy dołączyć także wszechobecne media, przede wszystkim telewizję. Jak Pan ocenia ich językowo-wzorcotwórczą rolę?

– Jak najgorzej, niestety. Najbardziej dziwi mnie to, że w zawodach wiążących się z publicznymi wystąpieniami – m.in. wśród dziennikarzy, prawników, polityków nie wymaga się i nie prowadzi zajęć z zakresu prawidłowej wymowy, prawidłowego czytania tekstu. Nie ma już nawet obowiązku zdania egzaminu na tzw. kartę mikrofonową w Polskim Radiu.

– A trzeba przyznać, że nie był to łatwy egzamin...

– Teraz, niestety, słychać, że go nie ma. Niewielu jest jeszcze naprawdę dobrych lektorów. Zastępujący ich dziennikarze po prostu często nie są w stanie sprostać językowym wyzwaniom. W ich mowie słychać, że nie mają pojęcia o budowie i intonacji polskiego zdania, zwłaszcza złożonego. Nie używają przecinków, myślników, a zwłaszcza kropek. Zdania zlewają się w jeden wielki bełkot, jakby mówiący w ogóle nie rozumiał, co mówi. Ci, którzy mają do nas mówić wzorcową polszczyzną, albo nie mają o niej zielonego pojęcia, albo nie są nauczeni języka bądź też są zmuszani do zbyt szybkiego przekazywania treści. A powinni być przecież misjonarzami nieskazitelnej wymowy.

– Takimi misjonarzami są bez wątpienia aktorzy.

– W każdym razie powinni być. Można mieć jednak wątpliwości, gdy się ogląda np. polskie seriale i niektórych aktorów.

– Dlaczego?

– Dlatego, że młodzi serialowi aktorzy często są tylko przyuczeni do zawodu, a w tej ich aktorskiej edukacji najwyraźniej zabrakło nauki mowy. Raczej więc powielają złe nawyki językowe, niż świecą dobrym przykładem. Gdy przed laty w Ognisku Teatralnym Teatru Ochoty prowadziłem zajęcia z techniki mowy, to przez pierwsze pół roku moim młodym słuchaczom wbijałem do głowy znaczenie pojęcia „kultura słowa”, aby zrozumieli, że nie szanując języka, nie szanują swego rozmówcy lub słuchacza, że kulturalny człowiek zawsze stara się mówić poprawnie i wyraźnie, że mowa to to, co słuchacz słyszy, a nie to, co my mówimy.

– Niewątpliwie ostatnią ostoją i redutą kultury słowa są jeszcze teatry i szkoły aktorskie.

– A ja, niestety, mam poważne wątpliwości, czy rzeczywiście tak jeszcze jest. Być może mam nieco zawyżone standardy, ponieważ jestem przedstawicielem ostatniego rocznika PWST, który wyszedł spod ręki wielkiego Jana Kreczmara. W tamtym czasie uczyli nas aktorstwa najlepsi z najlepszych, mistrzowie polskiej mowy – Stanisława Perzanowska, Jan Świderski, Rena Tomaszewska, Kazimierz Rudzki, Ludwik Sempoliński, Aleksander Bardini – wprost emanujący wielką klasą i kulturą, ale niezwykle wymagający i nietolerujący jakiejkolwiek bylejakości. Zawsze zwracali nam uwagę – czasem dość złośliwie i brutalnie – na niekulturalne zachowania i wypowiedzi.

– Teraz jest inaczej?

– Nie wiem, ale mam nadzieję, że nadal od adeptów sztuki teatralnej wymaga się szczególnej dbałości o język... Kiedyś od jednej z wykładowczyń szkoły teatralnej usłyszałem, że dzisiejszy teatr musi przede wszystkim szokować formą i językiem. Trudno się więc dziwić, że z polskich scen rozlega się raczej język furmański niż piękna polszczyzna. Ze smutkiem muszę stwierdzić, że należę chyba do ostatniego pokolenia aktorów, od którego jeszcze wymagano kultury języka. „Jeszcze jeden, który będzie zbawiał świat przez dykcję!” – powiedział żartobliwie mój wspaniały dyrektor śp. Jan Kulczyński, gdy zacząłem podyplomowe studia wymowy.

– Zbawia Pan?

– Próbowałem i nadal próbuję, ale jest z tym coraz trudniej. Nastały czasy, w których taki drobiazg jak poprawna dykcja przestał mieć znaczenie. Aktorzy uwierzyli w mikrofony, dzięki czemu głośniej się kompromitują. A czterech logopedów zatrudnionych na wydziale aktorskim poświadcza, że jest bardzo źle.

– Jak Pan sądzi, dlaczego w peerelowskich szkołach zwracano jednak większą uwagę na naukę poprawnej wymowy, a później już nie?

– Może dlatego, że nauczyciele w tamtym czasie mieli poczucie zagrożenia języka polskiego. Przypominam, że wtedy wszyscy musieliśmy się obowiązkowo uczyć rosyjskiego. Może więc bardziej dbaliśmy o język ojczysty, jakby z zakodowanej gdzieś w podświadomości obawy przed wynarodowieniem. Było po trosze tak jak w czasach zaborów. Dzięki konspiracyjnym szkółkom i kursom pań z towarzystwa polskie dzieci uczyły się pisać, czytać i poprawnie mówić po polsku.

– Bo to był najoczywistszy przejaw patriotyzmu.

– Otóż to! W II RP analfabetyzm zlikwidowano w ciągu kilku lat tylko dlatego, że zawsze, nawet wtedy, gdy państwo polskie nie istniało, istniały polskie elity, a kulturalni Polacy dbali o język polski. Mimo wszystko i na przekór wszystkiemu; w niewoli, na zesłaniu... Moim zdaniem, największy brak szacunku dla ojczystej mowy nastąpił w III RP, gdy przekonywano Polaków, że wyśmiewanie patriotyzmu jest w dobrym tonie, a polskim uczniom zaczęto wmawiać, że ważniejsze są języki obce.

– Twierdzi Pan, że właśnie wtedy ta bylejakość polskiej mowy stała się zjawiskiem galopującym? A może to zwykła reakcja na szok wolności?

– Nie sądzę, by to niezwykle niekorzystne dla przyszłości narodu polskiego zjawisko wynikało ze zwykłego zbiegu historycznych okoliczności, bo przecież w najgorszych sytuacjach umieliśmy skutecznie zadbać o język ojczysty. Teraz – po 1989 r. – łatwo poddaliśmy się procesowi rozbijania poczucia przynależności narodowej, bez większego oporu godzimy się na pogardę dla naszej kultury i tradycji, ale przede wszystkim na dewastację języka polskiego wszelkimi sposobami...

– To bardzo ciężkie zarzuty. Kogo Pan w tej sprawie oskarża?

– Jak zwykle, zagrożenie przychodzi z zewnątrz, ale przede wszystkim oskarżam nas samych. O językową niedbałość, o zbyt łatwą zgodę na upraszczanie języka polskiego, o przyzwolenie na chamstwo, które wdarło się do naszego języka za pośrednictwem filmów, teatru, mediów oraz polityków, a na które już zostaliśmy znieczuleni. I dopiero od niedawna chyba coś powoli zaczyna się zmieniać... Taką mam nadzieję.

Jan Kulczycki
Aktor teatralny, filmowy, dubbingowy, nauczyciel techniki mowy i podstaw przedsiębiorczości. Absolwent warszawskiej PWST. Pracował w Teatrze im. Stefana Jaracza w Olsztynie (1971-72), Teatrze Ludowym w Warszawie (1972-74), Teatrze Narodowym (1974-82), Teatrze Ochoty (1982-88) i gościnnie do 2015 r., w Teatrze Dramatycznym (1988-90), Teatrze Północnym w Warszawie (1990-91), Teatrze Powszechnym im. J. Kochanowskiego w Radomiu (1991-92). Działacz opozycji solidarnościowej, uczestnik Grup Oporu „Solidarni”, sekretarz Kapituły Odznaki Pamiątkowej GO „S”

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Ksiądz uniewinniony, media milczą

2019-06-04 13:08

Włodzimierz Rędzioch
Niedziela Ogólnopolska 23/2019, str. 16-17

Pod koniec stycznia 2019 r. światowe media nagłośniły sprawę ustąpienia z urzędu szefa biura Kongregacji Nauki Wiary – ks. Hermanna Geisslera po wysunięciu wobec niego przez byłą zakonnicę zarzutów o molestowanie

Włodzimierz Rędzioch
Ks. Hermann Geissler został uniewinniony od zarzucanego mu czynu przez Najwyższy Trybunał Sygnatury Apostolskiej. Media, które nagłaśniały fałszywe oskarżenia, teraz milczą

Oskarżenie to wysunęła Doris Wagner-Reisinger, twierdząc, że do próby jej seksualnego wykorzystania doszło w 2009 r. w Rzymie przy okazji spowiedzi. Dla mediów była to bardzo „atrakcyjna” wiadomość, bo chodziło o księdza, którego do Watykanu sprowadził sam kard. Joseph Ratzinger. Hermann Geissler urodził się w Austrii niedaleko Innsbrucka w 1965 r. Gdy odkrył w sobie powołanie do kapłaństwa, wstąpił do wspólnoty życia konsekrowanego „Das Werk” (Familia Spiritualis Opus). Przełożeni wkrótce docenili tego bardzo uzdolnionego i wszechstronnie wykształconego młodego kapłana – pracę w Kongregacji Nauki Wiary, u boku jej prefekta kard. Ratzingera, rozpoczął, gdy miał zaledwie 27 lat, i pracował w tej dykasterii aż do momentu wybuchu skandalu.

Dla mnie sprawa ks. Geisslera miała też inny, bardziej osobisty wymiar – agencje podawały informacje o zarzutach pod jego adresem z wykonanym przeze mnie zdjęciem ściągniętym bez mojego pozwolenia z internetu. Był to portret ks. Geisslera na tle obrazu z wizerunkiem kard. Ratzingera. Zrobiłem mu to zdjęcie, gdy udzielił mi wywiadu o swoim dawnym szefie, czyli kard. Ratzingerze (https://www.niedziela.pl/artykul/130330/nd/Pokora-i-zawierzenie-Panu-Bogu). W ten sposób łączono, niejako namacalnie, postać księdza, który miał się dopuścić nadużyć, z osobą Papieża emeryta.

W tej sytuacji 28 stycznia br. ks. Geissler złożył prośbę o dymisję na ręce prefekta kongregacji – kard. Luisa Ladarii Ferrera, który ją przyjął. Wyjaśnił jednak, że ustąpił ze stanowiska, „aby zmniejszyć rozmiary szkód, które już dotknęły kongregację i jego wspólnotę”. Podkreślił przy tym zdecydowanie, że oskarżenia pod jego adresem „nie są prawdziwe”, dlatego czeka na rezultaty procesu kanonicznego w tej sprawie. Poinformował także, że w przyszłości podejmie „ewentualne działania prawne”.

Kim jest dawna zakonnica, która oskarżyła ks. Geisslera? Niemka Doris Wagner należała do wspólnoty zakonnej „Das Werk”, do której należy również kapłan. Według niej, miała być molestowana 10 lat temu, w 2009 r., w Rzymie, gdy spowiadała się u ks. Geisslera. W zgromadzeniu problemy z dawną siostrą zaczęły się o wiele wcześniej – w 2008 r. odkryto, że miała romans i współżyła seksualnie ze współbratem – ks. B. W końcu, w październiku 2011 r., porzuciła wspólnotę i odbyło się to w sposób bezkonfliktowy. Sytuacja zmieniła się w 2012 r., kiedy dawna zakonnica rozpoczęła kampanię medialną i prawną. Zaczęła ukazywać swoją historię w perspektywie „nadużyć, przemocy i manipulacji”. W 2012 i 2013 r. oskarżyła ks. B. o wykorzystywanie seksualne, ale zarówno w Niemczech, jak i w Austrii jej oskarżenia zostały uznane za bezpodstawne. Pomimo tego Wagner zaczęła brać udział w konferencjach, wydała książkę, w której opowiada swoją historię, i wystąpiła w filmie „Female Pleasure” (Kobieca przyjemność), w którym krytykuje Kościół i żąda radykalnych zmian w jego nauczaniu moralnym. Dziś Doris Wagner-Reisinger mieszka w Wiesbaden w Niemczech razem z byłym księdzem, z którym pobrali się cywilnie i mają jedno dziecko.

15 maja br., po przeprowadzeniu procesu kanonicznego, Najwyższy Trybunał Sygnatury Apostolskiej uniewinnił ks. Hermanna Geisslera. Celem procesu było wyjaśnienie, czy kapłan dopuścił się przestępstwa nakłaniania do grzechu przeciwko szóstemu przykazaniu przy okazji spowiedzi (por. Kodeks prawa kanonicznego, kan. 1387). Decyzją samego Papieża to nie Kongregacja Nauki Wiary, kompetentna w sprawach tego rodzaju, zajęła się sprawą ks. Geisslera, który przez 25 lat pracował w tejże dykasterii, ale Najwyższy Trybunał Sygnatury Apostolskiej. Do kompetencji tego trybunału należy bowiem m.in. rozpatrywanie spraw zleconych mu przez Papieża (konstytucja apostolska „Pastor Bonus” o Kurii Rzymskiej, art. 123 § 3). Po dochodzeniu zgodnie z kan. 1717 pięciu sędziów Sygnatury Apostolskiej rozpatrzyło sprawę, a na posiedzeniu 15 maja 2019 r. zdecydowało, że ks. Geissler nie dopuścił się przestępstwa, o które był oskarżany. Wyrok został przekazany kapłanowi listem (prot. n. 54121/19 CG), podpisanym przez kard. Dominique’a Mambertiego – prefekta trybunału i bp. Giuseppego Sciaccę – sekretarza. Jednym słowem, ks. Geissler został uniewinniony, a od decyzji Najwyższego Trybunału Sygnatury Apostolskiej nie ma odwołania.

Niestety, wiadomość ta została prawie całkowicie zignorowana przez media, bo informacja o fałszywych oskarżeniach wysuwanych pod adresem księdza i o jego uniewinnieniu przez najwyższą instancję sądową Stolicy Apostolskiej nie jest dla nich „dobrą wiadomością”.

Afera z Doris Wagner to kolejny przypadek, który świadczy o tym, że była zakonnica po odejściu ze zgromadzenia postawiła sobie za cel walkę z Kościołem i ucieka się do każdej możliwej manipulacji oraz umiejętnie wykorzystuje do tego media.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Zbliża się 450-rocznica Unii Lubelskiej z 1569 r.

2019-06-19 19:57

Marcin Przeciszewski / Warszawa (KAI)

1 lipca przypada 450-rocznica Unii Lubelskiej, jednego z najważniejszych aktów politycznych w historii Europy. Unia tworzyła Rzeczpospolitą Obojga Narodów, składającą się z Polski i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Była wzorcem państwa federacyjnego ze wspólnym Sejmem i Senatem, ale pełną autonomią władz wykonawczych autonomicznych państw z odrębnym wojskiem, skarbem oraz systemami prawnymi. Przez ponad 200 lat Rzeczpospolita była najbardziej demokratycznym państwem Europy, opartym na wieloetnicznym narodzie obywatelskim, formowanym przez szlachtę.

wikipedia
Unia Lubelska (obraz Jana Matejki)

Punktem wyjścia do późniejszej Unii Lubelskiej 1569 r. była unia w Krewie z 1385 r., określająca konsekwencje wynikające dla Polski i Litwy z małżeństwa wielkiego księcia litewskiego Jagiełły i króla Polski Jadwigi, w postaci włączenia Litwy do Polski, czego warunkiem był chrzest Litwy. Nie było wówczas mowy o unii dwóch równorzędnych państw. Jagiełło wraz z członkami swego rodu uważał państwo litewskie za swą rodzinną własność, i stąd inkorporacja Litwy do Polski – w zamian za tytuł królewski – wydawała mu się czymś naturalnym.

W rzeczywistości program ten nigdy nie został zrealizowany, a samodzielne państwo litewskie nie przestało istnieć. Już w 1392 r. w myśl ugody Jagiełły z jego stryjecznym bratem, Witoldem, ten ostatni objął władzę nad Litwą oraz księstwami ruskimi wchodzącymi w skład Wielkiego Księstwa. Ostatecznie zrealizowany został model unii dynastycznej. Jagiellonowie obierani byli na królów Polski, zatrzymując jednocześnie urząd wielkiego księcia Litwy. A paradoksalnie silna i dziedziczna władza Jagiellonów w Wielkim Księstwie Litewskim dawała im także silniejszą pozycję w Polsce, gdzie król liczyć się musiał z rosnącymi prawami szlacheckiego społeczeństwa obywatelskiego.

Na przełomie XV i XVI wieku kształtuje się polski parlament. Izba poselska składa się z przedstawicieli sejmików ziemskich, senat natomiast – z najwyższych dostojników mianowanych przez króla, wojewodów, kasztelanów i biskupów rzymskokatolickich. Król musiał się liczyć z kontrolującym go parlamentem. Jednym z wielkich sukcesów polskiego ruchu szlacheckiego było zapewnienie równych praw wszystkim członkom tego stanu.

Tak silna pozycja szlachty w Polsce była czymś bardzo atrakcyjnym dla bojarstwa litewskiego i ruskiego, dlatego właśnie to środowisko parło ku coraz silniejszym związkom z Polską, wbrew miejscowej magnaterii. Sytuacja na Litwie była taka, że tamtejsi możni zdecydowanie odrzucali możliwość inkorporacji i obawiali się bliższych związków z Polską, a kształtująca się tam szlachta popierała tę ideę.

Kolejnym elementem wzmacniającym dążenia do integracji obu państw było zagrożenie zewnętrzne. Od końca XV wieku silnym zagrożeniem dla Wielkiego Księstwa była Rosja. Drugim zagrożeniem były wojny o Inflanty, o które rywalizowały obok Rosji, Dania i Szwecja. Zatem dla Litwy współdziałanie wojskowe z Polską stało się w XVI stuleciu koniecznością. Podobne koncepcje wysuwał król Zygmunt August, zdecydowany na doprowadzenie do trwałej unii polsko-litewskiej, zdolnej przetrzymać nawet wygaśnięcie jagiellońskiej dynastii.

Za panowania Zygmunta Augusta rosło znaczenia młodej jeszcze szlachty litewskiej. Utworzono sejmiki powiatowe we wszystkich województwach Wielkiego Księstwa oraz zreformowano sądownictwo na korzyść szlachty. W ramy prawne ujął to Drugi Statut Litewski z 1566 r. Potwierdził je Zygmunt August w dokumencie z 1568 roku, a więc dosłownie w przeddzień sejmu zjednoczeniowego w Lublinie.

Sejm Lubelski

Na 23 grudnia 1568 r. Zygmunt August zwołał do Lublina oba sejmy: koronny (polski) oraz litewski, aby ostatecznie rozstrzygnąć sprawę. Obradowały one w zasadzie osobno, zbierały się na wspólnych posiedzeniach tylko dla spraw najważniejszych.

W polskiej izbie przeważała opinia potrzeby włączenia Litwy do Polski, a z kolei ze strony litewskiej większość magnatów, mająca wciąż silne wpływy, była temu przeciwna. Koniecznością stało się szukanie kompromisu. Spierano się m. in. o to, czy obok wspólnego sejmu polsko-litewskiego pozostać miały sejmy osobne – litewski i polski. Strona litewska żądała, by wybór władcy odbywał się na granicy przy odrębnym obwoływaniu osoby króla i wielkiego księcia.

1 marca Litwini opuścili Lublin, zdawało się, że idea unii została pogrzebana. W odpowiedzi na to stany polskie podjęły decyzję włączenia do Królestwa Polskiego Podlasia i Wołynia, obszarów długotrwałego sporu między obu stronami, a w początkach czerwca na wniosek posłów wołyńskich przyłączono do Królestwa Kijowszczyznę i wschodnie Podole (województwo bracławskie). W odpowiedzi na to magnaci litewscy rozważali wręcz wypowiedzenie wojny, natomiast inkorporacje tych województw do polski poparła tamtejsza szlachta. A to dlatego, że otrzymywała natychmiast wszystkie przywileje szlachty polskiej, zachowując oficjalny język ruski i prawo sądowe – czyli Statut Litewski. Szlachta litewsko-ruska parła też zdecydowania ku silniejszej niż dotąd unii międzypaństwowej. W początkach czerwca Litwini wrócili więc do Lublina i szybko doprowadzono do kompromisu. Ostatecznie sejmy: litewski i koronny 1 lipca przyjęły uroczyście akta Unii, a Zygmunt August uczynił to 4 lipca.

Najważniejszą decyzją było powołanie wspólnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów. „Królestwo Polskie, Wielkie Księstwo Litewskie jest jedno nieróżne i nierozdzielne ciało, a także nieróżna, ale jedna jest wspólna Rzeczpospolita, która się z dwóch państw i narodów w jeden lud i państwo zniosła i spoiła” – czytamy w preambule unijnego aktu. Jednak szczegółowe postanowienia prowadziły nie tyle do stworzenia jednego państwa, ale do federacji Korony i Wielkiego Księstwa. Były to odrębne i równoprawne państwa, ale ściśle z sobą związane.

Fundament Rzeczpospolitej stanowić miał wspólny władca - król Polski i wielki książę Litwy w jednej osobie - wraz z sejmem. Odrzucono ideę odrębnych sejmów koronnych i litewskich, miał to być odtąd senat i sejm Rzeczypospolitej. Jednocześnie Korona i Wielkie Księstwo zachowywały odrębne urzędy centralne: kanclerza, hetmana, wojsko oraz skarb. Tak więc przy jednej władzy ustawodawczej – sejmie – działały dwie odrębne władze wykonawcze: koronna i litewska.

Siłą Unii – jak podkreśla Jerzy Kłoczowski – „było jej oparcie na szlacheckim społeczeństwie obywatelskim obu narodów politycznych: polskiego i litewskiego, które po prostu utożsamiały się z coraz głębiej z Rzeczpospolitą jako ich własnym państwem”.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem