Żaden psycholog ani psychiatra tak naprawdę nie jest w stanie pomóc, dopóki człowiek sam sobie nie pomoże.
Bo odpowiedź na nasze problemy tkwi w nas.

Jednym z takich etapów jest okres nauki szkolnej. Zakład Psychologii i Promocji Zdrowia Psychicznego Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie przeprowadził w latach 2002-2004 badania nad młodzieżą warszawskich gimnazjów. Porównanie wskaźników zdrowia tych samych uczniów w 2002 r. (I klasa) ze wskaźnikami w 2004 r. (III klasa) wykazało, że zdrowie fizyczne i psychiczne badanych dzieci pogorszyło się. Szczególnie widoczne było to w przypadku dziewcząt. Badania wykazały także, że czynniki sprzyjające zdrowiu: aktywność fizyczna, społeczna, zainteresowania pozaszkolne, uległy w tym samym czasie ograniczeniu.

Zaburzenia emocjonalne dzieci

- Ok. 10% polskich dzieci i młodzieży cierpi na zaburzenia emocjonalne. Najczęściej są to: zaburzenia depresyjno-lękowe, fobie społeczne, trudności z odżywianiem. Niestety tylko niewielki procent tych dzieci korzysta z fachowej pomocy. Rodzice do końca nie zdają sobie sprawy, że to, na co cierpi ich dziecko trzeba leczyć i często oskarżają je np. o lenistwo czy zły charakter - mówi dr n. med. Cezary Żechowski z Kliniki Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytutu Psychiatrii i Neurologiii w Warszawie.
Przyczyn zaburzeń psychicznych wśród dzieci i młodzieży jest wiele. - Może to być negatywny wpływ dysfunkcjonalnej rodziny. Tam, gdzie jest problem bezrobocia, jest też dużo beznadziejności i lęku. Ma to oczywiście fatalny wpływ na dzieci. Z drugiej jednak strony, jeżeli rodzice za dużo pracują i nie mają czasu dla dzieci, to też jest źle. Dzieci starają się ten brak wypełnić nierzadko używkami - tłumaczy Żechowski. Jego zdaniem, coraz większym czynnikiem ryzyka jest szkoła, gdzie dochodzi często do zaciekłej rywalizacji między uczniami o jak najlepsze wyniki w nauce.

Dorośli nie mają lepiej

Im człowiek starszy, tym wcale nie jest lepiej. Rozpowszechnienie zaburzeń psychicznych wzrasta wraz z wiekiem populacji. - Z punktu widzenia medycznego zasadniczym problemem jest wczesne rozpoznawanie zaburzeń psychicznych, co pozwala na szybkie rozpoczęcie leczenia, zmniejszenie nasilenia choroby i cierpienia chorego. Wczesne rozpoczęcie leczenia może uchronić chorego przed hospitalizacją, zmniejszając stres pacjenta i jego rodziny. Co więcej, leczenie w środowisku pomaga podtrzymywać kontakty społeczne, minimalizując poczucie bezwartościowości i bezradności - uważa dr n. med. Tadeusz Parnowski z Kliniki Psychiatrycznej IPiN.

Leki nie zmienią nam życia

Ale jak rozpocząć leczenie, skoro nie wiadomo na co i czy w ogóle jest się chorym?
Warszawskie poradnie zdrowia psychicznego pełne są broszurek informacyjnych z podstawowymi informacjami, głównie o depresji i nerwicy, bo te - jak podkreślają psychologowie - występują najczęściej. Można też gdzieniegdzie liczyć na bezpłatną konsultację. - Generalnie jeżeli zaczynamy działać przeciwko sobie, zamykamy się na innych, mamy problemy ze snem czy apetytem, to już trzeba by szukać pomocy. I nie załamywać się. Stanąć w prawdzie i postarać się obiektywnie, rzetelnie ocenić własną sytuację. Poszukać w życiu czegoś, co pomoże odbudować pozytywny obraz samego siebie. Może to być np. przyjaźń, rozwijanie zainteresowań, służba na rzecz innych - wyjaśnia psycholog Jan Mojski.
Pierwsze kroki po pomoc najlepiej skierować do psychologa, a nie do psychiatry. - W każdej sytuacji trzeba postarać się obudzić naturalne siły, które w nas tkwią. Leki od psychiatry, owszem, mogą pomóc, ale nie zmienią nam życia. Jeżeli pacjent nie dopełni tej możliwości, jaką dają mu leki, własnym wysiłkiem i pracą, to choroba jeszcze bardziej się nasili. Żaden psycholog ani psychiatra tak naprawdę nie jest w stanie pomóc, dopóki człowiek sam sobie nie pomoże. Bo odpowiedź na nasze problemy tkwi w nas. I chociaż brzmi to pesymistycznie, to myślę, że tak naprawdę jest bardzo optymistyczne - podkreśla Mojski.

Gdzie po pomoc

Ośrodek Pomocy Psychologicznej Stowarzyszenia Psychologów Chrześcijańskich i Caritas Archidiecezji Warszawskiej, ul. Bednarska 28/30, tel. 828-54-83 od poniedziałku do piątku w godz. 16.30-20.00
Ośrodek świadczy usługi psychologiczne (psychoterapia, poradnictwo lub konsultacje) w takich problemach jak: problemy małżeńskie, wychowawcze i rozwojowe, depresje, kryzysy, nerwice, problem utraty dziecka (w tym straty ciąży), uzależnienie i współuzależnienie od alkoholu, uwikłanie w sektę. W Ośrodku można skorzystać z pomocy psychoterapeuty, psychiatry i księdza.

(pch)

Prof. Jacek Wciórka, kierownik I Kliniki Psychiatrycznej Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, prezes Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego:
Mimo że zaburzenia psychiczne stanowią ok. 12% globalnego obciążenia chorobami, większość krajów przeznacza na ochronę zdrowia psychicznego mniej niż 1% swoich wydatków zdrowotnych. Około 40% krajów nie ma żadnej polityki wobec zdrowia psychicznego, a 30% nie ma żadnego programu jego ochrony. Istniejące programy ochrony zdrowia z reguły nie dotyczą zaburzeń psychicznych w takim stopniu, jak innych chorób.
Według sondażu CBOS z lipca 2005 r. wynika, że niemal co drugi ankietowany Polak niepokoi się o swoje zdrowie psychiczne. Powszechne jest przekonanie, że obecne warunki życia w Polsce są szkodliwe dla zdrowia psychicznego ludzi i zwiększają ryzyko zachorowania na choroby psychiczne. Do najbardziej szkodliwych dla zdrowia psychicznego czynników ankietowani zaliczają: bezrobocie, kryzys rodziny, biedę, nadużywanie alkoholu i narkotyków, niepewność jutra, złe stosunki między ludźmi, nadmierny pośpiech i tempo życia.
Wielu ankietowanych uważa także, że chorzy psychicznie są traktowani gorzej niż inni obywatele przede wszystkim w dziedzinie prawa do pracy, poszanowania godności osobistej, ochrony majątku. Zdecydowana większość badanych popiera utworzenie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego. Utworzenie takiego programu, od lat odkładane, wydaje się palącą koniecznością społeczną. (pch)

Zrób coś dobrego dla zdrowia psychicznego (plakat WHO z okazji Światowego Dnia Zdrowia Psychicznego).
- Akceptuj siebie takim, jakim jesteś. Ceń siebie i innych.
- Mów o swoich uczuciach, rozmawiaj o trudnościach.
- Uprawiaj aktywność fizyczną, bądź w ruchu.
- Bądź w kontakcie z przyjaciółmi i tymi, których kochasz.
- Dbaj o innych.
- Zaangażuj się, daj coś z siebie.
- Zrelaksuj się, zrób sobie przerwę.
- Naucz się nowych umiejętności.
- Rób coś twórczego.
- Zwracaj się o pomoc.
- Staraj się przetrzymać trudne momenty w życiu.

(pch)