Być może już wkrótce w Polsce powstaną pierwsze ogrody biblijne, tak popularne w Ameryce Północnej i krajach Europy Zachodniej. Ogrody biblijne pomagają poznać realia, w jakich rozgrywały się wydarzenia przedstawione w Piśmie Świętym, zwłaszcza tym, którzy nie mają możliwości odwiedzić Ziemi Świętej osobiście. Ogrody biblijne istniejące na świecie cieszą się dużym powodzeniem. Największym jest Rezerwat Krajobrazu Biblijnego, położony na terenie Izraela w Neot Kedumim. Najstarszy, z 1957 r. znajduje się przy kościele prezbiteriańskim w Ojai w Kalifornii. W Polsce powstaje ogród biblijny w Proszowicach k. Krakowa, przy ośrodku Caritas, niedaleko proszowickiego rynku.

Kolekcja to jeszcze nie ogród

Wydział Ogrodniczy Akademii Rolniczej w Krakowie posiada kolekcję roślin, które są wymienione w Biblii. Kolekcja ta liczy ok. 70-80 gatunków i z roku na rok się powiększa. Każda roślina jest zaopatrzona w etykietę, na której widnieje jej polska i łacińska nazwa, a także odpowiedni cytat z Biblii. Czym kolekcja roślin biblijnych różni się od ogrodu biblijnego? Odpowiada dr Zofia Włodarczyk, adiunkt w Katedrze Roślin Ozdobnych Wydziału Ogrodniczego AR: - Mówiąc o kolekcji, mamy na myśli rośliny, które nie tworzą zwartej kompozycji, ale są po prostu zebrane w jednym miejscu, według pewnej idei przewodniej. W ogrodach biblijnych oprócz tego, że występują rośliny wymienione w Piśmie Świętym, treści biblijne przybliżane są zwiedzającemu także poprzez różnego rodzaju układy kompozycyjne, których w naszej kolekcji z uwagi na małą powierzchnię nie da się odtworzyć.

Źródło wody

Elementami kompozycyjnymi występującymi w ogrodach biblijnych mogą być także ukształtowane z zieleni emblematy religijne. Istotnym elementem w ogrodzie biblijnym jest źródło wody. Jest to miejsce, gdzie rosną rośliny wodne (w Piśmie Świętym jest mowa o papirusie, sitowiu, pałce wodnej, grzybieniach), ale nie tylko. O wiele ważniejsze jest symboliczne znaczenie wody, która w Biblii wymieniona jest kilkaset razy, a to najlepiej świadczy o tym, jak wielkie ma znaczenie.
Innym środowiskiem, które można zaaranżować w ogrodzie biblijnym, jest pustynia - tło wielu wydarzeń rozgrywających się zarówno w Starym, jak i w Nowym Testamencie. Należy do nich np. wydobycie wody ze skały przez Mojżesza czy kuszenie Jezusa. Ogród biblijny nie może obejść się także bez winnicy. Ma ona ogromny wydźwięk symboliczny zarówno w Starym Testamencie, gdzie jest symbolem narodu wybranego, jak i w Nowym - tu symbolizuje wyznawców Chrystusa. Organizując ogród biblijny, nie można zapomnieć o ławkach, na których człowiek może wygodnie usiąść i zatopić się w tekstach biblijnych.

Z tradycji, mitów i legend

Jak wiadomo, ogród oliwny w którym Jezus modlił się przed swoją śmiercią był rodzajem sadu. Niestety, w Polsce nie można na stałe posadzić oliwek w gruncie, gdyż roślina ta nie przetrzyma zimy. Ogrodnicy muszą zadowolić się rośliną podobną do wymienionej w Biblii. Stosuje się więc oliwnik, który przypomina oliwkę i świetnie radzi sobie w naszych warunkach. W ogrodach pojawiają się też rośliny, które nie występują w Biblii, ale w tradycji chrześcijańskiej są łączone z postaciami biblijnymi. Tych roślin nie jest wiele i wprowadzane są do ogrodów biblijnych jako ciekawostki. Należy do nich np. czarnuszka. W tradycji zachodnioeuropejskiej nazywana jest „miłością św. Jana”. Czasami roślina, która nie pochodzi z rejonu Ziemi Świętej, przez mity i legendy wiąże się z postaciami biblijnymi. Tak np. ślady po przekwitłych kwiatostanach kokoryczki, przypominające pieczęć, nazywane są „pieczęcią Salomona”.

To taki inny ogród

W ogrodach biblijnych powinny występować rośliny, o których jest mowa w Piśmie Świętym. Szkopuł w tym, że rośliny ozdobne wymienione w Biblii to zaledwie kilka gatunków. Poza tym w naszych warunkach niektóre rośliny nie mogą rosnąć w gruncie, a wynoszenie i przechowywanie donic z roślinami sprawia pewne trudności. - Ten, kto odwiedzi taki ogród, chcąc zobaczyć bogactwo barw i mnogość gatunków kwiatów, może być nieco rozczarowany - przestrzega dr Włodarczyk. - Wynika to ze specyfiki tego założenia, bo ogród biblijny jest ogrodem tematycznym, dydaktycznym, przedstawiającym treści Biblii. Dlatego z założenia nie musi być tak piękny, jak np. rosarium (ogród, w którym hodowane są róże - przyp. red.), ale mimo to niesie w sobie wiele treści autentycznych i symbolicznych.
Ogrody biblijne powstają nie tylko obok kościołów czy domów zakonnych, ale także przy wielkich kompleksach wypoczynkowych. Tak jest m.in. w Ellicottville w USA. Wyjazd na weekend wierzącego i praktykującego Amerykanina nie musi wiązać się z zaniedbaniem praktyk religijnych, bo podobnie jak w wielu innych ogrodach, także w Ellicottville jest przygotowywany ołtarz polowy, przy którym odprawia się Mszę św.

Więcej informacji: Z. Włodarczyk, Ogrody biblijne, [w:] Peregrinus Cracoviensis, Zeszyt 15/2004, Uniwersytet Jagielloński, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, Kraków 2004.