Odpowiedź Maryi otwiera początek Wcielenia

Iz 7,10-14;8,10c <- KLIKNIJ

Reklama

Izajasz przemawia w czasie kryzysu króla Achaza. Jerozolimę naciska koalicja Aramu i Efraima. Achaz słyszy propozycję znaku, który może sięgnąć „w głąb” i „w wysokość”, więc w całe pole ludzkich możliwości. Prorok wzywa do oparcia się na Bogu. Król odmawia i zasłania się pobożną formułą. Izajasz zwraca się wtedy do „domu Dawida”, więc do całej dynastii. Znak ma wymiar publiczny. „Oto Panna pocznie i porodzi Syna i nazwie Go imieniem Emmanuel”. Imię ʿimmānû ʾēl ma budowę teoforyczną i niesie orędzie: „Bóg z nami”. W tradycji Izajasza imiona dzieci bywają krótką wyrocznią. W dalszym ciągu rozdziału pojawia się perspektywa bliska epoce Achaza. Zanim dziecko dorośnie, siła dwóch wrogich królów osłabnie. W hebrajskim stoi słowo ʿalmāh, młoda kobieta w wieku małżeńskim. Tekst nie sięga po termin bĕtûlāh. Septuaginta oddaje ʿalmāh jako parthenos. Ten przekład staje się ważny w lekturze chrześcijańskiej. Justyn w „Dialogu z Tryfonem” notuje sprzeciw rozmówcy, który wiązał proroctwo z Ezechiaszem, i broni odniesienia do Chrystusa oraz odczytania „dziewica”. Hieronim podejmuje spór o sens ʿalmāh. Wskazuje, że na „młodą dziewczynę” hebrajski ma słowo naʿarāh, a ʿalmāh opisuje „ukrytą” dziewczynę. Iz 8,10 domyka ten wątek krótkim zawołaniem: „Bóg z nami”. Mateusz sięga po to proroctwo w opisie narodzenia Jezusa, aby pokazać spełnienie obietnicy danej rodowi Dawida. Tekst uczy słuchania słowa, które przychodzi w chwili lęku i presji, i przywraca pamięć, że Bóg działa także wtedy, kiedy władza szuka oparcia w czystej kalkulacji.

Hbr 10,4-10 <- KLIKNIJ

Autor Listu do Hebrajczyków wchodzi w sam środek kultu świątynnego. W Jerozolimie codziennie płonęły całopalenia, a raz w roku arcykapłan wchodził do Miejsca Najświętszego w obrzędach Dnia Przebłagania. Tekst mówi, że krew cielców i kozłów nie usuwa grzechu. Ofiara zwierzęca utrzymuje pamięć winy, a nie daje ostatecznego oczyszczenia. W tym miejscu autor wkłada w usta Chrystusa słowa Ps 40(39): „Ofiary ani daru nie chciałeś, aleś Mi utworzył ciało”. To cytat w brzmieniu Septuaginty. Hebrajski tekst psalmu mówi o „uszach otwartych” lub „wydrążonych”, a przekład grecki oddaje ten obraz przez „ciało”. W obu wersjach chodzi o posłuszeństwo całej osoby. LXX podkreśla, że Syn przyjmuje prawdziwą ludzką naturę po to, by wypełnić wolę Ojca. Chryzostom zwraca uwagę na precyzję słów: „ciało przygotowałeś”, a nie „zamieniłeś w ciało”. Podkreśla to realność Wcielenia i odcina fantazje o pozornym człowieczeństwie. Augustyn, komentując ten psalm, słyszy w tych zdaniach głos Chrystusa, który wchodzi w świat z gotowością posłuszeństwa. Następne zdanie psalmu brzmi: „Oto idę”. W liturgii Izraela zwój księgi zawierał Prawo, a tu „zwój” staje się obrazem misji Syna, zapisanej w Piśmie. Zakończenie fragmentu prowadzi do jednego czynu. Bowiem przez wypełnienie tej woli zostajemy uświęceni „raz na zawsze” (ephapax) przez ofiarę ciała Jezusa Chrystusa. Greckie hēgiasmenoi opisuje oddzielenie dla Boga i wprowadzenie w Jego świętość. Ta wola obejmuje całe życie Syna. Tekst pasuje do Zwiastowania, bo mówi o wejściu Syna w ludzkie ciało, zanim pojawi się jakiekolwiek działanie publiczne.

Łk 1,26-38 <- KLIKNIJ

Łukasz opisuje scenę w Nazarecie, w Galilei. To mała miejscowość poza wielkimi szlakami. Zwiastun nosi imię Gabriel, znane z Księgi Daniela jako posłaniec decyzji Boga. Maryja jest dziewicą (parthenos), zaślubioną Józefowi z rodu Dawida. W judaizmie zaślubiny miały już ciężar prawny i wprowadzały kobietę w dom męża. Wspólne zamieszkanie mogło nastąpić później. Pozdrowienie anioła brzmi: „Bądź pozdrowiona, pełna łaski, Pan z Tobą”. Greckie kecharitōmenē stoi w formie dokonanej i opisuje dar już dany. Zwrot „Pan z tobą” przypomina powołania z dawnych ksiąg, na przykład wezwanie Gedeona w Sdz 6,12. Maryja reaguje zmieszaniem i lękiem. Anioł prowadzi ją od lęku do słowa obietnicy. Zapowiada Syna, któremu nada imię Jezus. Zapowiada też tron Dawida i panowanie bez końca. Te sformułowania wiążą Ewangelię z językiem proroków, także z Izajaszem i imieniem Emmanuel. Maryja pyta: „Jakże się to stanie, skoro nie znam męża?”. Pytanie ma ton prawdy o sytuacji. Odpowiedź anioła mówi o działaniu Ducha Świętego i o „osłonięciu” mocą Najwyższego. Czasownik episkiasei pojawia się w Biblii greckiej przy obłoku, który okrywa Namiot Spotkania (Wj 40,35), i wraca w Łk 9,34 przy obłoku na górze. Łukasz opisuje więc poczęcie jako dzieło Boga, które przekracza ludzką sprawczość. „Święte, które się narodzi”, zostaje nazwane Synem Bożym. Znakiem dla Maryi staje się Elżbieta, kobieta w podeszłym wieku, która nosi dziecko. Beda widzi w tym przykład umacniający wiarę Maryi i potwierdzający moc Boga. Słowa „dla Boga nie ma nic niemożliwego” przypominają zapowiedź narodzin Izaaka w Rdz 18. Odpowiedź Maryi jest krótka i stanowcza: „Oto ja służebnica Pańska, niech mi się stanie według słowa twego”. Greckie idou hē doulē Kyriou; genoito moi kata to rhēma sou brzmi jak zgoda na wejście w drogę, której pełni jeszcze nie widać. Ireneusz widzi tu odwrócenie drogi Ewy. Pisze, że węzeł nieposłuszeństwa Ewy został rozwiązany przez posłuszeństwo Maryi. Augustyn dopowiada w kazaniu 215, że Maryja poczęła Chrystusa najpierw w umyśle, a potem w łonie. Ambroży podkreśla jej pokorę w słowie „służebnica” i widzi w nim gotowość do pełnienia polecenia Boga. Odpowiedź Maryi otwiera początek Wcielenia.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Urodził się około 349 r. w Antiochii w Syrii (dzisiaj Antakya na południu Turcji), tam też podejmował posługę kapłańską przez około 11 lat, aż do 397 r., gdy został mianowany biskupem Konstantynopola. W stolicy cesarstwa pełnił posługę biskupią do czasu dwóch wygnań, które nastąpiły krótko po sobie - między 403 a 407 r. Dzisiaj ograniczymy się do spojrzenia na lata antiocheńskie Chryzostoma. W młodym wieku stracił ojca i żył z matką Antuzą, która przekazała mu niezwykłą wrażliwość ludzką oraz głęboką wiarę chrześcijańską. Odbył niższe oraz wyższe studia, uwieńczone kursami filozofii oraz retoryki. Jako mistrza miał Libaniusza, poganina, najsłynniejszego retora tego czasu. W jego szkole Jan stał się wielkim mówcą późnej starożytności greckiej. Ochrzczony w 368 r. i przygotowany do życia kościelnego przez biskupa Melecjusza, przez niego też został ustanowiony lektorem w 371 r. Ten fakt oznaczał oficjalne przystąpienie Chryzostoma do kursu eklezjalnego. Uczęszczał w latach 367-372 do swego rodzaju seminarium w Antiochii, razem z grupą młodych. Niektórzy z nich zostali później biskupami, pod kierownictwem słynnego egzegety Diodora z Tarsu, który wprowadzał Jana w egzegezę historyczno-literacką, charakterystyczną dla tradycji antiocheńskiej. Później udał się wraz z eremitami na pobliską górę Sylpio. Przebywał tam przez kolejne dwa lata, przeżyte samotnie w grocie pod przewodnictwem pewnego „starszego”. W tym okresie poświęcił się całkowicie medytacji „praw Chrystusa”, Ewangelii, a zwłaszcza Listów św. Pawła. Gdy zachorował, nie mógł się leczyć sam i musiał powrócić do wspólnoty chrześcijańskiej w Antiochii (por. Palladiusz, „Życie”, 5). Pan - wyjaśnia jego biograf - interweniował przez chorobę we właściwym momencie, aby pozwolić Janowi iść za swoim prawdziwym powołaniem. W rzeczywistości, napisze on sam, postawiony wobec alternatywy wyboru między trudnościami rządzenia Kościołem a spokojem życia monastycznego, tysiąckroć wolałby służbę duszpasterską (por. „O kapłaństwie”, 6, 7), gdyż do tego właśnie Chryzostom czuł się powołany. I tutaj nastąpił decydujący przełom w historii jego powołania: został pasterzem dusz w pełnym wymiarze! Zażyłość ze Słowem Bożym, pielęgnowana podczas lat życia eremickiego, spowodowała dojrzewanie w nim silnej konieczności przepowiadania Ewangelii, dawania innym tego, co sam otrzymał podczas lat medytacji. Ideał misyjny ukierunkował go, płonącą duszę, na troskę pasterską. Między 378 a 379 r. powrócił do miasta. Został diakonem w 381 r., zaś kapłanem - w 386 r.; stał się słynnym mówcą w kościołach swego miasta. Wygłaszał homilie przeciwko arianom, następnie homilie na wspomnienie męczenników antiocheńskich oraz na najważniejsze święta liturgiczne. Mamy tutaj do czynienia z wielkim nauczaniem wiary w Chrystusa, również w świetle Jego świętych. Rok 387 był „rokiem heroicznym” dla Jana, czasem tzw. przewracania posągów. Lud obalił posągi cesarza, na znak protestu przeciwko podwyższeniu podatków. W owych dniach Wielkiego Postu, jak i wielkiej goryczy z powodu ogromnych kar ze strony cesarza, wygłosił on 22 gorące „Homilie o posągach”, ukierunkowane na pokutę i nawrócenie. Potem przyszedł okres spokojnej pracy pasterskiej (387-397). Chryzostom należy do Ojców najbardziej twórczych: dotarło do nas jego 17 traktatów, ponad 700 autentycznych homilii, komentarze do Ewangelii Mateusza i Listów Pawłowych (Listy do Rzymian, Koryntian, Efezjan i Hebrajczyków) oraz 241 listów. Nie uprawiał teologii spekulatywnej, ale przekazywał tradycyjną i pewną naukę Kościoła w czasach sporów teologicznych, spowodowanych przede wszystkim przez arianizm, czyli zaprzeczenie boskości Chrystusa. Jest też ważnym świadkiem rozwoju dogmatycznego, osiągniętego przez Kościół w IV-V wieku. Jego teologia jest wyłącznie duszpasterska, towarzyszy jej nieustanna troska o współbrzmienie między myśleniem wyrażonym słowami a przeżyciem egzystencjalnym. Jest to przewodnia myśl wspaniałych katechez, przez które przygotowywał katechumenów na przyjęcie chrztu. Tuż przed śmiercią napisał, że wartość człowieka leży w „dokładnym poznaniu prawdziwej doktryny oraz w uczciwości życia” („List z wygnania”). Te sprawy, poznanie prawdy i uczciwość życia, muszą iść razem: poznanie musi się przekładać na życie. Każda jego mowa była zawsze ukierunkowana na rozwijanie w wierzących wysiłku umysłowego, autentycznego myślenia, celem zrozumienia i wprowadzenia w praktykę wymagań moralnych i duchowych wiary. Jan Chryzostom troszczył się, aby służyć swoimi pismami integralnemu rozwojowi osoby, w wymiarach fizycznym, intelektualnym i religijnym. Różne fazy wzrostu są porównane do licznych mórz ogromnego oceanu: „Pierwszym z tych mórz jest dzieciństwo” (Homilia 81, 5 o Ewangelii Mateusza). Rzeczywiście, „właśnie w tym pierwszym okresie objawiają się skłonności do wad albo do cnoty”. Dlatego też prawo Boże powinno być już od początku wyciśnięte na duszy, „jak na woskowej tabliczce” (Homilia 3, 1 do Ewangelii Jana): w istocie jest to wiek najważniejszy. Musimy brać pod uwagę, jak ważne jest, aby w tym pierwszym etapie życia człowiek posiadł naprawdę te wielkie ukierunkowania, które dają właściwą perspektywę życiu. Dlatego też Chryzostom zaleca: „Już od najwcześniejszego wieku uzbrajajcie dzieci bronią duchową i uczcie je czynić ręką znak krzyża na czole” (Homilia 12, 7 do Pierwszego Listu do Koryntian). Później przychodzi okres dziecięcy oraz młodość: „Po okresie niemowlęcym przychodzi morze okresu dziecięcego, gdzie wieją gwałtowne wichury (…), rośnie w nas bowiem pożądliwość…” (Homilia 81, 5 do Ewangelii Mateusza). Potem jest narzeczeństwo i małżeństwo: „Po młodości przychodzi wiek dojrzały, związany z obowiązkami rodzinnymi: jest to czas szukania współmałżonka” (tamże). Przypomina on cele małżeństwa, ubogacając je - z odniesieniem do cnoty łagodności - bogatą gamą relacji osobowych. Dobrze przygotowani małżonkowie zagradzają w ten sposób drogę rozwodowi: wszystko dzieje się z radością i można wychowywać dzieci w cnocie. Gdy rodzi się pierwsze dziecko, jest ono „jak most; tych troje staje się jednym ciałem, gdyż dziecko łączy obie części” (Homilia 12, 5 do Listu do Kolosan); tych troje stanowi „jedną rodzinę, mały Kościół” (Homilia 20, 6 do Listu do Efezjan). Przepowiadanie Chryzostoma dokonywało się zazwyczaj podczas liturgii, w „miejscu”, w którym wspólnota buduje się Słowem i Eucharystią. Tutaj zgromadzona wspólnota wyraża jeden Kościół (Homilia 8, 7 do Listu do Rzymian), to samo słowo jest skierowane w każdym miejscu do wszystkich (Homilia 24, 2 do Pierwszego Listu do Koryntian), zaś komunia Eucharystyczna staje się skutecznym znakiem jedności (Homilia 32, 7 do Ewangelii Mateusza). Jego plan duszpasterski był włączony w życie Kościoła, w którym wierni świeccy przez fakt chrztu podejmują zadania kapłańskie, królewskie i prorockie. Do wierzącego laika mówi: „Również ciebie chrzest czyni królem, kapłanem i prorokiem” (Homilia 3, 5 do Drugiego Listu do Koryntian). Stąd też rodzi się fundamentalny obowiązek misyjny, gdyż każdy w jakiejś mierze jest odpowiedzialny za zbawienie innych: „Jest to zasada naszego życia społecznego (…) żeby nie interesować się tylko sobą” (Homilia 9, 2 do Księgi Rodzaju). Wszystko dokonuje się między dwoma biegunami, wielkim Kościołem oraz „małym Kościołem” - rodziną - we wzajemnych relacjach. Jak możecie zauważyć, Drodzy Bracia i Siostry, ta lekcja Chryzostoma o autentycznej obecności chrześcijańskiej wiernych świeckich w rodzinie oraz w społeczności pozostaje również dziś jak najbardziej aktualna. Módlmy się do Pana, aby uczynił nas wrażliwymi na nauczanie tego wielkiego Nauczyciela Wiary.