Reklama

Odrodzić w Bogu

Niemiecki krzyż, ruska ikona, polski karmel

Maria Wrzeszcz
Niedziela Ogólnopolska 49/2003


Polski Karmel w Bornem-Sulinowie

„Mieliśmy już wówczas grono młodych ludzi zbierających się regularnie, by dyskutować narastające problemy społeczne i polityczne w myśl doktryny katolickiej, opartej o idee personalizmu. Marzyła się nam nowa Polska - «Królestwo Boże», którego głową państwa byłaby Regina Poloniae. Czyste marzenia. Nie orientowaliśmy się, że już w podziemiu czai się inny wróg, który sięgnie po władzę. Utarło się, że co roku na święto Chrystusa Króla urządzaliśmy zazwyczaj cykl wykładów. W 1943 r. wystawiliśmy też w naszym teatrze misterium, które napisał nasz polski dowódca obozu - płk Witold Morawski. Był to nieprzeciętny człowiek, który miał niepodważalny autorytet w obozie i wielki szacunek wśród Niemców. Z pierwszej wojny wyniósł Żelazny Krzyż niemiecki, a w czasie naszej niepodległości pracował jako attaché militaire w różnych stolicach - w Bukareszcie i Berlinie. Znał dobrze Göringa. Misterium przedstawiało średniowiecznego mnicha przepisującego Ewangelię według św. Jana o rozmowie Pana Jezusa z Piłatem. Jego postać była z boku sceny, a sceną przesuwały się jego wizje lat przyszłych. Wielka szkoda, że ten utwór na pewno zaginął” - napisał śp. Henryk Kieniewicz (1911-98), rodzony brat wybitnego historyka polskiego Stefana Kieniewicza (1907-92), jeden z kilku tysięcy polskich oficerów więzionych przez Niemców w Gross Born Oflag II D, w krótkim wspomnieniu, spisanym dla Sióstr Karmelitanek Bosych w Bornem-Sulinowie, z serdeczną prośbą, by dziękowały Panu Bogu za ich szczęśliwe ocalenie. Słowa te przeczytałam dzięki uprzejmości jego bratanicy - s. Marii Teresy od Jezusa, karmelitanki z Bornego-Sulinowa, w sobotę 16 sierpnia 2003 r., po upływie sześćdziesięciu lat od opisywanych wydarzeń, dziesięciu lat od odzyskania przez Polskę ostatniego okupowanego przez Sowietów miasta, sześciu lat od założenia tu Karmelu.
Wspólnotę w Bornem-Sulinowie utworzyły karmelitanki z klasztoru w Gdyni Orłowie, gdy znacznie przekroczyły ustalone zakonną regułą 21 osób. Przez kilka lat szukały odpowiedniego miejsca na nową fundację, ale żadne nie spełniało ich oczekiwań. Wiosną 1993 r. trafił do nich młody człowiek (jeszcze przed maturą) ze Szczecinka i zaczął im opowiadać o Bornem-Sulinowie, zachęcając do odwiedzenia miasta, w którym proboszczem był jego katecheta - ks. Remigiusz Szrajnert.
Po długich modlitwach i wahaniach siostry zdecydowały się przyjąć serdeczne zaproszenie ks. Szrajnerta i w czerwcu 1993 r. (krótko po uroczystym otwarciu miasta) przyjechały do Bornego-Sulinowa na rozeznanie. Zastały tu krajobraz jak po wojnie. Na każdym miejscu wszystko ją przypominało, począwszy od cmentarza, u wejścia którego zamiast krzyża - wyciągnięta do góry dłoń z pepeszą, dalej zaś opuszczone domy z powyrywanymi drzwiami i oknami, jakieś rozwalone hale, warsztaty, wszędzie gruz, śmieci, nieład, niewielu ludzi na ulicach.
Przez tę - zdawałoby się na pierwszy rzut oka - brzydotę przebijał się jakiś szczególny urok. Samo miejsce - las, cudne jezioro, niezwykła cisza - przyciągało wzrok, mimochodem wyzwalając zachwyt i dodając odwagi do pozostania tu na dłużej, a może nawet na zawsze, pomimo wyzierającej niemal z każdego kąta groźnej, przykrej i smutnej historii. Tak jak pierwszych jego mieszkańców - Borne-Sulinowo urzekło i siostry, które na swój nowy klasztor wypatrzyły dawny koszarowiec na skraju lasu, pod wysokimi świerkami, niedaleko jeziora. Wbrew obawom, czy to miasto wróci do życia i czy zdołają się tu utrzymać, złożyły do władz miasta stosowne pisma z prośbą o przyznanie im wybranego budynku i przylegającego do niego kawałka gruntu na zakonny ogród. Jeszcze w tym samym roku otrzymały pozytywną odpowiedź. Rok później podjęły prace remontowe i adaptacyjne.
Najpierw ktoś ufundował okna, a od 1 marca 1995 r. zacni budowlańcy kaszubscy, uczciwi i pracowici, od godz. 7.00 rano do 19.00 uwijali się na placu budowy. Nie zginęła ani jedna śruba, ani jeden gwóźdź, a wspierane finansowo przez sponsorów prace posuwały się szybko. Wielkim dobrodziejem był związany z Apostolstwem Fatimskim niemiecki ksiądz Martin Ubelhör z Fuldy, który systematycznie zasilał konto remontowe. Mimo sędziwego wieku dane mu było 25 maja 1997 r. uczestniczyć w poświęceniu domu przez ordynariusza koszalińsko-kołobrzeskiego - bp. Mariana Gołębiewskiego. Trzy miesiące później, w uroczystość Wniebowzięcia Matki Bożej (15 sierpnia 1997 r.), dziewięć karmelitanek objęło swoją nową - niewykończoną jeszcze pod wieloma względami - placówkę w Bornem-Sulinowie i odśpiewało pierwsze Nieszpory w prowizorycznej kapliczce, na ścianie której zawisł piękny, drewniany, rzeźbiony, bardzo „niemiecki” w stylu krucyfiks - pierwszy dar Księdza Martina i wizerunek Bożej Rodzicielki - niewielka reprodukcja ikony Matki Bożej Włodzimierskiej, ofiarowana spontanicznie przez Matkę Przeoryszę z Gdyni.
Te dwa - o wielkiej, symbolicznej wymowie - prezenty-znaki: niemiecki krucyfiks i ruska ikona, nawiązujące do dziejów Bornego-Sulinowa, do jego tragicznej wojennej, niemieckiej historii (Gross Born) i równie bolesnej powojennej, sowieckiej (Borne-Sulinowo), na polskiej przecież ziemi, podpowiedziały siostrom nazwę ich nowego klasztoru - Karmel Maryi Matki Pojednania. Wracające do życia i polskości miasto wciąż bowiem potrzebuje wielkiej modlitwy o pojednanie między ludźmi i narodami, o pojednanie człowieka z sobą samym, a nade wszystko - z Bogiem. Swoją cichą modlitwą karmelitanki pragną przywrócić tę ziemię jej Stwórcy i przybliżyć do Niego jej nowych mieszkańców, a wszystkim szukającym Boga otworzyć przestrzeń spotkania z Nim.
Przestrzeń tę znaleźć można w pięknej, skromnej kaplicy zakonnej, do której może wejść każdy na krótszą czy dłuższą chwilę rozmowy z Bogiem, na medytację i kontemplację, na zamyślenie się nad najnowszą historią naszego kraju i Europy. Właśnie tu, blisko ukrytego za klauzurą niemieckiego krucyfiksu i przed obliczem ikony Matki Bożej Włodzimierskiej, jak nigdzie indziej możemy dotknąć żywych śladów obecności na tych terenach Niemców i Rosjan.
Już siódmy rok misję tę w Bornym-Sulinowie pełni Karmel Maryi Matki Pojednania, liczący obecnie szesnaście sióstr. Wśród nich są dwie urodzone w tych stronach - matka przeorysza Bernadetta od Jezusa i Maryi (z Piły) i siostra Benedykta od Krzyża (z Miastka). Siostry służą wszystkim szukającym pogłębienia relacji z Bogiem i wewnętrznej odnowy, przede wszystkim kapłanom (zwłaszcza z diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej), klerykom tutejszego Seminarium Duchownego (całe roczniki neoprezbiterów przyjeżdżają z Księdzem Biskupem na prymicyjne Msze św.), siostrom zakonnym, na co dzień zabieganym, zapracowanym, u kresu sił - tu mogą chwilę odpocząć, pozbierać myśli. Serca karmelitanek i drzwi klasztoru otwarte są dla dziewcząt, często bardzo młodych, jeszcze przed maturą, w których zatliły się iskierki być może ich przyszłego życia zakonnego. Jeśli ktoś zadzwoni do furty klasztornej, siostry pytają: Czego szukasz? Po co tu przyszedłeś? Skąd o nas wiesz? Czy szukasz Pana Boga? Po chwili rozmowy zapraszają do wspólnej modlitwy w otwartej cały dzień kaplicy.
Tu i teraz budują „nową Polskę - «Królestwo Boże»”, o której marzyli polscy oficerowie z Oflagu II D ze wspaniałym dowódcą obozu - płk. dypl. Witoldem Józefem Dzierżykrajem-Morawskim (1895-1944), dbającym o rozwój życia kulturalnego, umysłowego i religijnego jeńców, współpracującym z ramienia Armii Krajowej z konspiracyjną organizacją (działała wśród robotników polskich wywiezionych na przymusowe roboty do Niemiec), wydanym wraz z kilkoma oficerami jeńcami w ręce gestapo, przewiezionym do obozu koncentracyjnego w Mauthausen i tam 9 listopada 1944 r. rozstrzelanym.

Reklama

Madonna Niewiniątek. Rzeźba, której pragnął Jan Paweł II

2019-10-29 12:48

Rozmawia Włodzimierz Rędzioch
Niedziela Ogólnopolska 44/2019, str. 48-49

O sztuce i tym, co w niej najważniejsze, oraz o wierze w życiu wielkich artystów z Daphné Du Barry, autorką rzeźby „Madonna niewiniątek”, rozmawia Włodzimierz Rędzioch

Włodzimierz Rędzioch
„Madonna niewiniątek” Daphné Du Barry

W dniach 1-31 października br. w hotelu „Palace des Ambassadeurs” w miejscowości Menton na Lazurowym Wybrzeżu, niedaleko granicy włoskiej, odbywało się po raz pierwszy Biennale Współczesnej Sztuki Sakralnej (Biennale d’Art Contemporain Sacré). Przewodniczącą biennale i jego organizatorką jest Liana Marabini – reżyser, wydawca i mecenas artystów, ale przede wszystkim wielka miłośniczka sztuki, szczególnie tej sakralnej. Na biennale wystawiono dzieła nieżyjących już artystów, takich jak Joan Miró, Henri Matisse czy Salvador Dalí, ale również renomowanych współczesnych twórców (np. Damien Hirst) oraz młodych, którzy dopiero zaczynają swoją działalność artystyczną (np. obiecujący francuski malarz Hugo Bogo). Biennale sztuki w Menton rozpoczęło się od szczególnego wydarzenia – odsłonięcia rzeźby „Madonna niewiniątek” holenderskiej artystki Daphné Du Barry przed „Palace des Ambassadeurs”

* * *

WŁODZIMIERZ RĘDZIOCH: – Jak mogę Panią przedstawić?

DAPHNé DU BARRY: – Jestem współczesną rzeźbiarką klasyczną. Moimi mistrzami są starożytni Grecy i Rzymianie, studiowałam w Akademii Sztuk Pięknych we Florencji u wybitnego włoskiego mistrza Marcella Tommasiego. Pracowałam w jego atelier przez 7 lat. Wraz z mężem Jeanem-Claude’em Du Barrym, krytykiem sztuki, odwiedziłam największe muzea świata, co sprawiło, że jestem dziś dobrze zorientowana w kulturze muzealnej. Krótko mówiąc – zawsze żyłam w świecie sztuki. Każdy artysta ma jakiś cel – ja słucham, czego Bóg ode mnie oczekuje. Jestem rzeźbiarką w służbie piękna. Moim celem jest tworzenie pięknych dzieł dla chwały Stwórcy.

– Gdzie znajdują się Pani najważniejsze rzeźby o tematyce religijnej?

– W Reims przed katedrą św. Remigiusza jest moja rzeźba przedstawiająca chrzest króla Chlodwiga; w katedrze w Monako znajduje się „Chrystus na krzyżu”, a na zewnętrznej ścianie tejże katedry – płaskorzeźba przedstawiająca Jana Pawła II. W siedzibie Kawalerów Maltańskich na Malcie stoi moja statua św. Jana Chrzciciela; w Strasburgu – posąg Karola de Foucaulda; a we włoskim regionie Bazylikata – figura Matki Boskiej z Pollino. Dla katedry w Auch (Francja) wykonałam „Pietę”.

– W Monako widziałem natomiast posągi władców księstwa Pani autorstwa...

– Tak, wykonałam posąg księżniczki Grace i księcia Rainiera III Grimaldiego.

– Biennale sztuki w Menton zainaugurowano odsłoną Pani nowej rzeźby „Notre Dame des innocents” (Madonna niewiniątek), która stanęła przed hotelem „Palace des Ambassadeurs”. Jej historia w pewien sposób związana jest z postacią Jana Pawła II. Czy mogłaby Pani ją opowiedzieć?

– Od początku fascynowała mnie postać Jana Pawła II, byłam pod wrażeniem jego osobowości i bogactwa jego doświadczeń życiowych. Spotkałam się z nim osobiście w Watykanie w 1996 r., gdy zaprezentowałam mu projekt mojej rzeźby przedstawiającej chrzest króla Chlodwiga. Jan Paweł II odsłonił następnie tę rzeźbę przed katedrą w Reims – było to podczas jego wizyty we Francji we wrześniu 1996 r., dokładnie w 1500. rocznicę chrztu króla Franków. Później rozmawiałam z Papieżem także o moim projekcie „Madonny niewiniątek”, ponieważ wiedziałam, że jest on wielkim obrońcą życia. Bardzo mu się spodobała moja idea Madonny z „niewiniątkami” – ofiarami aborcji. Niestety, nie mogłam wykonać rzeźby, ponieważ nie znajdowałam sponsorów. Co więcej, rzeźba podejmowała temat bardzo delikatny – w laickiej Francji aborcja jest traktowana jako prawo kobiet. Przykro mi, że nie udało się zrealizować tego dzieła jeszcze w czasie jego pontyfikatu, tylko dopiero w ubiegłym roku. Liana Marabini, wielka mecenas artystów i organizatorka Biennale Współczesnej Sztuki Sakralnej, zaoferowała mi swoją pomoc w sfinansowaniu tego przedsięwzięcia. Dzięki temu można było wykonać dużą rzeźbę z brązu, która dziś znajduje się przed hotelem „Palace des Ambassadeurs” w centrum Menton. Została ona odsłonięta na otwarcie biennale.

– Dlaczego podjęła Pani ten temat – Madonna z dziećmi, ofiarami aborcji?

– Bardzo kocham dzieci, a dzieci, szczególnie w łonie matki, są najbardziej bezbronnymi i niewinnymi istotami. Ta rzeźba jest dla mnie świadectwem, że każde dziecko jest zawsze darem Boga. Madonna płacze nad dziećmi, których życie zostało przerwane, wyciąga w ich stronę ręce i zabiera je do nieba.

– W tej rzeźbie szczególnie uderzyło mnie to, że wyrzeźbione przez Panią dzieci mają jeszcze pępowinę. Dlaczego chciała Pani pokazać dzieci w taki sposób?

– Pępowina jest najlepszym symbolem więzi każdej matki z dzieckiem. A w tym przypadku więzi, która została zerwana. Do tej pory w świecie zachodnim aborcja jest banalizowna, tak jakby chodziło o drobnostkę, którą moża potraktować lekko. Spotkałam kobiety, które dokonały aborcji i nie martwiły się jej konsekwencjami, a potem gorzko płakały. Moja rzeźba może przypominać ludziom, że od poczęcia w łonie matki żyje ludzka istota, która jednak nie może mówić ani się bronić. Chcę wstrząsnąć sumieniami, przypomnieć, że życie jest darem od Boga i że to cudowny dar. Oczywiście, nie chcę nikogo oceniać ani oskarżać.

– Pani rzeźba przypomniała mi również bardzo aktualny dziś problem ciąży zastępczej, której zalegalizowania domagają się szczególnie środowiska homoseksualne. Jak to jest możliwe, że kobieta, która przez 9 miesięcy nosi w swym łonie dziecko – człowieka, który jest z nią połączony właśnie przez pępowinę – decyduje się je sprzedać lub przekazać parze homoseksualnej?

– Nie chcę wzbudzać kontrowersji, ale dzisiaj żyjemy w świecie, w którym wydaje się, że można robić lub kupić wszystko, w którym nie ma już żadnych zasad ani hamulców. Odeszliśmy od prawa naturalnego, które dotyczy także niewierzących. Kiedyś Bóg stał się człowiekiem i przyszedł na ziemię, a dziś to człowiek chce się stać Bogiem...

– Znała Pani bardzo dobrze Salvadora Dalego. Kim był ten hiszpański artysta?

– Salvador Dalí jako artysta był świetnym klasykiem. Ale nie wszyscy wiedzą, że był także bardzo religijnym człowiekiem. Chciałam przypomnieć jego słynny obraz „Chrystus św. Jana od Krzyża”. Kiedyś Dalí, gdy był w mieście Ávila, znalazł w książce rysunek św. Jana od Krzyża, który przedstawia Chrystusa „oderwanego” od krzyża – jest to zapis wizji karmelity ukazującej ukrzyżowanego Chrystusa widzianego z nieba przez Boga. I to ten rysunek był dla Dalego inspiracją do namalowania tego słynnego obrazu. Ja wykonałam rzeźbę, która w podobny sposób przedstawia Jezusa – znajduje się ona w katedrze w Monako.

– Bardzo rzadko mówi się o wierze wielkich artystów...

– To prawda. A przcież wszyscy dawni wielcy artyści byli wierzącymi ludźmi – całe piękno, którym przez wieki wzbogacali Europę, było tworzone dla chwały Boga. Jeśli dzieło nie ma duchowego wymiaru, który wykracza poza materię i istotę ludzką, pozostaje „płaskie” i czysto materialne. Prawdziwe piękno może natomiast nawrócić człowieka.

* * *

Daphné Du Barry – rzeźbiarka w służbie piękna
Urodziła się nad brzegiem Renu w Arnhem w Holandii – Wcześnie wyjechała z kraju, by studiować języki – najpierw na Uniwersytecie w Monachium, a następnie na McGill University w Kanadzie. Później przez trzy lata studiowała literaturę współczesną na Sorbonie w Paryżu. Od młodości przyjaźniła się z hiszpańskim geniuszem surrealizmu Salvadorem Dalim. U niego w domu w Cadaqués w Hiszpanii poznała w 1971 r. krytyka sztuki i zarazem artystę Jeana-Claude’a Du Barry’ego – kilka lat później wyszła za niego za mąż. Przez pięć lat studiowała rysunek u węgierskiego mistrza Akosa Szabo, później, we Florencji, rzeźbę u Marcella Tommasiego – jednego z największych mistrzów klasycznej rzeźby figuratywnej we Włoszech. Dziś jest jedną z wybitnych przedstawicielek klasycznego stylu figuratywnego w rzeźbiarstwie.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Jasna Góra: Statut Fundacji Świętego Józefa gotowy

2019-11-21 14:52

mp / Częstochowa (KAI)

Fundacja Świętego Józefa była jednym z głównych tematów zakończonego dziś 385. Zebrania Plenarnego Konferencji Episkopatu Polski na Jasnej Górze. Biskupi znowelizowali tekst statutu fundacji. Do Rady Fundacji został włączony mec. Marcin Erenc – przedstawiciel grupy roboczej, która przygotowała projekt statutu.

Bożena Sztajner/Niedziela

Ostatecznie zakończyły się prace nas statutem fundacji. Biskupi uwzględnili poprawki o charakterze formalno-prawnym. – W najbliższych dniach zostanie podpisany akt notarialny o ustanowieniu Fundacji Świętego Józefa. W imieniu fundatora, czyli Episkopatu Polski, podpisze go sekretarz generalny KEP bp Artur Miziński. W przyszłym tygodniu zwrócimy się o zarejestrowanie fundacji w Krajowym Rejestrze Sądowym. Mamy nadzieję, że po dopełnieniu tych kroków formalno-prawnych, Fundacja Świętego Józefa rozpocznie działalność z początkiem przyszłego roku – zapowiada ks. Piotr Studnicki, kierownik biura delegata KEP ds. ochrony dzieci i młodzieży.

8 października br. Konferencja Episkopatu Polski podjęła decyzję o powołaniu Fundacji Świętego Józefa. Ma być ona dziełem pomocy i wsparcia dla osób wykorzystanych seksualnie w dzieciństwie lub młodości we wspólnocie Kościoła. Działalność fundacji ma mieć charakter ogólnopolski. W każdej diecezji zostanie ustanowiony koordynator odpowiedzialny za kontakt z fundacją.

Fundacja będzie świadczyć pomoc pokrzywdzonym we współpracy z konkretną diecezją i z istniejącymi dziełami, takimi jak Centrum Ochrony Dziecka. Będzie też inicjować i wspierać nowe inicjatywy. Do jej zadań będzie należeć również wspieranie działań prewencyjnych mających na celu ochronę dzieci i młodzieży.

Na wsparcie przez różnorodną działalność fundacji będą mogły liczyć osoby skrzywdzone w dzieciństwie lub młodości, w stanie niepełnosprawności lub bezradności, gdy sprawcami wykorzystania seksualnego byli duchowni lub inne osoby zaangażowane w aktywność wychowawczą, edukacyjną oraz duszpasterską Kościoła. W miarę możliwości fundacja przez swą działalność chce również wspierać skrzywdzonych seksualnie przez osoby nie związane instytucjonalnie z Kościołem.

Fundacja rozwijać będzie istniejącą już „sieć ekspertów” - psychologów, pedagogów, prawników i kapłanów - kompetentnych w udzielaniu pomocy osobom skrzywdzonym przez wykorzystanie seksualne, tak aby w przyszłości mogły powstać wyspecjalizowane "ośrodki pomocy". Fundacja będzie też mogła udzielać stypendiów edukacyjnych dla osób skrzywdzonych, potrzebujących pomocy w ukończeniu szkoły lub studiów.

Celem fundacji nie jest spełnienie roszczeń finansowych skrzywdzonych, ani nie jest ona funduszem odszkodowawczym.

Fundacja będzie utrzymywać się głównie ze środków przekazanych przez diecezje. Partycypacja finansowa diecezji zostanie rozłożona proporcjonalnie do liczby należących do niej biskupów i księży. Wpłaty na rzecz fundacji będą mogły również pochodzić z kar zasądzanych wobec sprawców w ramach karnych procesów kanonicznych.

Pracami Zarządu Fundacji pokierują Marta Titaniec, współinicjatorka inicjatywy „Zranieni w Kościele” oraz ks. dr Tadeusz Michalik z diecezji tarnowskiej, zaangażowany od lat w tematykę edukacji oraz prewencji przed wykorzystaniem seksualnym.

W Radzie Fundacji znajdą się: o. dr Adam Żak SJ – koordynator KEP ds. ochrony dzieci i młodzieży i dyrektor Centrum Ochrony Dziecka; dr Małgorzata Skórzewska-Amberg – ekspert w dziedzinie prawnokarnej ochrony dziecka w cyberprzestrzeni uczestnicząca w pracach Diecezjalnego Zespołu Wsparcia przy Biskupie Płockim; ks. prof. dr hab. Piotr Majer – prawnik kanonista; mec. Marcin Erenc – członek grupy roboczej, która przygotowała projekt statutu Fundacji; Wiktor Porycki - przedstawiciel osób skrzywdzonych przez duchownych. Członkiem Rady będzie też bp Artur Miziński - sekretarz generalny Episkopatu, a na jej czele stanie prymas Polski abp Wojciech Polak - jako delegat KEP ds. ochrony dzieci i młodzieży.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem